|
uzbegim
ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی
| ||
|
. خاله (حکایه) فلکده سوزهیاتگن قویاش بعینه آلتین تۉله برکش مثال شهرنی زرگه بېلهیاتیر. تارو تنگ کۉچهلر، اولر نینگ ایکّی چېتیدهگی پستقم، لایسوواق اویلر هم خورشیدی عالم نینگ بو مرحمتیدن بېبهره اېمهسدی. تعطیل کونلری بۉلگنی اوچونمی، کۉچهلر بالهلر نینگ قیی-چوویگه تۉلیب تاشگن. محلهده همه خاله دېب چقیرهدیگن بو عیال ابباسنی بهغریگه باسیب، هرسیللب نفس آلگنچه، چووواس سالیب اۉینهیاتگن بالهلر آرهلب باررکن، هر هر زمانده اولردن بعضیلری نینگ باشینی سیلهب، اېرکهلب قۉیردی. -ایلنیب کېتهی سیزلردن، مونچه شیرین بۉلمهسه بو بالهلر. ایلاییم، همهنگیزنی خداییم نینگ اۉزی یمان کۉزلردن عصرهسین. آته-آنهنگیز حضورینگیزنی کۉرسین. حدېمهی، قوچاغیده جیم کېتهیاتگن منه بو کیچکینتای هم انه شوندهی شۉخ-شادان بالهلر صفیگه قۉشیلیب، مکتبگه بارهجهگنی، درسدن اعلی بهالب آلیب قَیتیشینی تهسهووور اېتیب، یوزیده میین تبسم یاییلدی. کېین بالهکهی نینگ سۉلغین، رنگبپر یوزیگه تېرمیلیب کۉنگلی بوزیلدی: -شۉرلیک بالهگینهم! قوریبگینه کېتگور کسلیک بېچارهنی راسه حالدن تایدیریبدی. تېزراق آیاققه توریب، چاپقیللب کېتسهیدی... شو چاق خاله نینگ کۉز اۉنگیده بایه کسلخانهده کۉرگنی - تورلی-تومن دردمند، هارغین قیافهلر جانلندی. شفاکار قبولخانهسیده آدم تیربند اېدی. اولر آرهسیده بېش-آلتی یاشلی گودکلردن کېکیب، مونکیللهگن چال-کمپیرلرگچه بار اېدی. خاله اولر نینگ هم غهنریب احوالیگه اچینیشی بیلن قرهب، اۉزیچه گپیریندی: -خداییمدنهم اۉرگیلهی، بو قندهیین کسللیک بۉلدی-یه، کتّهیو کیچیککه بیردهی یاپیشسه... خاله کسللیک نینگ نامینی اېسلشگه تیریشدی: بایهگی خانیم نیمه دېودی-یه؟ اینفوزهمی، اینفیلانسهمی... یا اینفیلان... هه، اینفلوېنزه! (گریپ اتَمهسی اۉرنیده قۉللنیلهدی – ترج) ایتگنچه، خانیم جوده بمعنی، شیرینسخن، خوشتهوازې عیال اېکن. خاله اونگه مِهری اِییب دعا هم قیلدی: -خداییم اۉزی دردینگیزگه دوا، رنجینگیزگه شفا بېرسین. پروردگار سیزنی هم همیشه اۉز پناهیده عصرهسین. خانیم نوبتی کېلگونچه او بیلن انچه گپلشیب اۉتیردی. اونینگ هم اۉغیلچهسی کسل اېکن. ابباس خاله نینگ قۉینیده تیپیرچیلب، اذیت بېرهیاتگنینی کۉریب، بالهکهیگه تنبیه بېرگن بۉلدی: -عسلیم، بونهقه قیلهوېرمه، آیینگنی قیینهب قۉیهسن! کېل، مېنینگ قۉینیمگه اۉتیره قال. آیینگ بیرآز نفسینی راستلهسین، قره، چرچهب کېتگن کۉرینهدی. -هېچ قیسی یۉق، خانیم، - کولیمسیرهدی خاله. - مېنینگ قۉینیمده اوخلشگه اۉرگنیب قالگن. بیرآز یاوواییلیگی بار. لېکن مېنی خودّی اۉز آنهسیدېک کۉرهدی. بو نینگ شیرینلیگینی قرهنگ! -نیمه، حلی بو اۉز بالهنگیز اېمهسمی؟ -یۉق، خانیم، آپهم نینگ نبیرهسی. لېکن، اۉز بالهمدېک یخشی کۉرهمن. -اۉزی نینگ آنهسی قنی؟ شو ایسّیقده بالهنی بیر اۉزینگیز کۉتریب کېلدینگیزمی؟ اورینیب قالهسیز-کو! کۉز تېگمسین، کتّهکانگینه باله اېکن. کېین... بو کسللیک تېز یوقهدی. بالهنی آپیچلب یوریبسیز، سیزگهیهم یوقیب قالمسین، تغین! -آنهسی نینگ بیرآز ایشی چیقیب قاپتی. شو نینگ اوچون مېندن التماس قیلوودی. - خاله ینه غرور بیلن علاوه قیلدی. - مېنگه ایشانیشهدی-ده، خانیم، بالهلرگه هېچ کیم مېنچهلیک مِهر بېرالمس اېمیش. -عیبگه بویورمهیسیز، نیمه، اۉزینگیز نینگ بالهنگیز... -نېگه، ایلنهی، خداگه ههزاران شوکر، تۉرت فرزندیم بار. -اونده بالهلرینگیز همهسی کتّه بۉلیب، اویلی-جایلی بۉپ قالگندیر؟ -اوچ بالهنمی عمللب کتّه قیلدیم. کېنجهم، حلی کیچکینه. کتّه قیزیم زرینی اوزهتگنمن. اېری جوده بمعنی، عقللی ییگیت، برکه تاپسین. ایکّیته اۉغیلچهسی بار. اوکمر یمان تېز اۉترکن-ده، گیرگیتتون! قرهنگ، بیر پهسده بالهلریمیز کتّه بۉلیب، یانیمیزگه کیریب توریبدی. کتّه اۉغلیم، عمرینی خدا زیاده قیلسین، جوده محنتکش چیقدی. کیچیکراق نجّارلیک اوستاخانهسی بار. .اویلنتیرهی دېسهم، قۉیمهیدی. حلی یاشمن، پول تاپیب، اۉزیمنی اېلهوالهی، اویلنیش قاچمس، دېیدی بای بۉلگور. اېرتهلب سحردن اوستاخانهسیگه جۉنهیدی، کېچ قارانغو توشگنده کیریب کېلهدی. کیچکینه اۉغلیم بیر-ایکّی آی اوّل آبادانگه کېتگن. نفت شرکتیده ایشلهیدی. شو اۉغلیمدن سَل کۉنگلیم الغده. بریبیر مسافرر یورت-ده! اۉیلهیمن، خواطر عالمهن. کېینگی پیتلرده بیر اېنلیک خط هم یازمهی قۉیدی. کېنجه قیزیم بۉلسه، حلی مکتبگه بارهدی. تۉرتینچی صنفده اۉقيدی. -خدا بالهلرینگینی اۉزی عصرهسین. جوده دلکش، کۉنگلی آیق عیال اېکنسیز. خوجهیینگیز نیمه ایش قیلهدیلر؟ -اې، دردو بلایینگیزنی آلهی! خوجهیینیم یېتّی ییل اوّل عالمدن اۉتدی. اوستهچیلیک قیلردی. بلند حوازهدن ییقیلیب، رحمتلی بۉلدی. جایی جنتده بۉلسین ایلاییم. کېچه جمعه کونی اېریم نینگ روحیگه اتهب ایس چیقردیم، دعای فاتحه قیلدیم. اېریم اۉلگنیدن کېین عیال باشیم بیلن ایگنه اوریب، تیکووچیلیک قیلیب، شو تۉرت بالهنی وایهگه یېتکزدیم. یېمهی یېدیریب، کيممهی کيدیریب، بالهلریمنی هېچ کیمدن کم قیلمهی اۉستیردیم. بالهلرنی کتّه قیلمن، دېب بیرو نینگ اېشیگیگه سرغهییب، یاردم سۉرب بارمهدیم. خداگه شُکر همهسی آرتده قالدی. اېندی شوۉغیللریمنی اویلی-جایلی قیلسهم، کېنجهمنيهی جایین تاپیب اوزهتسهم، کېین بېملال امانتنی اېگهمگه تاپشیرسهم هم بۉلهوېرهدی. بو پیتده خانیم نینگ نوبتی کېلیب قالگندی، شو باعث، کولیمسیرهب، اۉرنیدن قۉزغهلدی. -خدا نیتلرینگیزنی اجابت قیلسین.. ...