uzbegim
ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی  
لینک های ویژه

شاعر ایرکین واحد

دېباچه‌

 ایسته‌دیم سَیر ایله‌ماقنی مېن غزل بۉستانیده،  کولمنگیز، نې بار سېنگه دېب میر علیشېر یانیده.

 شېʼريه‌ت دنیاسی کېنگ، گُلزاری کۉپ، بۉستانی کۉپ،  هر کۉنگیل عرضینی ایتور نې‌که‌ بار امکانیده.

 اې‌ مونه‌ققید، سېن غزلنی کهنه‌ دېب کمسیتمه‌گیل،  سېوگی هم آدم عطادین قالگن انسان قانیده.

 تاشگه هم شیرین غزل بخش ایله‌گه‌ی آتش و جان.  شوق اۉتی یانسه اگر شاعر — غزلخان قانیده.


ادامه مطلب
[ جمعه بیست و ششم تیر ۱۳۹۴ ] [ 3:34 ] [ داکترفاریابی ]

شاعر عبدالله عارف

عبدلله عاریپاو، استاذ عبدلله عاریپاو نینگ سۉنگگی ییللرده شوقو ذوق بیلن ایجاد قیله‌یاتگنی هر بیر اۉزبېک شعریتی اخلاصمندینی قووانتیریشی طبيعي. بوگون هم اتاقلی و ارداقلی شاعر نینگ اپرېل` آییده یازگن شعرلرینی سیزگه تقدیم اېته‌میز و شونده‌ی شجاعتلی قلم صاحبیگه یره‌تگندن اوزاق عمر تیله‌ب قاله‌میز.

 عبدلله عاریپاو،  اۉزبېکستان قهرمانی، خلق شاعری  اپرېل` شعرلری

انسان غروری

ییگیت نینگ اوییده تینچی یۉق ذرّه‌،  سېن اېسه اۉقيسن اونگه یۉل-یۉریق.  فیلسوف، مییه‌نگنی ایشله‌ت بیر کرّه‌،  اونی تېرگه‌ماققه اصلا حققینگ یۉق.


ادامه مطلب
[ جمعه بیست و ششم تیر ۱۳۹۴ ] [ 3:23 ] [ داکترفاریابی ]

یازووچی نینگ اقرارلری

(گه‌بریېل گرسیه مرکېس بیلن صحبت)

یازووچی نینگ حیاتی، دنیاقره‌شی، ایجادي لابراتوار‌سی همیشه‌ اۉقووچیلرنی قیزیقتیریب کېلگن. اینیقسه‌، ادبیات اخلاصمندلری اۉزلری نینگ سېویملی ادیبی حقیده برچه‌ معلوماتلرنی بیلیشنی ایسته‌یدی. قوییده‌گی صحبت متنی راسسيه‌ده چاپ اېتیله‌دیگن «لاتین امریکاسی» ژونالی نینگ 1980 ییلگی 1-سانیدن قیسقه‌رتیریب آلیندی. اونده اۉزی نینگ «بویوک نینگ کوزی»، «یالغیزلیک نینگ یوز ییلی» رومانلری بیلن اۉزبېک اۉقووچیسیگه هم یخشی تنیش بۉلگن گه‌بریېل گرسیه مرکېس بیلن اثرلری نینگ یره‌تیلیش تاریخی، یوتوق و کم‌چینیکلری، عموماً، ادبیاتنی توشونیش خصوصیده سۉز یوریتیتیله‌دی.


ادامه مطلب
[ جمعه بیست و ششم تیر ۱۳۹۴ ] [ 3:12 ] [ داکترفاریابی ]

 محرابدن چَیان چیقدیمی؟ (1990)

تاریخ فنلری دوکتوری، پروفیسور روبېن سفراوگه آچیق خط

روبېن اکاپاویچ! بې‌مورد بېزاوته‌ قیله‌یاتگن بۉلسه‌م، معذور کۉره‌سیز: مېن سیزنی تنیمه‌یمن، قچاندیر بیر کون کېلیب سیز بیلن بو یۉسین معامله‌ قیلیشیم ممکنلیگی یېتّی اوخلب توشیمگه کیرمه‌گن. اما جمهوریتیمیزده‌گی اېنگ عامه‌وي مطبوعات اۉرگانلریدن بیری بۉلمیش «تاشکېنت حقیقتی» گزېته‌سیده چاپ اېتیلگن (1989 ی. 21 و 23 نوامبر سانلریده) «خۉرلیکدن اۉلیم تنسیقراقدیر — عبدلله قادري حیاتی و اجتماعي احوالیگه دایر ینگی معلوماتلر» ناملی دواملی مقاله‌نگیزنی کۉرگنیمدن کېین اولوغ یازووچیمیز نینگ دولت خوفسیزلیک کمیته‌سی آرشیفیده سه‌قلنه‌یاتگن «دېلا»سی بیلن یقیندن تنیش آدم صفتیده فکرلرینگیزگه مناسبت بیلدیرگیم کېلدی. زېرا، «ماضيگه قَیتیب ایش کۉریش خیرلیک، دېیدیلر» (عبدلله قادري).


ادامه مطلب
[ پنجشنبه بیست و پنجم تیر ۱۳۹۴ ] [ 13:29 ] [ داکترفاریابی ]

جهان نثری انتو‌لوژی‌سی 

اگه‌ته کریستی

(1891-1976؛ انگليه Agata Kristi (1891-1976; Angliya

انگلیس یازووچیسی. دېتېکتیو ژانر اوسته‌سی. 85 رومان، 20 پیېسه‌ و کۉپلب حکایه‌لر مؤلفی. کریستی اېنگ یخشی اثرلریده («پورا تېرگو قیله‌دی»، 1924؛ «کمینلر سِری»، 1925؛ «راجېر اېکراید نینگ قتل اېتیلیشی»، 1926؛ «ن یاکه م؟» 1941؛ «قاپقان»، 1954؛ «عیبلاو گواهی»، 1954 و ب.) جنایت نفقه‌ت دلیللر اساسیده، بلکه‌ قهرمانلر نینگ، چنانچی، بېلگییه‌لیک ایزقووَر اېرکیول پورا نینگ باطني تویغوسی و سېزگیرلیگی طفیلی آچیله‌دی. کریستی اثرلری نینگ کتّه‌ موفقیتی سوژه نینگ قیزیقرلیلیگی، یېچیم نینگ کوتیلمه‌گنلیگی، پېرسانه‌جلر نینگ یارقینلیگی بیلن ایضاحلنه‌دی. اثرلری 103 تیلگه ترجمه‌ قیلینگن.

اوسته‌سی فرنگ اۉغریلر (حکایه‌)

– بېکه‌م، کېچیره‌سیز، سیز بیلن بیر دقیقه‌‌گینه گپلشسه‌م بۉله‌دیمی؟ بو التماس بیر قره‌شده احماقانه بۉلیب تویولیشی ممکن اېدی: مسس مرپل نینگ جیکّککینه خدمتکاری اېدنه عینِ وقتده اۉز بېکه‌سی بیلن گپلشه‌یاتگندی. مسس مرپل اونگه رخصت بېردی:  – اېدنه، البته‌‌، رخصت. کیرینگ. اېشیکنی یاپینگ. اېشیکنی استه‌‌گینه یاپیب، اېدنه خانه‌گه کیردی؛ اونینگ قۉللری تینمه‌ی فرتوغاینینگ چېتلرینی غیجیملردی و هیجاندن او بیر نېچه‌ مرته‌ یوتینیب قۉیدی. – قولاغیم سیزده، اېدنه، – قیزنی صحبتگه چارله‌دی مسس مرپل.


ادامه مطلب
[ سه شنبه بیست و سوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 9:31 ] [ داکترفاریابی ]

جهان نثری انتو‌لوژی‌سی

 اد‌نن اۉزن ‌یلچینار (1934؛ تورکيه) O‘zyalchinor (turk. Adnan Özyalçıner, 1934, Istambul) - turk yozuvchisi (تورک. ادنن اؤزیلچینار، 1934، ایستمبول) - تورک یازووچیسی.

 ایش تشلش (حکایه‌)

فابریکه‌ نینگ بېتونلنگن کېنگ‌گینه حولیسی قیته‌دن اېریتیشگه مۉلجللنگن سینیق آینه‌لر بیلن تۉلیب-تاشیب یاتردی. تاغده‌ی اویولیب یاتگن آینه‌لر تانگگی قویاش نینگ نورلریده الماس قیرّه‌لرینی ییلتیره‌تگنچه حرکتسیز یاتردی. منه‌، نېچه‌ کوندیرکی واگون-واگون سینیق آینه‌لرنی قیزیگن بۉتقه‌گه ایلنتیرووچی پېچلردن کۉککه توتون اۉرله‌مه‌یدی. قېیینچه‌لیک مذکور قاریشمه‌دن سوو ایچیش اوچون قیرّه‌لی گیلاسلر، نفیس یوپقه‌ گیلاسچه‌لر، خیلمه-خیل رنگده‌گی جِلاسیز، کولره‌نگ، ماوي، کۉکیمتیر و باشقه‌ تورده‌گی گُلدان همده‌ کووه‌چه‌لر ایشلب چیقریله‌دی. کېچه‌یو-کوندوز گۉیا افسانه‌وي دېوگه اۉخشه‌ب آلو همده‌ اۉت پورکه‌یدیگن فابریکه‌ حرکتسیزلیکده قاتگندی. دریاگه توته‌‌شه‌دیگن، زنگله‌گن تونوکه‌ همده‌ دریادن توتیب آلینگن چیریگن تخته‌لردن تیکلنگن غریبانه کلبه‌لر جایلشگن کیچکینه‌ تار


ادامه مطلب
[ سه شنبه بیست و سوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:48 ] [ داکترفاریابی ]

جهان نثری انتو‌لوژی‌سی 

ابه‌ی قۉنه‌نبایېو (1845-1904؛ قازاغایستان)

قزاق ادیبی، ییریک سۉز صنعتکاری ابه‌ی 1845 ییلده قازاغایستان نینگ سېمېی ولایتیگه قره‌شلی ایه‌کۉز تومنی نینگ چینگزتاغ یانبه‌غریده جایلشگن قاره‌وی آوولیده بای خاندانده توغیلگن. آته‌سی قۉنانبای سېمېی نینگ اعتبارلی بایلریدن بۉلگن. شاعر نینگ اصل اسمی ایبراهیم بۉلیب، آنه‌سی اولجان و آته‌سی نینگ آنه‌سی زيرک ماما تمانیدن اېرکه‌لنیب، ابه‌ی دېب چقیریلر اېدی


ادامه مطلب
[ سه شنبه بیست و سوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:29 ] [ داکترفاریابی ]

اۉزبېک نثری انتو‌لوژی‌سی

عبدالجلال رحیماو (1953)

عبدالجلال رحیماو 1953 ییلده تاشکېنت ولایتی نینگ چیناز تومنیده تولد تاپگن. تاشدو نینگ ToshDUning(حاضرگی اۉزموO‘zMU) ژنالیستیکه‌ فاکولته‌ینی تمامله‌گن. "لامکان" ناملی کتابی نشر اېتیلگن.

 سېنسن سېوریم... (حکایه‌)


ادامه مطلب
[ سه شنبه بیست و سوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:11 ] [ داکترفاریابی ]

 کسل (هجویهه)

Kasal (hajviya)

– وا دریغ! ساغلیکده خۉرلیک یۉق، دېب شونی ایته‌دیلر-ده! بېمار بۉلیب آش یېگندن، ساغ یوریب، تاش یا‘نگن، تۉنکه‌ یارگنگه نیمه‌ یېتسین؟! قاره‌ سانینگنی قیرق اۉره‌ب، بورو سالیب بوره‌سه-ده، «غینگ» دېب نالیمه‌گن قییقیم اېدینگ، منه‌ اېندی، چله‌ بۉغیزلنگن تویه‌ده‌ی بۉزلب، دردینگنی کیمگه ایتیشنی بیلمه‌ی، یه‌لپه‌ییب یاتیشینگ شو بۉلدی!.. اوه‌، جانیم-اې‌! قییقیم نینگ یاشی اېلّیک نینگ او یاغی، آلتمیش نینگ بو یاغیده. بېتی چاره‌ تباقده‌ی یوم-یومه‌لاق همده‌ قیپ-قیزیل. ایکّی یېلکه‌سیگه ایکّی آدم اۉتیرسه، بې‌ملال کۉتره‌دیگن قوّتی بار. لېکن، یقینلری نینگ ایتیشیگه قره‌گنده‌‌، ییگیرمه‌ ییلدن بېری یېرده یاتگن کۉنده‌لنگ چۉپنی اېگیلیب آلگن بنده‌ اېمه‌س. بو نینگ سببی – درد. ینه‌ اونچه-مونچه‌ اېمه‌س، عموماً، توزه‌لمه‌یدیگن، دارو تأثیر قیلمه‌یدیگن سورونکه‌لی درد. البته‌‌، دوالنگن، دۉختیرلرگه قره‌تگن، لېکن فایده‌سی بۉلمه‌گن. باشگه توشگننی کۉز کۉره‌ر، دېگنلریده‌ی، شو الپازده ناچارو ناتوان بۉلیب اۉتیرگنیگه هم ییگیرمه‌ ییلدن آشیبدی. بیر کونی تومنگه پایتختدن اۉته‌ بیلیمدان شفاکار کېلیپتی، دېگن خبرنی اېشیتگن قییقیم نینگ اۉغلی مو‌تر بیلن باریب، اونی آوولگه آلیب کېلدی. پایتختلیک شیفکار بېمارنی او یاغیدن-بو یاغیگه اغدریب، تېکشیریب دېگنیده‌ی قره‌ب چیقدی-ده: – سیزنی،


ادامه مطلب
[ دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 14:19 ] [ داکترفاریابی ]

 جکېنگ نینگ کۉزی توشمسین! (هجویهه)

Jakengning ko‘zi tushmasin! (hajviya)

کېتگننی، (اینیقسه‌، اۉرنیدن توشگن باشلیقنی) آرتیدن یمانلش – ازلدن کېله‌یاتگن دستور. شو کونلرده بیز هم انه‌ شو دستورگه کۉره‌، اوّلگی باشلیق نینگ باشیگه ایت تېریسینی قاپلب، یمانلش بیلن بندیمیز. حتا قانوني بېریله‌دیگن محنت تعطیلیمیزنيه‌م اونگه نیمه‌دیر بېریب آلگنیمیزدن کېین یمانله‌یمیز-ده! اما-لېکن ایشیگه نۉناق بۉلسه‌یه‌م، آلیسهگه قالگنده اۉراق اېدی. بیلمه‌دیم، وظیفه‌سیدن اۉزی کېتدیمی یاکه «بېرگنلر« اغدریشدیمی، خلص، یقینده او بیلن «قویوق» خۉشلشیب، آرتیدن هاووچلب توپراق ساچیب قالدیک. باشقه‌سیگه تاپیلمه‌سه-ده، باشلیق نینگ اۉرنیگه آدم درّو تاپیله‌دی. بیزده هم شونده‌ی بۉلدی. ینگی باشلیقنی کۉرمسدن توریب مه‌قتش هم اېسکیدن قالگن اودوم. بیز هم شونگه عمل قیلیب، مقتو نینگ کتفینی کېلتیریب یاتیبمیز. – عجایب ییگیت دېییشه‌دی! – پاره‌ نیمه‌لیگینی بیلمه‌یدیگن، اۉته‌ حلال اېمیش! – بیرولرگه اېمه‌س، محنتیگه سویه‌نرمیش! – طعمه‌گیرلیکدن، بیرو نینگ نرسه‌سیدن حذر قیلرمیش! – اۉزی نینگ آغزی بارمیکن ایشقیلیب؟ — دېدیم مقتولردن غشیم کېلیب. – اۉغیزسیز هم آدم بۉله‌رکنمی؟ — دېدی کتّه‌ محاسبیمیز جه‌په‌ش. – آغزی بۉلسه، یېمه‌ی بۉپتی! — دېدیم کنایه‌ بیلن.– اوّل کېلسین-چی، کېین یېمه‌گنینی کۉره‌رمیز. – سېن باله‌، حلی کېلمه‌گن آدمدن شبهه‌لنیشینگنی قۉی، مبادا اېشیتیب قالسه، اېسینگنی کیرغزیب قۉیمسین!—دېدی باشبوخیمیز تونغایشبای آغه‌. – هه‌، احتیاط بۉلیش کېره‌ک، باشلیقنی یمانله‌گن نینگ باشی بلاگه قاله‌دی، دېب بېکارگه ایتیشمه‌گن، – دېدی جه‌په‌ش. خلص، تعریفلر توگه‌مسیدن ینگی باشلیق هم کېلیب قالدی. نیمه‌سینی ایته‌سیز،