خاله ارنگ نفس آلگنچه، ابباس نینگ تاشدېک آغیر، حرکتسیز جوسهسینی آپیچلب باررکن، ایسّیقدنمی، چرچچاقدنمی قۉل-آیاغی مدارسیزلنه باشلهگنینی پَیقهدی. تېر تامچیلری پېشانهسیدن سرغهلیب، یوزلریگه آقیب توشه باشلهدی. خودّی آقساقدېک لۉکیللب، کۉتریلیب، پهسهییب بارر، آیاقلرینی یېردن ارنگ اوزردی. کۉزلری قاره کېته باشلهدی. بوگون بو یۉلدن ایکّینچی مراتهبه قتنهشی اېدی. بوگون اېرتهلب، خاله اېندیگیه چای قنهتیب تورگن محلی امهکسی نینگ قیزی سعادت حولیققنچه کیریب کېلدی: -خالهجان، ایلاییم عمرینگیزدن برکه تاپینگ، قیزیم بېهجهت کېچهدن بېری ایسیتمهلب یاتیبدی. آلو بۉلیب یانیپتی. التماس، اۉزینگیز بالهمنی دۉختیرگه آباریب کېلینگ. بوگون مولوک خانیم بیلن بازارگه چیقیب کېلماقچيدیک. بۉلمهسه، اۉزیم آبارردیم. تېزراق بۉلینگ، حلیزمان آدم کۉپهییب کېتهدی. آبارهسیزه، خالهجان؟ خاله چایینی ایچر-ایچمس، اۉرنیدن توردی-ده، چادرهسینی یاپینیب، ههنسیرهب، عیال نینگ ایزیدن کېتدی... کېچه خودّی شو یۉلدن بېش مرته اۉتیب قَیتگن، اما بوگونگیدېک چرچهب، حالدن تایمهگن اېدی. کېچه نفس آلیسهگه هم وقتی بۉلمهدی. نیمه قیلسین؟ بو «اینفلوېنزه» همه نینگ تینکهسینی قوریتدی. قَیسی خانهگه باش سوقمه، بیرته-ایکّیته کسل بار. خاله اوّل بیر جیینینیگ بالهسینی دۉختیرگه آلبی باردی، اونی اوییگه قۉییب باشقهسینی. حلی عمهسی نینگ قیزی، حلی عمکیسننیگ اۉغلی نینگ اوییگه زیر قتنهدی. بیر گل بالهلرنی دۉختیرگه اېلتسه، کېینگی سفر آته-آنهلرینی هم آلیب باریشگه تۉغری کېلهدی. خاله نینگ طبیعتی شونهقه. اونینگ اوچون هېچ کیم بېگانه اېمهس. همهگه جگرسۉختهلیک قیلهدی، هېچ کیمدن مِهرینی ایهمهیدی. اۉزی کېینگی پیتلرده خاله نینگ سایهسیگه کۉرپهچه تۉشهیدیگن، دعای جانینی قیلهدیگنلر کۉپهییب قالگن: «خالهجان، قربانینگیز بۉلهی، دردینگیزنی آلهی، خاکی پایینگیز بۉلهی، خدا خیرینگیزنی بېرسین، عمرینگیزدن برکه تایپنگ...» البته، بوندهی خیری دعادن سۉنگ بیر التماس هم بۉلهدیکی، آلیجهناب خاله اونی رد اېتالمهیدی. کیم نینگدیر اوییگه مهمان کېلیشی کېرهک، پیشیر-کویدیر، دسترخوان بېزهش نینگ اۉزی بۉلمهیدی، خالهنی یاردمگه چقیرهدی. سوپور-سیدیر ایشلریده هم خاله بېمنت کۉمککه حاضر. یقینده قۉشنیسی حاجی جهواد آغا اۉغلینی اویلنتیردی. کېلین کۉردیدن بیر کون اوّل آغا نینگ خاتینی کَته باشینی کیچیکی قیلیب اونینگالدیده کېلدی. «خالهجان، اۉزینگیز بیلهسیز، اېرتهگه بیر عالم خاتین-خلج کېلهدی. بیلهسیزک-کو، دنیاده خاتینلر نینگ چادرهسینی (اېران عیاللری یاپینهدیگن پرنجیگه اۉخشهش باش کییمی – ترج.) ییغیشتیریشو ترقهتیشدن باشاغریق نرسه یۉق. بیرارتهسی نینگ چادرهسی المشیبمی، یۉقالیبمی قالسه، تۉپالان کۉتریب، بوتون آبروییمیزنی بیر پول قیلیشی هېچ گپ اېمهس. بونهقه ایشلرده سیز نینگ آلدینگیزده توشهدیگنی یۉق..» معرکهده خاتینلر ایچکری اویدهېب-ایچیب، گورونگ بېرهیاتگن بیر پیتده خاله بېریگی تار، خفهگزهک حجرهده پرنجییو چارشهبلرگه قراووللیک قیلیب اۉتیردی. خاله - شونهقه حاجتبرار عیال. خاله تېرلب-پیشیب، انهار اوستیدهگی اېنسیز کۉپریککه هم یېتیب کېلدی. قیرغاقده سایه بېریب تورگن درخت آستیده بیر زوم نفس راستلهدی. باشی اېگیلیب، کۉنگلی آزهیازدی. اۉزینی لاحس حس قیلدی. بدنیده چیدهبب بۉلمس آغریق اویغآنگهنینی سېزدی. استه-سېکین آیاق-قۉللرین کرختلشه باشلهدی. تېر-رېزهلری پېشانهسیدن چقّان سرغهلیشده دوام اېتردی. خاله نینگ بېشیکمیسال بیر ذیلده حرکتلنیشی تا‘ختهگهچ، ابباس هم غینگشیب کۉزینی آچدی. خاله مهر-محبتگه تۉله آوازده اونی اېرکهلهدی: -خالهگینهنگ ایلنسین، بیرآز دَم آلهیلیک، قرهگین، مزهم قاچیپتی، - کېین باله نینگ تیم-قاره ساچلرینی سيپهلهدی، - اۉزیم اۉرگیلهی بالهمدن، آزیب کېتیبدی، بېچارهگینهم. ابباس آوازینی بلندلهتیب، خرخشه بیلن عیال نینگ قارنیگه تېپه باشلهدی: -تورینگ، کېتدیک، کېتدیک! خاله ایخرهب-سیخرهب، بالهنی آپیچلهدی-ده، ینه یۉلگه توشدی. -ههسنیمگه نیمه بۉلديکینه، خط یازگنیگه هم انچه بۉلدی». خاله نینگ خَیالی ینه کیچیک اۉغلیگه کېتدی. انچهدن بېری اوندن نه خط بار، نه خبر. آخرگی خطیده او بیر کتّه خطردن امان قالگنینی یازگن اېدی. کارخانهده قیسقه توتهشوودن اۉت توشیب، کتّه یانغین چیقیبدی. انچه کیشی جیزغانهک بۉپتی. خطنی خالهگه اۉقیب بېریشهیاتگنده، نابود بۉلگن بېچارهلر اوچون خیله کۉز یاش تۉکدی. کېین اۉغلینی امان سهقلهگنی اوچون پروردگارگه شُکر قیلدی. شو نینگ شکرانه اوچون جمعه کونی نذر قیلیب، شمع یاقیشنی نیت قیلدی. -ایشقیلیب، ههسنگینهم ساغ-امان یورگنمیکین؟ ینه کارخانهسیگه اۉت کېتمهدیمیکین؟ اې، خداییم، هر بنده نینگ کۉز قارهسی، فرزندی ارجموندینی اۉزینگ هیفزو حمایهنگگه آل، شولری قطاری مېنینگ بالهمنی هم اۉزینگ عصرهگین، - دېیه یورگن یۉلیده پیچیرلب بارردی خاله. «شاید، بوگون پۉچتهچی اوییمیزگه اۉغلیمدن خط تشلب کېتگن بۉلسه»، دېگن ایلینجده قدمینی تېزلهتدی. پېشانهسیدن قویی آقهیاتگن تېر دانهچهلری بیر-بیرینی قوویشدن تا‘ختهمسدی. شو تابده اېرتهلب توزوکراق تمدّی قیلمهگنینی اېسلهدی. بلکه، مدارسیزلنیشی شوندندیر؟ «اېرتهلب، قازان آسیب، شۉروا سالیب قۉیسهم بۉلهرکن، - ینه خَیاللندی خاله. - کیم بیلسین هوسنگینهم بوگون توشلیک قیلگنی اویگه کېلهدیمی؟» هوسن خاله نینگ کیچکینه اۉغلی. عادتده او توشلیک قیلگنی اوییگه کېلمسدی. لېکن بریبیر خاله نینگ دلیگه غُلغُله توشدی: «ایشقیلیب، ایشخانهسیده قارنینی تۉقلهگن بۉلسین، اویده آلدیده قۉییشگه هېچ وهقا قالمهگن». کۉز آلدیده اۉغلی نینگ آفتابده قارهیگن، یاغاچ رندهلهیوېریب، یوزلری جیققه تېرگه باتگن اۉغلی نینگ قیافهسی جانلندی. اونینگ سۉزلری قولاغی آستیده جرنگ ساچگندېک بۉلدی: -حلی اوستاخانه اېگهسی اجاره نرخینی آشیرماقچی. حاضر اویگه بیر تا‘غرهم نان آپکېلیش هم قیین بۉپ قالدی-ده! شو پیت خاله اۉغلی نینگ کۉیلک-ایشتانینی یوویب قۉیمهگنی، چووهلگن پیپاقلرهنی یهمهب قۉیمهگنی اېسیگه توشدی. اوی کونجیده بیر دنیا کیر اویوولیب یاتیبدی. شولر یادیگه توشیشی بیلن ینه دلی غشلندی. اۉز-اۉزیدن رنجیدی: -اۉزی کېینگی پیتده جوده لنج بۉپ کېتیهپمن. هېچ بیر ایشگه اولگورمهیمن. حاضر باریب، معصومه بیلن بیرگه کیرلرنی یوویب تشلهیمیز. او ههنسیرهب-پیشقیرهب ایلگریلردی. خیاباندن اۉتدی، کتّه کۉچهگه بېریلگن پیتی بوتون سویکلری زیرقیرهب، کۉنگلی عینِی باشلهدی. «آز قالدی، - اۉیلهدی لۉکیللب باررکن، - انهوی سیمیاغآچدن اۉتیب، مشهدی ابباس نینگ دوکانیگه یېتهمن. کېین بابا بقال نینگ دوکانی. بیرآز یورسهم...». سیمیاغآچدن کۉز اوزمهی ارنگ کېتیب باررکن، شو پیت یېرو آسمان قۉشیلیب، چیرپیرهک بۉلهیاتگنینی حس اېتدی: -بیرآز باشیم ایلنیپتیمی، مېنهم کسل بۉپمن شېکیلّی. بېیختيار یۉلک چېتیگه اۉتیریب قالدی. اونینگ یېلکهسیگه باشینی قۉیگنچه اوخلب بارهیاتگن ابباس کۉزینی آچیب، ینه غینگشیلشگه توشدی. «-بوگون یۉل خیال چۉزیلیب کېتگندېک بۉلیپتی. پېشین بۉپتی همکی یۉلیم اونمهیدی، منزلگه یېتهی دېمهیمن، - خاله نینگ ینه اۉز-اۉزیدن دلی غشلندی، - معصومهگینهم نیمه قیلیب یوریبديکین؟ راسه قارنی آچگندیر؟ مېن دېوانه اېرتهلب قازان آسیب، توز-نمهگیدن خبردار بۉلیشنی اسمهتگه تعیینلب کېلمهیمنمی؟ بارگونیمچه هیل-هیل پیشیب تورگن بۉلهردی. بیره-تۉله، زری نینگ هم اوییدن خبر آلهردیم. قچاندن بېری بیرراو قرهگنیم یۉق. بېچاره قیزیم نینگ کۉزی یۉلگه هراسان بۉلدی-ده!» شونچه ایش تیقیلیب تورگن پیتده بو لعنتی کسللیک هم اونینگ یاقهسیدن آلهیاتیر. خاله ینه اینقیللب قۉزغهلدی و یۉلگه توشدی. جیینی اسمهت خانیم نینگ اوییگه یېتیب کېلگنیده، بعینه بدنی خودّی بیرونیکیدهی هېچ نرسهنی حس قیتلمهی قۉیگندی. اسمهت خانیم خالهسی نینگ قارهسینی اوزاقدن تنیب، اونینگ یانیگه عاشقدی. -وای خالهجانیم-اې، نمونچه هیَللهدینگیز؟ راسه خواطر قیلدیم! وای، سیزگه نیمه بۉلدی؟ رنگینیزده رنگ قالمهبدی-کو! هوا ایسّیقده، راسه تېرلبسیز. بېرینگ بالهنی، سَل تابینگیز قاچدیمی دېیمن؟ خاله پېشانهسیدهگی تېرنی سیدیریشگه زۉرغه مجال تاپدی و بېحال دروازه آلدیدهگی صوفهچهگه چۉکدی: -یا‘غ-ه، خالهنگ ایلنسین! هېچقیسی یۉق. اېندی... ایسّیق جان-ده! مېن اېندی تېزراق اویگه باره قالهی. بیرآز دَمیمنی آلمهسهم بۉلمهیدی. بو یاقده مینگته ایشیم بار. خالهنگ ایلنسین، معصومه بو یاققه کېلمهدیمی؟ اگر اوزاقراق کېتسهم، اسمهت آپهنگنیکیگه بار، دېب... اسمهت خانیم اونینگ گپینی آخریگه یېتکزیشیگه امکان بېرمهدی. -یا‘غ-ه، خالهجان، کېلمهدی-یه! -بالهگینهم قهېرده یوریبديکین؟ -ه..هه، بایه بیر کېلوودی. مېنگه حوضدن ایکّی چېلک سوو آپکېلیب بېردی، ایشلریمگه بیرآز کۉمکلشدی. اۉتیر، توشلیک قیلیب کېتهسن، دېدیم... او پیتده حلی طعامیمیز تیار اېمهسدی-ده... مېنهم قال، دېب قیستهمهدیم. مکتبگه بارسه کېرهک، دېدیم-ده! حاضر تعطیل پیتی اېکنلیگینی کېین اېسیمگه توشدی. خاله یاقهسیگه قۉل سوقیب، دۉختیر یازیب بېرگن غیجیملنگن نسخهنی آلیب اوزهتدی. -بۉلمهسه مېن بارهی، قیزگینهم آچ-نهار یورگندیر! اسمهت خانیم کاغذنی بیرراو کۉریب، ینه قَیتریب بېردی و خالهسیدن ایلنیب-اۉرگیله باشلهدی. -اۉزیم ایلنهی خالهمدن! دردی بلایینگیز اورسین! حاضر اېریم نینگ کۉیلهگینی اوتولشیم کېرهک اېدی. کېقوروق سینماگه بارهدیگن اېدیک. دارولرنی اۉزینگیز آپکېب بېرینگ. مېن قیزیمنی جۉنهتهمن، معصومهنی تاپیب کېلهدی. قازانده طعام هم توریبدی. قیزینگیزنی قارنینی اۉزیم تۉیغایزهمن، خالهجان. یوقاری کۉچهده جایلشگن داروخانهگه باریب کېلیش اوچون بیر ساعت وقت کېتردی. خاله اینگرهب-سینرهب، ارنگ نفس آلگنچه ینه چۉغدېک قیزدیرهیاتگن قویاش تیغیده یۉلگه توشدی. داروخانهگه یېتگنیده، بېحاللیک و ایسّیق اونی تمامیله حالدن تایدیرگندی. داروخانهده اوزوندن-اوزاق نوبت کوتیب، خاله نینگ بۉلهری بۉلدی. اسمهت خانیم نینگ اوییگه قَیتیب کېلگنیده، کون پېشیندن آققن، قویاش شوعلسی بوتون حولی صحنی بۉیلب یاییلگندی. دارولرنی آلهرکن، اسمهت خانیم بیدیرلشگه توشدی: -وای، خالهجان، اېسیم قورسین، غیرت آوسرمن-ده! معصومهنی تاپیب کېلگنی قیزیمنی جۉنهتهمن دېب، اېسیمدن چیقریبمن. سیز اویگه کیرینگ، دَمینگیزنی آلینگ، مېن حاضر معصومهنی تاپتیرهمن. قازانده طعام تیار توریبدی. مېن حاضر... خاله بو گل کوتیب اۉتیرمهدی. ایندهمهی، اویی طرفگه یۉل آلدی. اسمهت خانیم هم اونی آرتیقچه قیستهمهدی. او چیقیشی بیلن دروازهنی غیجیرلهتیب زنجیرلب آلدی. ...معصومه اوی نینگ تۉریدهگی یوپقهگینه تۉشک اوستیده یاتر، آغیر-آغیر نفس آلهردی. خاله اونیگ آزغاین قۉلچهلرینی اوشلب کۉردی: ایسسیغی بلند. دسترخوان یازیب، اول-بول یېگولیک کېلتیردی. معصومهنی سویهب تورغایزدی، دسترخوانگه اوندهدی. اۉزی نینگ اشتهاسی یۉقالگندی. بیر-ایکّی لُقمه نان چهینهگن بۉلدی. کېین توریب، بازارخهلتهنی آرقهلب، محلهدهگی بازارچهگه چیقدی. گۉشت، نخود، لوبیا