ادامه مطلب
[ دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 14:15 ] [ داکترفاریابی ]

. خاله‌ (حکایه‌)

فلکده سوزه‌یاتگن قویاش بعینه آلتین تۉله‌ برکش مثال شهرنی زرگه بېله‌یاتیر. تارو تنگ کۉچه‌لر، اولر نینگ ایکّی چېتیده‌گی پست‌قم، لای‌سوواق اویلر هم خورشیدی عالم نینگ بو مرحمتیدن بې‌بهره‌ اېمه‌سدی.  تعطیل کونلری بۉلگنی اوچونمی، کۉچه‌لر باله‌لر نینگ قیی-چوویگه تۉلیب تاشگن. محله‌ده همه‌ خاله‌ دېب چقیره‌دیگن بو عیال ابباسنی به‌غریگه باسیب، هرسیللب نفس آلگنچه، چووواس سالیب اۉینه‌یاتگن باله‌لر آره‌لب باررکن، هر هر زمانده اولردن بعضیلری نینگ باشینی سیله‌ب، اېرکه‌لب قۉیردی.  -ایلنیب کېته‌ی سیزلردن، مونچه شیرین بۉلمه‌سه‌ بو باله‌لر. ایلاییم، همه‌نگیزنی خداییم نینگ اۉزی یمان کۉزلردن عصره‌سین. آته-آنه‌نگیز حضورینگیزنی کۉرسین.  حدېمه‌ی، قوچاغیده جیم کېته‌یاتگن منه‌ بو کیچکین‌تای هم انه‌ شونده‌ی شۉخ-شادان باله‌لر صفیگه قۉشیلیب، مکتبگه باره‌جه‌گنی، درسدن اعلی بهالب آلیب قَیتیشینی ته‌سه‌ووور اېتیب، یوزیده میین تبسم یاییلدی. کېین باله‌که‌ی نینگ سۉلغین، رنگبپر یوزیگه تېرمیلیب کۉنگلی بوزیلدی:  -شۉرلیک باله‌‌گینهم! قوریب‌گینه کېتگور کسلیک بې‌چاره‌نی راسه‌ حالدن تایدیریبدی. تېزراق آیاققه توریب، چاپقیللب کېتسه‌یدی...  شو چاق خاله‌ نینگ کۉز اۉنگیده بایه‌ کسلخانه‌ده کۉرگنی - تورلی-تومن دردمند، هارغین قیافه‌لر جانلندی. شفاکار قبول‌خانه‌سیده آدم تیربند اېدی. اولر آره‌سیده بېش-آلتی یاشلی گودکلردن کېکیب، مونکیلله‌گن چال-کمپیرلرگچه بار اېدی. خاله‌ اولر نینگ هم غه‌نریب احوالیگه اچینیشی بیلن قره‌ب، اۉزیچه گپیریندی:  -خداییمدنه‌م اۉرگیله‌ی، بو قنده‌یین کسللیک بۉلدی-یه، کتّه‌یو کیچیککه بیرده‌ی یاپیشسه...  خاله‌ کسللیک نینگ نامینی اېسلشگه تیریشدی: بایه‌گی خانیم نیمه‌ دېودی-یه؟ اینفوزه‌می، اینفیلانسه‌می... یا اینفیلان... هه‌، اینفلوېنزه! (گریپ اتَمه‌سی اۉرنیده


ادامه مطلب
[ دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 14:10 ] [ داکترفاریابی ]

«بیز ینه‌ بیرگه‌میز» (حکایه‌)

انتې تامیچ.

Ante Tomich.

«Biz yana birgamiz» (hikoya)

 

لیوتسيه گزېته‌ ساتیش بیلن شوغوللنر، باریس اېسه، آلتی آیدیرکی هېچ قه‌ېرده ایشله‌مسدی. کۉپینچه‌ او تلویزیون قرشیسیده موک توشگنچه، یۉلداش کاناللردن بېریله‌دیگن سپورت کۉرسه‌توولرینی تماشا‌ قیلر، بعضیده سقال آلیسه هم اېسیدن چیکر، اینیقسه‌، کېینگی پیتلرده سِحرگرلیک و پره‌پسیخالاگيه حقیده‌گی کتابلرگه رجوع قۉیگن، اوزاق-اوزاقلرگه کېتیش حقیده‌گی الّه‌تاوور رېجه‌لر هم توزه باشله‌گندی. لیوتسيه اېسه، کیفیتیگه کۉره‌، یا اېریگه قره‌ب عصبي تۉنگ‘ایللشنی باشلر، یاخود اونینگ اخماکانه آرزولری نینگ اېرمک قیلیب اۉتیرردی. تۉغری، بیرینچی حالت تېز-تېز تکرارلنردی. شونگه کرَمه‌ی، اولر نینگ تورموشی او قدَر یمان اېمه‌سدی.  کونلر نینگ ایریده باریس خاتینی سودا قیله‌دیگن گزېته‌ دوکانچه‌سیگه ایلنیب باردی-یو، اوزاقدن خاتینی نینگ یان‌گینهسیده اۉتیرگن فورم کيگن یاش‌گینه اېرکککه کۉزی توشدی. اولر الّه‌نرسه‌لر حقیده اېزیلیب گپ ساتیشردی. اولر باریسنی کۉریشی بیلن الّه‌کنده‌ی سراسیمه‌گه توشیب قالیشدی. او اېسه توشونیکسیز اویتچنلیک حسسینی توییب ، اینده‌مه‌ی آرتیگه قَیتدی.  -کېچه‌ سېن بیلن گپلشیب تورگن کیم اېدی؟- سۉردی اېرته‌سی کونی او یسمه‌ لاقیدلیک بیلن.  -کیمنی ایتیه‌پسن؟  -فورم کيگن انه‌وی نسخه‌نی ایتیه‌پمن.  -هه‌، اویم؟ - دېدی لیوتسيه سادّه‌لیک بیلن.- او دېیه‌ن. تۉغریمیزده‌گی اویده توره‌دی.  -وای پلکه‌ت،- توته‌‌کیب کېتدی اېری اۉن ده‌کیکه‌لرچه‌مسی فرصت اۉتگه‌چ. - پولت اوچون بیر هفته‌ ایلگری به‌ترېیکه آلگندیم. الّه‌که‌چان ساب بۉپتی. منه‌، ایشله‌مه‌یپتی.  -نیمه‌سیگه حیران بۉله‌سن؟ کون بۉیی پولت قولینگدن توشمسه‌،- دېدی اونگه جوابه‌ن لیوتسيه.  کونی قوروق و ایسّیق اېدی، قۉشنی خانداندن یه‌نچیلگن کَله‌مپیر نینگ هیدی انقیب تورردی، هوانی اېسه صبحی صادقدن بېری یه‌کین آره‌ده‌گی قوریلیشدن توپراق تشياتگن سموسواللردن کۉتریلگن چنگ قاپله‌گن اېدی. باریس سرپایچه‌ن بالاخانه‌ پنجره‌سیگه سویه‌نگنچه اویگه قَیته‌یاتگن خاتینی نینگ ستایه‌نکه یانیدن قنده‌ی اۉتیشینی کوزه‌ته‌یاتگندی. عیال یۉلککه کیرگونیچه اوندن کۉز اوزمه‌ی توردی و خانه‌گه قَیتیب یېنگلی کۉیله‌گینی کيدی.  -ایش مسأله‌سیده بیر جایگه اوتیب کېلیشیم کېره‌ک، - دېدی او زینه‌پایه‌ده لیوتسيه بیلن تۉقنه‌ش کېلرکن. - توشلیککه سېنگه بۉغیرساق آپکېلیب قۉیگنمن.  او چپ تیرسه‌گینی مو‌تر نینگ آچیق درچه‌سیگه تیره‌گنیچه، بۉم-بۉش کۉچه‌لردن اوزاق کېزیندی. اونینگ سریق "آپېل"ایده‌گی رادیو هم، مگنیتوفون هم ایشله‌مس، اۉریندیق غلافلری هم ایلمه-تېشیک بۉلیب کېتگندی. درخت شاخلری آره‌سیدن شمال غوویللردی. عموماً آلگنده، لیوتسيه مېن سېنی هېچ که‌چان سېومه‌گنمن، دېیه اۉیلردی او مقابل‌سیده‌گی کۉزگوده اۉز عکسیگه سېر سالرکن، مطلقا سېومه‌گنمن. او قولیده‌گی سگرتینی کولدانده اېزغایله‌ب گازنی باسدی.  کوتیلمه‌گنده اۉنگ طرفدن قیپ-قیزیل "مزده " چیقیب قالگنی او پَیقه‌مه‌ی هم قالدی. فقط "مزده" اونینگ مو‌ترسی نینگ یان تمانیگه ضرب اوریلیب، یان آینه‌لر مینگلرچه ذرّه‌لرگه ایلنیب شمالگه ساچیلیب کېتگنیده اېسیگه جاییگه کېلدی. او سه‌وقی طبيعي طرزده تورموز تېپکیسینی باسگن چاغیده کۉکره‌گی بیلن رولگه باریب اوریلدی و زۉر بېریب سیگنال توگمه‌سینی باسدی. سیگنال اۉن ثانیه‌ دوامیده‌ بختسیز حادثه‌ درکچیسیدېک ینگره‌ب توردی. بوندن اۉزی هم واهمه‌گه توشیب تشکریگه آتیلیب چیقدی.  "مزده" هیدوچیسی ییگیرمه‌، آشیب بارسه ییگیرمه‌ یاشلر چمه‌سیده‌گی ییگیت بۉلیب، سراسیمه‌ده قه‌لتیره‌ب تورردی.  -نیمه‌ قیپ قۉیدینگ، گلورس،- سۉردی باریس عجب‌تاوور باسیک آهنگده. "اېنه‌سینی کۉریبدی"، اۉیله‌دی سونگ مو‌تر نینگ بوریشیب قالگن کوزاویگه قره‌ب. عجبلنرلیسی، بو فلاکت اونی شو قدَر قهرینی کېلتیرمه‌گن، یوزیده فقط پریشان ناراضیلیک علامتی سېزیلردی، خلاص. او عینِ پیتده شونه‌قنگی توشکون کیفیتده اېدیکی، اۉز حالتینی اۉزی هم یخشی ادراک اېتالمسدی.  بیردن اونینگ باشی ایلنیب کېتدی مو‌ترسی نینگ یانیده چۉکّه‌لب قالدی


ادامه مطلب
[ دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 13:57 ] [ داکترفاریابی ]
 

اۉرگیمچک (قصه‌)

1

اسمیم داوود، نېیراخیرورگيه بۉییچه‌ بېرلین یونیورسیتییده دوکتورلیک ایشینی حمایه‌ قیلگنمن. اۉزی اېلّیککه تۉلدیم، اما الماری آینه‌سیگه قره‌ب مطلقا باشقچه‌ منظره‌گ گواه بۉله‌من: چوقور اجینلر، سَلقی یوزلر، بوریشقاق تېری، آقرگن ساچلر، قیزرگن کۉزلر... مېنی خودّی سکساندن آشگن، مونکیلله‌گن چالدېک کۉرسه‌ته‌دی. بو بې‌چیز اېمه‌س. بو نینگ ضمیریده‌ کتّه‌ بیر سِر یاتیبدی. مېن اوزاق ییللر آغیر مسوولیت سبب ایچیمده سه‌قلب کېلگن مدهش بیر سِر... بو ینه‌ قنچه‌ دوام اېترکین؟ یۉق، باشقه‌ چیدالمه‌یمن. منه‌ شو آپّاق صحیفه‌لرگه یوره‌گیمنی اېزیب کېلگن دهشتلی سِرنی تۉکیب ساله‌دیگن پیت کېلدی. بو بیتیرکلرنی اۉقیب، توشونرلی علمي جمله‌لرگه دوچ کېلگن اۉقووچیلر مېنی کېچیریشسین؛ متنده‌گی خطالر، شاشمه-شاشرلیک اوچون هم عذر سۉره‌یمن. اخیر مېنینگ کم، جوده‌یه‌م کم اوریم قالدی. سېزیه‌پمن، اۉلیم هر قدمیمده مېنی تعقیب قییه‌پتی. هر بیر ثانیه‌ مېن اوچون انتها بۉلیشی ممکن. اما بو قۉرقینچلی حقیقتنی فاش اېتمه‌ی توریب اۉلمسلیگیم کېره‌ک. بیردن اۉلیب قالسه‌م-چی؟ اې خدا! بلکه‌ انسانیتگه بو قیمتلی حقیقتنی بیلیش اوچون بیر عصر کېره‌ک بۉله‌ر؟ حیات اېسه، اوّلگیدېک جومباقلیگیچه قاله‌وېره‌دی. بو واقنی اوزاقدن باشلشیمگه تۉغری کېله‌دی. خلص، همه‌سی آلتی ییل اوّل باشلنگندی. 1958 ییل نینگ تومنلی، نم یکشبنه‌لریدن بیری اېدی. اېندی‌گینه عادتیمگه کۉره‌ بیر فینجان قهوه‌نی ایچیب بۉلگنیمده، دستلبکی مزاج اېشیک قاقدی. (مصرده یکشبنه‌ ایش کونی حسابلنه‌دی – ترجمه.) بۉساغه‌ده پیدا بۉلگن اۉته‌ آزغین ییگیت نینگ یوز-کۉزلریدن آش‌قازان و جگری بېزاوته‌ قیله‌یاتگنی کۉرینیب تورردی. مېن حتا اوندن بیر اۉغیز گپ سۉرمه‌ی، تېکشیرمه‌ی کسلیگه تشخیص قۉییشیم و دارو یازیب بېریشیم ممکن اېدی. اونینگ یوزلری بعینه آچیق کتاب اېدی: او اۉت پوفه‌گی، آش‌قازان-ایچک تیزیمیده اذیت چېکه‌دی -تمام-والسلام! بونه‌قه کسللیکده یورتیمیزده اوچ کیشیدن بیرته‌سیده اوچره‌یدی. اما او بوتونله‌ی باشقه‌ نرسه‌دن شکایت قیلدی. او قۉلیمگه جوده‌ مشهور دوکتور تنیشیم نینگ توصیه‌نامه‌سینی اوزه‌تدی. تنیشیم بېمارنی عیناً مېنگه یۉلله‌گن اېدی. کاغذگه کۉز تشله‌دیم: «مییه ده اۉسیمته‌ بۉلیشی ممکن، تېکشیریش و دوالش کېره‌ک!» مییه‌ده‌گی اۉسیمته‌؟ تنیشیم نیمه‌ سببده بونده‌ی خلاصه‌گه کېلديکین؟ مېن مزاجنی سۉراققه توتدیم. او متصل باش آغریغی و کۉزی خیره‌لشه‌یاتگنیدن نالیدی. بو هېچ نرسه‌ اېمه‌س، باش آغریغاینینگ مینگ بیرته‌ سببی


ادامه مطلب
[ دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 13:46 ] [ داکترفاریابی ]

عزیز نېسین

 میتتی حکایه‌ لر


  عزیز نېسین (اصل اسمی محمود نصرت) دنیاگه تنیلگن تورک هجویه یازووچیسی، دراما‌تورگیدیر. او 1915 ییل نینگ 20 دیکابریده مرمره دېنگیزیده‌گی خېیبېلیه‌ده آرالیده قریم تاتارلری عایله‌ سیده توغیلگن. نفیس صنعت اکادمیسی (ایستانبولده اۉقیگن (حربي معلوماتگه هم اېگه‌). «مرکا پاشا» (1946) ترقي‌پرور هجویه گزېته‌ و باشقه‌ مطبوعات اۉرگانلریده ایشله‌گن. «نوه کېمه‌سی» (1949) هجویه ژونالینی نشر اېتگن. کۉپلب هجویه حکایه‌، پواېم‌ و رومانلر مؤلفی، سیاسي و اجتماعي هجو اوسته‌سی. «جِنّيلر آزاد بۉلدی»، «ایش بیلرمان آدم»، «نازیک و نفیس»، «خداگه شُکر» و باشقه‌ اثرلری سیاسي اۉتکیر و دالضرب. اولرده یازووچی جمعیت علتلرینی فاش قیله‌دی، کولگیلی وضعیت، خصوصیت و حالتلر آرقه‌لی کیشیلرنی بې اختيار اۉز نقصانلریدن کولیشگه مجبور اېته‌دی.


ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:50 ] [ داکترفاریابی ]
Turklari asiri (roman). Nouman Smaylz
کؤک تورکلری اسیری (رومان). ناومن سمه‌یلز
  17
تا
21
 
«اۉغوز-بیلگه تمغه‌چی مکره‌چ سالینگن تابوتنی یېلکه‌سیگه آلیب، اۉن خوش‌خبر نینگ کۉپلب بیلیمدانلری بیلن آرتگه قَیتیب کېلدی. اۉغوز-بیلگه‌ نینگ اۉزی جوده‌ عذاب چېکّه‌ندی: اونینگ یوزیگه چوقور چندیق توشگن، تیلی کېسیلگندی و دیننی ینگی قبول قیلگنلر دشت نینگ اۉرته‌سیده‌گی زنداندن قنده‌ی قیلیب قاچیشگنی تۉغریسیده‌گی فاجېي حکایه‌نی ایتیب بېریشدی. لېکن تمغه‌چی مکره‌چ نینگ جسدی یوویلگنده، اونینگ خاتینی بو اېری اېمه‌سلیگینی بیلیب، ییغله‌ی باشله‌دی. کتّه‌لر جسدنی تېزراق کۉمسهگه بویوریب، خاتین نینگ قیلیغاینی غم و اوزاق جُدالیک نینگ نتیجه‌سیگه یا‘ییشدی، لېکن بو واقعه‌ بریبیر شبهه‌ توغدیردی. افسوسکی تیلی کېسیک بیلگه-اۉغوز اۉزیچه بیر نیمه‌لر دېب گپیرماقچی و توشونتیرماقچی بۉله‌ر، لېکن اونی هېچ کیم توشونمسدی. «اېلچیگه اۉلیم یۉق» - بو حتا دشمنلر اۉرته‌سیده هم منگو قاعده‌ اېدی، بیراق انه‌ شو قاعده‌ بوزیلدی، شونده‌ی قیلیب، اۉن-اۉق قبیله‌سی ایلاه نامی بیلن کۉک تورکلریگه قرشی اوروش اعلان قیلدی... لېکن نه‌ زېو، نه‌ واله‌ه‌ماو و نه‌ نامعلوم منبع دشت اۉرته‌سیده‌گی اۉن-اۉق قبیله‌سیگه کېلگن دیننی ینگی قبول قیلگنلر تۉغریسیده هېچ نیمه‌ دېمه‌گن.

ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:32 ] [ داکترفاریابی ]
 
 Turklari asiri (roman). Nouman Smaylz
کؤک تورکلری اسیری (رومان). ناومن سمه‌یلز
15
 
 
او اۉز خانه‌سیده اېکن، بې‌طاقتلیگیمنی کۉرسه‌تمه‌گن حالده اونی پستکی قبتده‌گی قهوه‌خانه‌گه تکلیف اېتدیم. او ذوقیمگه ذوق قۉشیب، صحبتگه جان دېب راضی بۉلدی. «ایته‌دیگن گپ کۉپ»،-دېدی او و مېن او نیمه‌نی نظرده توتگنینی تصور قیلدیم. شونده‌ی قیلیب، اۉن دقیقه‌دن کېین پستده کۉریشیشگه کېلیشدیک. شو دقیقه‌لر ایچیده تورلی حالتلرنی اۉیله‌گن حالده نفسیمنی تینچلنتیریب توردیم. قیسقه‌سی، اۉن دقیقه‌ اۉن ییل، اۉن عصرگه چۉزیلگنده‌ی بۉلدی. اخیری ایرمه آرتیمده پیدا بۉلدی. اوّل اونینگ قۉنغیراقده‌ی آوازی اېشیتیلدی، سۉنگ اونگه قره‌گن اېدیم، خواه ایشا نینگ، خواه ایشانمنگ، او راه‌یبه‌لر نینگ کییمیده کولیب تورردی. «بونیسی ینه‌ده قیزیق»، دېب اۉیله‌دیم مېن. بیز قهوه‌خانه‌گه کیریب اۉتیردیک، مېن اونینگ رۉمالیگه قره‌ب: «تیشینگیزگه بیرار نیمه‌ بۉلدیمی؟» دېب سۉردیم. «یۉق». مېن جِنّي بۉلیب قاله‌ی دېدیم، چونکی او: «بیز بو یېرگه اومومجه‌هان اونیوېرسال دینی هیئتسی نینگ بیر قِسمی صفتیده کېلدیک»، دېدی. «سېن اولر نینگ ترجمانیمیسن؟»- امید بیلن سۉردیم مېن. «یۉق، مېن هیئت رهبریمن. بیز...انیقله‌یه‌پمیز... اۉز مقصدلریمیز بار... اونیوېرسال ایشانچ... اعتقادیمیزگه کۉره‌... مۉلجلله‌یه‌پمیز...، قیسقه‌سی شونگه اۉخشه‌گن گپلر. مېن اونینگ سۉزلرینی بۉلمسدن، دقّتینی جه‌عم قیلگن اۉقووچیده‌ی بېریلیب اېشیتدیم، او اېسه بوندن ذوقلنیب سۉزلردی. اۉشه‌ یېرده و اۉشه‌ پیت کۉپ نرسه‌گه چیده‌ی آلیسهیمنی انگله‌دیم. اصلیده بو نه‌ بله‌وه‌تسکیزم، نه‌ گورجیزم یا آشایزم و یاخود باشقه‌ «ایزم»لر، بلکه‌ حددن آرتیق نوت‌بیي عیاللر تعلیماتیزمی حقیده اېدیکی، برچه‌ باشقه‌ نرسه‌لرنی قۉشیب حسابله‌گنده هم مېنینگ اوچون قۉرقینچلیراق اېدی.

ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:29 ] [ داکترفاریابی ]
کؤک تورکلری اسیری (رومان). ناومن سمه‌یلز  
 Turklari asiri (roman). Nouman Smaylz 
11.
 
تانگیوقوق بیر نرسه نی انیق بیلردی: دشمن اوستیدن غلبه قیلیشنینگ یگانه‌ یۉلی یاو یۉلیدن، او ایشلته‌ یاتگن قورالدن بیرینچی بۉلیب فایده لنیش اېدی. دشمندن آلدینراققه اۉتیب کېتیش کېره‌ک. بو اوّل هم سینه‌لگن، نېگه‌ اېندی حاضر ایشانچنی آقله‌مسین؟ «تانگ تېککنلر» یاکه «تولکی آوچیلری» حاضر عینی حرکت پیتی اېکه‌ نینی توشونیش مقصدیده بیلگه-خاقان توزگن تفکر کومیدیه‌ سینی یېترلیچه کۉریشگندی. او خله‌قیت بېریشگه قرار قیلگندی، بیراق جوده‌ کېچیکدی.  یوگوره‌ یاتگن آدم تېزراق یوگوریشگه اینتیلیب، یوزتوبن ییقیله‌دی، قتّيقراق بقیریشگه  کوچگن کیشی تاماغاینی ییرته‌ دی. تفکر هم شونگه اۉخشه‌یدی، - اۉیله‌ دی تانگیوقوق. اگر اولر اېنگ یقینلریگه محبتدن درس بېریشسه، سېویشگه ایزن بېر، لېکن تېز آره‌ ده اولر اۉزینی کۉررگه کۉزلری قالمسلیگینی انگله‌یسن. اولر قانگه قان سۉره‌ شسه، مرحمتینگنی دریغ توتمه و ینه‌ و ینه‌ طلب قیلیشلرینی کۉر: نفقط کۉز، بلکه قولاق و بوروننی هم. اگر اولر منگو بې‌پروالیکنی ترغیب قیلیشسه، یلنگغاچ و بې‌پروا عیال بیلن قالدیر، والسلام... شو طریقه‌ اولرنینگ قوراللرینی اۉزلریگه قرشی ایشلت. اېنگ اوّل مییه‌سیگه پابېکه - قیزی و بیلگه-خاقاننینگ خاتینی کېلدی. قطعیتلی و اینتیلووچن پابېکه نیمه‌نی تۉغری دېب بیلسه، شونی قیله آلردی. باشقه آنه‌لر کبی او هم اۉغلی یۉللوغنی اۉزیدن هم آرتیق کۉرر، تانگیوقوقنینگ اۉزی هم اونی سېوردی. پابېکه زنجیرده‌گی چیقریب تشله‌نیشی کېره‌ک بۉلگن بیرینچی حلقه‌ اېدی... یان اطرافده‌گی دشت - شو قیپ-قیزیل و کوییب یاتگن زمین سېزیلتیرمسدن قوریگن میسه نی کۉتردی، گۉیا او بونگه راضیده‌یٔ. کۉرینمس تولکی شونداققینه یانیدن یوگوریب اۉتدی، قری تانگیوقوق اونینگ هیدینی سېزدی و سېره‌ک مۉیلواوینی سیلب کولیمسیره دی .
حیاتگه قیزیقیشیم قالمه‌دی. اگر ايرته گه عمرینگ توگه‌یدی، دېییشسه، ایکّیله‌نیب اۉتیرمسدیم. هه‌، عالم ارا ایله‌نیب یوریشیمنی توگه‌تدیم. مېنگه نیمه‌ بۉلگن بۉلسه هم، هېچ نرسم اۉزگرمه‌دی; قلبیم، کیفیم، تویغوم قنده‌ی بۉلسه، حاضر هم شونده‌ی. بو کونبه-کون سقله‌نیش، یوریش و تیرمه‌ شیشدن، عذرخواه بۉلیشدن آسانراق. شونده‌ی بۉله قالسین! هه‌، اگر برچه‌ بویوک تویغولریمیزنی بیر قۉشیقنینگ سطرلریگه جا قیلیش امکانی بار اېکن، نفسیمیز بیلن عشقي مناسبتلرگه کیریشیشدن نه‌ فایده؟ تؤخته‌نگ! اې، کیمده-کیم مېنی اۉلدیرماقچی بۉلسه، قنی، کېلسین! مېن تیارمن!
جیملیک مېنگه اسم بېرینگ! شو هَیقیریق دېب دېرَزه لر چیل-چیل، سیندی اېشیکلر... آچیق آسمان آستیده بیتّه جنازه‌ دن قالگن آینه. بو آینه فقط بیر لحظه‌ غمنی اۉز عکسیگه یشیردی یاکه کیمنینگدیر سوالین صداسی: اې، اسمسیز، کیم بقیردی مېنگه؟

ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:27 ] [ داکترفاریابی ]
 
 Turklari asiri (roman). Nouman Smaylz
.کوک تورکلری اسیری (رامان). نعمان سمایلز
7
 
خودّی تاولمچیگه اۉخشب قالگنده‌ یمن. بو حکایه‌ نی ایکّی دقیقه ده هم ایتیب بېرسه‌م بۉلردی. لېکن بو کبی بۉلک-بۉلک، بیان کېتیدن بیان قیلیب یازیشدن نیمه‌ توتیب توریبدی مېنی؟ بو بیلن حیاتیمنی سقلب، وقتنی چۉزیه‌پمنمی یا؟  مذاکره‌ چی اېلچی کېتیب، اونینگ اۉرنی بۉش قالدی. حکایه‌م بیلگه-خاقاننینگ سویوکلی برادری کول-تېگین حیاتینینگ بهاسی اوچون اسیرگه آلینگن کیشیلر خصوصیده اېدی. خۉش، قۉقّیسدن توشگن تاش کبی نېچون سماده‌گی بورگوت مثالی اۉلجه‌ اوچون تشلنمسدن، فقط قنات قاقیب ایله‌نیب یوریبمن؟ نېگه‌ سیزگه بیلگه-خاقاننینگ اۉزی شاهانه‌ اوییده، نیمه‌ قیلیب قۉیگنی حقیده خواطر آلیب اۉتیرگنینی ایتیب بېرمه‌یه‌پمن؟ بلکه او هم عینی پیتده مېن توشگن احوالده قالگندیر؟ یا بونگه باشقه سببلر هم بارمیدی؟  بیلگه-خاقان شاهانه‌ اۉتاویده عجیب بیر کیفیتده اۉتیرردی. سویوکلی برادری کول-تېگینننینگ اۉلیمیگه منه‌ بیر آی تۉلدی، بو آره‌ ده گرچی غم و غَشلیکدن دېیرلی فارغ بۉلگن بۉلسه-ده، قنده‌یدیر بۉشلیق اونینگ اۉرنینی اېگللب آلیب، یوره‌گینی نورلی ایپلر و میین آغریقلر بیلن آهسته‌ تارتر و قیتیقلردی. مقبره‌ نینگ قوریلیشی بیته‌یٔ دېب قالگن، تاشگه اۉییب یازیلگن، دنیانینگ تۉرت بورچیدن کېلگن مهمانلر برچه‌ عقل و ذکاوتنی بیرلشتیریش مقصدیده کوییب پیشر، لېکن انگلش قیین بۉلگن بیر نیمه جنگچینینگ هوویلله‌گن و بېزاوته کۉنگلینی قېنب تورر اېدی. بو جنگ و جدللرنینگ یۉقلیگی و تینچلیکدن قۉرقوومیدی؟ تانگیوقوقنینگ معقوللمسلیگی یاکه اۉغلی شهزاده‌ یۉللیکنینگ ختای ایچی لیه‌نگنینگ جنگاوار صنعتیدن ذوق آلیشیمی؟ دشتلیکنینگ کوزگی حرکتی و اونینگ اوستیده‌گی سما و یا فرصتنینگ وقتینچه‌لیک تؤختب قالیشیمیدی؟ نیمه‌ اېدی یۉقسه؟ او مقصدسیزلیکنی توشونیشگه حرکت قیلدی، سۉزلر بۉشلیققه تۉسقینلیک قیلالمه‌دی، شو باعث او بۉشلیقدیر و هېچ کیم اونی جیلوله‌یٔ بیلمس. هه‌، اونینگ برچه‌ مهمانلری اۉز اعتقاد و ایشانچلرینینگ قیماغاینی نماییش اېتیش بیلن بند اېدی، بیراق قنده‌ی تصور قیلیش ممکنکی، اونینگ یگانه‌ اۉغلی شهزاده‌ یۉللیک خداسیز ختایلیک گېنېره‌ ل ایچی لیه‌نگنینگ صنعتیگه آشفته‌ بۉلیب قالسه. حقیقتده هم بو اونچه‌لیک اهمیتگه اېگه بۉلمه‌گن فکت، یعنی باله‌که‌ینینگ کېچه-یو کوندوز دشمننینگ حیواني اۉیینلری بیلن آواره‌ بۉلیشی باشقه نرسه لرنینگ آچیلیشیگه آلیب کېلدی: بیردن بیلگه-خاقان حیات هېچ نرسه گه پروا قیلمه‌یٔ دوام اېتیشینی انگلب یېتدی. گرچی بیر آی اوّل برادرینینگ غمیده ادای تمام بۉلگنیده، اېندی وقت تؤختب قاله‌ دی، کونلر نهایه سیگه یېته‌ دی و حیات توگب بیته‌ دی، دېیه اۉیله‌گندی... هېچ بونده‌ی اېمس...

ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:24 ] [ داکترفاریابی ]
 
Kok Turklari asiri (Roman Nouman Smaylz
گؤک تورکلری اسیری(رامان)سمه‌یلز
5.
 
لی آز-ماز فرانتسوزچه بیلردی. عموماً آلگنده، اولر بیر-بیریمیز بیلن صحبتلشیشگه رخصت بېریشمسدی، لېکن جنازه‌ و اوندن آلدینگی قانخۉرلیکدن کېین اۉزلرینی بیزگه یقین آلیب، ایلیق مناسبتده بۉله باشلشدی. «اېندی بیزنینگ تقدیریمیز - بو سیزنینگ تقدیرینگیز» دېدی کونلرنینگ بیریده جنگریلر کاماندیری، لی ایکاویمیز اېسه بو گپنینگ معناسینی چه‌قیشگه اوریندیک. یا اولرگه نیمه‌ بۉلسه، بیزگه هم اۉشه‌ بۉله دی، یا اولر هم بیز کبی اسیر بۉله دیلر. هرقله‌یٔ، اېندی بیزنی ایلگریگیده‌یٔ قتّيق قۉریقله‌مه‌یدیگن بۉلیشدی، بلکه بیزنینگ قاچیشیمیزدن نفع یۉق، حکومت تینیمسیز روشده هوا کوچلری بیلن ضربه بېریب تورگن بۉلسه، بونده‌ی شرایطده قاچیش اسیر اۉتیریشدن هم خوفلی دېب اۉیلشگن. بیز بیرگه شخمت اۉینه‌‌شیمیز، صحبت قوریشیمیز ممکن اېدی، لېکن بونده تنساقچیلریمیزگه فکریمیزنی سینخرانیک ترجمه‌ واسطه‌سیده توشونتیرردیک. ایکّیمیز هم شرایطده‌ می یا کاماندیرلر تفکریده‌ می، قنده‌ یدیر بیر ناخوش نرسه نی سېزگنده‌یٔ بۉلدیک. عمریمیز کوتیش بیلن اۉتدی. شوکرکی، وقتی-وقتی بیلن بۉلیب توره‌ دیگن بمباردمانلردن باشقه نرسه صادر بۉلگنی یۉق. فقط کاماندیر اۉزلرینینگ اوّلگی و حاضرگی یوریشلرینینگ برچه‌ بیاننامه‌سینی انگلیس و ختای تیللریگه ترجمه‌ قیلیشنی التماس قیلگنی یامان بۉلدی. اولر بیزگه قلین دفترلرنی توتقزیشدی، اولرده مېتېارالاگ بۉلگن سَلفلریمیزنینگ هوانینگ درجه سی و موزلیکلر حالتی بۉییچه کوزه‌ توولری عکس اېتگن. مېن بو یازوولرنی ترجمه‌ قیلرکنمن، اولر اوّلگی یازوولر کبی قیسقرتیریلگن حالده بۉلیشی کېره‌ک اېدی، شو باعث ناملر هم باش حرف بیلن یازیلمگن. لی فرانتسوزچه‌ده انچه‌ موفقیتگه اېریشیب، بعضی سۉزلرننیگ معناسینی مېندن سۉرردی. اۉزیمنی ایکّی کرّه‌ اسیرده‌یٔ حس قیله باشله‌دیم: بیرینچیسی - جنگریلر اسیری، ایکّینچیسی - لینینگ یخشی نیتلری اسیری.

ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:17 ] [ داکترفاریابی ]
کؤک تورکلری اسیری (رامان )
ناومن سمه‌یلز Kok Turklari asiri (roman).
 Nouman Smaylz تیارلاووچی :داکتر عزیز فاریابی
بسم الله الرحمن الرحیم ! 
3.

گرچی اولر اۉچیب کېتگن متنگه اشاره‌ قیلیشگن بۉلسه-ده، نه‌ زېو، نه‌ راهیب وله‌ هماو کولتېگین جنازه‌ سی تۉغریسیده‌گی حکایه‌نی دوام اېتتیردی. شونی قۉشیمچه‌ قیلیشیم کېره‌ ککی، ابا یېفرېمنینگ کتابلریدن بیریده شهزاده‌ مقبره‌ سینینگ تعریفینی اوچره‌ تگندیم. او تۉرت یوز فوت میداننی اېگلله‌ گن ختایچه اوسلوبده‌ گی بنادن عبارت اېدی. اساسي دروازه لرنینگ ایکّکی طرفیده بیر-بیریگه قره‌ تیب قۉییلگن قۉچقارلرنینگ مرمر هیکلی قد راستله‌گن. ایچکریگه تامان کېتگن تار یۉلکنینگ آخریده حوض بۉلیب، اونینگ یانیده اۉییب یازیلگن مشهور تاش بار اېدی. بو تاش کتّه‌کان مرمر تاش‌بقه‌ اوستیگه اۉرنه‌ تیلگندی. آرقه تامانده‌گی مقبره‌ نینگ اۉزی هم عجایب  معمارچیلیک اوسلوبی بیلن شاه صنعت اثری کبی کۉریلمیشدی. کول-تېگین و اونینگ عیالیگه بغیشلب ایشلنگن صورت و هیکللر عبادتخانه‌نینگ ایچکی تامانینی بېزه‌ ب تورردی. تشقی تامانده مقّدس قدم‌جانینگ اطرافیده کول-تېگین جنگو جدللرده اۉلدیرگن مینگلب آدملرگه اۉرنتیلن تاش هیکللرنی کۉریش ممکن اېدی...
بیراق کرپینی کتابیگه یازگن شرحیده راهیب وله‌ هماو ابولغآزیخان و ات-طاهرينی منیخېیٔ و زردوشتيلرگه عاید متنلرنی ترجمه‌ قیلگن علامه‌لر صفتیده علیحده تاکیدلب اۉته‌دی. شونینگدېک، او ختای قۉلیازمه‌لری، جمله‌دن، گن-مو و باشقه لر خصوصیده تؤخته‌له‌دیکی، کۉپلرینینگ نامی اېسیمده قالمه‌گن. شو یېرگه کېلگنده، ابا یېفرېمنینگ ایتیشیچه، حکایه‌ کوتیلمه‌گن بیر اوسلوبده دوام اېتتیریله‌دی، او «یشیرین» دېگن سۉزنی قۉلله یدی بو باره‌ ده.
مېن ابولغآزیخاننی اۉقیگندیم، لېکن ات-طاهرينینگ «تذکره‌ تول-غرایبه‌تول-قدیم»ایگه تعلق حکایه‌نینگ باشله‌نیشینی تاپیب آلدیم. ینه‌ قېرده دېنگ، پاریسده اېمس، فانتېنبلادن کوچیب اۉتگنیم به‌ وريه‌ نینگ بمبېرگ شهریده. کتالیکشناسلیک بۉلیمیده مِجازیم بۉلمیش لوک اقشگه کېتیشیدن آلدین اۉشه‌ تذکره‌ نینگ نسخه‌سینی بېردی. بو حقده کېینراق ایتیب بېررمن. اوّل کول-تېگین عزاسیدن سۉنگ نیمه‌ صادر بۉلگنیدن سۉزلسم. ات-طاهري جوده‌ اسلامي، بدیعي بیر یۉسینده عزا حکایه‌سینی قوییده‌گیچه دوام اېتتیره‌دی:
«سکّیزینچی کون بیلگه-خاقان اۉزینینگ آپّاق شاهانه‌ چادریده برچه‌ مهمانلرینی جمع‌لب، اولرگه همدردلیکلری اوچون منّتدارچیلیک بیلدیردی، سۉنگ او دانا وزیری تانگیوقوققه مراجعت قیلیب دېدی:
«مېن دنیانینگ تۉرت بورچینی اشغال قیلدیم، بیراق سویوملی جگریم کول-تېگیندن جُدا بۉلگنیمدن بویان، بو ایشدن قانیقیش حاصل قیلمه‌یٔ قۉیدیم. مېن کرّه‌ی زمینده نېچه‌ اۉلکه‌لرنی اۉز تصرفیمگه آلدیم، مېن مکاننی قۉلگه کیریتدیم، لېکن زمان توتقیچ بېرمه‌دی. 

ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:15 ] [ داکترفاریابی ]

کؤک تورکلری اسیری (رامان )

ناومن سمه‌یلز Kok Turklari asiri (roman).
 Nouman Smaylz تیارلاووچی :داکتر عزیز فاریابی
بسم الله الرحمن الرحیم !  .
1.
تا
21
 
شونی ایتیشیم کېره‌ ککی... معذور توتگه‌یسیز، بونی انگلیسچه‌ده ایتمه‌سم بۉلمه‌یدی. بیله‌من، مېنینگ انگلیسچم بوزوق، جَیدری، هشه‌کی انگلیسچه، لېکن دنیانیننگ یرمیدن کۉپی منه‌ شونده‌ی انگلیسچه‌ده گپلشه‌دی-کو، دېیه اۉزیمنی آووته‌ من. نفسیلرمینی ایتگنده، مېن بونی انگلیسچه‌دن باشقه کۉپگینه تللرده یېترلیچه گۉزه‌ل حکایه‌ قیلیب بېریشیم ممکن اېدی. افسوسکی، بو باره‌ ده انچه‌ چېگره لنگنمن. شو کونگه‌چه مېن انگلیسچه‌ده «مېن بونی جوده‌ یخشی کۉره‌ من» اېمس، «مېن بونی یخشی جوده‌ کۉره‌من» دېب کېلدیم. سیزگه اَتماقچی بۉلگنیم شوکی، ناطقلیک یاکه اوسلوبنینگ اهمیتی یۉق مېن اوچون. قاله‌وېرسه، تیل گرامتیکه گه عمل قیلیش اېمس، بلکه معامله‌ واسطه‌سیدیر، شونده‌ی اېمسمی؟ ایته‌دیلر-کو، ایتسم تیلیم، ایتمسم دلیم کویر، دېب. منه‌ شو نرسه مېنی حکایه‌نی باشلشگه روحلنتیردی. و نهایت انگلیسچه مېنینگ تصرفیمده‌گی یگانه‌ بیر تیل اېدیکی، اونی اطرافیمده‌گی کیشیلر مطلقا توشونمسدی...
دېیرلی بیر آی آلدین مېنی گروگه آلیشدی. اۉشندن بېری قنچه‌ وقت اۉتگنینی انیق ایته آلمسلیگیمگه سبب، تاغلر آره‌ سیده‌گی کیچیک مېتېارالاگیک اویچه‌ده‌گی توتقونلیکده وقتنی انیقلشنینگ امکانی یۉق اېدی. بیز بونده ایکّی کیشیمیز: مېن و لی اسملی بیر ختای ییگیت، یان اطرافده اۉز مستقللیگی اوچون کوره‌شیاتگن جنگریلر گُروهیده‌گی تورلی-تومن آدملر. عموماً آلگنده، اولر بیزگه اۉزلرینی یخشی کۉرستیشگه اینتیلیشه‌دی، سببی، بیز چېت اېللیکمیز، مگر بعضاً حکومت اوچاقلری اولر اوستیگه بوبمه تشلش اوچون یاپیریلیب کېلگنده، جوده یم قۉپال و یاقیمسیز بۉلیب کېتیشه‌دی. بونده‌ی پیتده اولر بیزنی اوشلب، باشیمیزگه قاپ کيگیزیب، یقینراقده‌گی غار یاکه باشقه پنه‌ جایگه سودره‌ب کېتیشه‌دی. بیز اېسه کون بیلن توننینگ فرقیگه بارمه‌یٔ یاته‌میز. بوبمه توشیشینی حسابگه آلمه‌گنده، حیاتیمیز، اگر اونی حیات دېب اتش ممکن بۉلسه، بیر-بیریگه باغلنگن حالده بیر خیلده‌گی باش‌پنا آستیده اوخلش، قچان بېریلیشینی کوتیله‌دیگن آوقت - اساسن، موزلگن کرتوشکه‌، سووده قینه‌تیلگن مکران، بعضاً اېسه دودلنگن گۉشت، قاتگن نان همده‌ ختای کۉک چاییدن عبارت. حاجتخانه‌ تشقریده بۉلیب، یېگولیگیمیزگه قه‌ره‌ب بیزنی کونیگه ایکّی-اوچ محل باشیمیزگه هلیگینقه قاپلرنی اۉره‌ب-چیرمب، او یاققه آلیب چیقیشه‌دی. باشقه پیتلر بیز فقط اۉتیره‌میز، بعضاً کتاب اۉقيمیز، سۉزلشیشگه رخصت یۉق، لېکن قاچیب کېتگن بعضی مېتېارالاگیستلردن قالگن شخمتنی اۉینه‌ ماق ممکن. قیزیق، لېکن آدم ذاتی هر نرسه گه کۉنر اېکن، فقط تقدیریم شو اېکن-ده، دېیه اۉیلنسه‌ گینه، بونده‌ی تورموشگه کۉنیش آسان کېچه‌دی. مییه‌نگیز بۉش، نه‌ قۉرقوو و نه‌ اومید حسسی موجود. یالغیز، یوپقون حالده‌گی بې‌معنی عمر. باشقه حاللرده سیز بونده‌ی شرایطده بۉلیش قنچه‌لیک هیجانلی اېکنی و اونینگ موجودلیک باره‌سیده‌گی تجربه‌نگیزنی نې قدَر باییتیشی حقیده اۉیله‌گن بۉلردینگیز. حوصله‌نگیزنی پیر قیلیشگه تۉغری کېله‌دی. یان اطرافده نوقول بیر خیللیک. تۉغریسینی ایتگنده آره‌ دن فقط بیر آی اۉتیب، اۉزیمگه نیمه‌ بۉلگنیلیگی حقیده اۉیلشگه و تحلیل قیلیشگه حرکت قیلیٔه‌ پمن. نېگه‌ مېن بو یېرگه توشیب قالدیم؟ دنیاده‌گی اېنگ بلند تاغلر آره‌سیده، نامعلوم بیر جاینینگ قاق اۉرته‌سیده، قنده‌یدیر سبب بیلن اوروشیب یورگن غضبناک آدملر آره‌ سیده نیمه‌ قیلیب یوریبمن اخیر؟ مېن اۉزی کیممن؟

ادامه مطلب
[ یکشنبه بیست و یکم تیر ۱۳۹۴ ] [ 7:12 ] [ داکترفاریابی ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

حرمتلی وعزیز دوستلر بو  ویبلاگه خوش کیلدینگیز .سیز بو ویبلاگه  یازیلگن ادبی فرهنگی  تاریخی  اجتماعی مضمونلر نی قویگن من .اوقوب وکمچیلیک لرنی تولدیره سیز دیگن امیده من.باشلنیش بیتیده  حرمتلی متفکر شاعر ایرکین واحدوف نینگ اوزبیگیم  عنوانلی شعرینی قویب شو شعر اساسیده  آزگینه بولسه هم تورک اوزبیک تاریخی توغری سیده معلومات لر قیدیریب  وب گه تشلب باره یابمن .سیز اولوغ  شخصلر گه مقول  بولسه دیگن امیده من.داکتر عزیزالله  فاریابی
AZIZULLAH FARYABI
DR.FARYABI@GMAIL.COM
DR-FARYABI@HOTMAIL.COM
کانادا
+1
778 998 3643
SKYPE
DR-FARYABI65
امکانات وب