و باشقه نرسهلر خرید قیلیب قَیتگهچ، اۉچاققه قازان آسدی. تاغارهنی ایلیق سووگه تۉلغزیب، ییغیلیب قالگن کیرلرنی اونینگ ایچیگه جایلهدی. کېین خانهگه قَیتیب سندیغیدن اېسکی جون پیپاقنی آلدیده، کیر ایویگونچه تا‘زیگن جایلرهنی اورچوق بیلن یهمشگه اۉتیردی. بو پیتده معصومه حالسیزلنیب، دسترخوان باشیده چۉزیلیب قالگندی. دېیرلی هېچ نرسه یېمهگن کۉرینهدی. خاله دسترخواننی ییغیب، اۉزیچه غعودرهندی: -بېچاره بالهمگه هم اۉتیبدی بو کسللیک. موسههههل (محلي طبیبلر تیارلهیدیگن یېنگیللشتیرووچی دارو – ترج.) ایچیرسهممیکین؟ ایسیتمه قیزهلاق نینگ یوزینی گُلدېک قیزرتیریب قۉیگندی. قیینهلیب نفس آلهر، آره-سره بېحال اینگرهب قۉیردی. خاله قیزی نینگ باشی آستیگه یاستیق جایلب، بیرآز میزغیب آلماقچی بۉلدی. کېین توریب پیپاقنی یهمهیدی، کیرلرنی یووهدی. کېین قیزی زری نینگ آلدیگه اۉتیب کېلهدی. باشیگه کیرگن آغریق بارگن سری زۉرهیدی. کۉزلرینی آچیب، باشینی معصومه یاتگن یاستیققه تیرهگنچه، پلاس اوستیدهگی پیپاقلرگه تیکیلدی. - انچه چرچهبمن، کۉز تېگمسین، ابباس انچه آغیرگینه بۉپ قاپتی. ایشقیلیب تېزراق توزهلسین-ده! اې خدا اۉزینگ بالهلریمنی پناهینگگه آل! کېچگچه تېرلهسه یخشی بۉلهردی. بدنیگه قتّيق ورهجه کیردی. خاله تیترهب-قهقشهگنچه، چادرهسیگه محکم اۉرهلیب آلدی. همان ایکّی کۉزی اوی اۉرتهسیده یاتگن بیر جُفت پیپاقده اېدی. شو چاق... پیپاقلرگه جای کیرگندېک بۉلدی. پیپاقلر خودّی ایلانگه اۉخشهب اۉرمهلهی باشلهدی. کېین اېسه، اولر کتّهلشیب، واهمهلی توس آلدی، هواگه کۉتریلدی. خانهنی الّهقندهی توشونرسیز شاوقین اېگهللهدی. شو آچق قهېردندیر کسلخانهد او بیلن صحبتلشگن خانیم نینگ آوازی اېشیتیلگندېک بۉلدی. منه، او شونداق مقابلده توریبدی. قۉلی بیلن هواده اوچر اجدههادېک اوچهیاتگن پیپاقلرنی کۉرسهتیب، قیچقیره باشلهدی: -اینفلوېنزه! اینفلوېنزه! شو پیت خله اۉزینی بایهگی جا‘ختیر قبولخانهسیده کۉردی. خانه گوجوم اېدی. پیپاقلر خانهده جمعلنگن قرییهلر، بالهر، خاتینلرو اېرککلر اوستیده چرخ اوریب ایلنه باشلهدی. ینه قولاغی آستیده اۉشه خانیم نینگ آوزی جرنگلهدی: -قرهنگلر، بو درد بالهلریمیزگه چنگ سالماقچی! احتیاط بۉلینگلر! کسللیک سیزلرگه هم یوقیشی ممکن. بو کسللیک هېچ کیمنی ایهب اۉتیرمهیدی. خاله بېمارلرنی بیرمه-بیر کۉزدن کېچیره باشلهدی. اولر آرهسیده کیچکی اۉغلی موهمهدنی بهغریگه باسیب اۉتیرگن قیزی زرينی کۉردی. خاله اۉشه تمانگه آتیلماقچی بۉلدی، اما اۉرنیدن قۉزغهلیشگه مجال تاپمهدی. -زری، جان بالهم، نېورهمگه نیمه قیلدی؟ محمد هم کسل بۉلدیمی؟ زری باش ایرغهدی:- -هه، آییجان، نیمهسینی ایتهسیز؟ بیر دقیقه آرامی یۉق. تینیمسیز ییغلهیدی. یانیمده بیرار یاردم بېرهدیگن آدم بۉلسهیهم میلییدی. بیر اۉزیم، یالغیزمن. -مېنگه خبر قیلسنگ بۉلمسمیدی، بالهم، - دېدی خاله، - تېنتک قیزیم-ه، آنهنگ اۉلگنی یۉق-کو! زري بیغایلهیاتگن بالهنی بهغریگه باسدی: -آییجان، نیمه قیلهی؟ اویده بیر اۉذمّهن، یالغیزمن!... -نېگه ییغلهیهپسن قیزیم، بالهنگنی احوالی شونچه آغیرمی؟ -هه، آیی، آغیر... آغیر! خاله اویقودن سهچرهب اویغآندی. بو پیتده معصومه چیریللب ییغلر، کۉز یاشی یوزلرینی ایویتیب تشلهگن اېدی. خاله اوندن سۉردی: -هه، آنهجان، نیمهگه بونچه ییغلهیسن، نیمه بۉلدی جانیم؟ معصومه هنوز ییغیدن اۉزینی تا‘ختهتالمهی هیقیللهدی: -آیی، سوو... سوو ایچهمن! خاله زیل-زمبیل وجودینی کۉتریب اۉرنیدن توردی. کېین قۉلیده بیر کاسه سوو بیلن قَیتدی و قیزی نینگ باشینی کۉتریب سوو ایچیردی. قیزهلاق چهنقاغاینی قاندیریب، ینه باشینی بېحال یاستیققه تشلهدی. خاله سووی یریملهگن کاسهنی تاکچهگه قۉییب قَیتدی و هرسیللب، تخماندن ینه بیر کۉرپه آلیب، دېوار تگیگه سالدی. قیزی نینگ تېمیردهی قیزیب تورگن وجودینی ارنگ کۉتریب، ینگی اۉرینگه یاتقیزدی و اۉزی هم اونیگ یانیدن چۉزیلدی. خاله نینگ هم تنهسی اۉت بۉلیب یانر، باشی چیدهب بۉلمس درجهده آغریب عذاب بېرر، کۉنگلی بېحضور بۉلیب یاتردی. شو الفاظدده شیفتگه کۉز تیکیب، اۉزیچه شیویرلهدی: -بو بلا بالهگینهمگه قیدهن یاپیشدی؟ بیرآز میزغیب آلسهیدیم، کېین توریب، سید مههدیخان نینگ اوییگه باریب، بیر پیاله سوزمه آپکېلهمن. هرنه کسل نینگ تفتینی آلهدی. جوده بۉلمهسه، دۉختیرگه آلیب بارهمن. خاله نینگ فکرلری خودّی کلاوهدېک چووهلیب کېتگندی. حولیدهگی حوض نینگ سووی اېسکیریب، عینِی باشلبدی. اونی چیقریب تشلش، اریقدن تازه سوو اۉنگلش کېرهک. اونینگ اوستیگه معصومه نینگ خستهلنیشی، زری نینگ یالغیزلیگی و کۉمککه موختاجلیگی، ههسن نینگ موهوم تقدیری، هوسن نینگ کیرلب کېتگن کییملری، ییرتیق پیپاقلر، تاغاره تۉله کیر، آشخانهده قَینهی باشلهگن قازان... همه-همهسی بیرلشیب، خاله نینگ مییهسیده غوجغان ایلنر، آرامو قرارینی محو اېتگن اېدی. «کیرلرنی یوویب بۉلیب، خانهنین هم سوپوریب چیقیشیم کېرهک، - اۉیلردی خاله. - طعام نینگ توز-نمهگیدن خبر آلیب، زرچهوهسینی قازانگه سالیش کېرهک. پیپاقلرنی یهمهب اولگورمهدیم. حوض نینگ سووینی هم چیقریب تشلش کېرهک. بیر دنیا ایش، اولر نینگ همهسینی بوگون بیتیریش لازم». -اې بار خدایا، بو بلالرنی بالهلریم نینگ باشیدن نری قیل، پاکا پروردگارا، اۉزینگ مدد بېر، مرحمتینگنی دریغ توتمه! خاله کۉزینی یومیشی بیلن ینه اۉشه، قۉرقینچلی، الاق-چلاق توشلر اونی اۉز ایزمیگه آلدی. توشیده... اۉغلی ههسن ایشلهیاتگن کارخانهگه ینه اۉت کېتیبدی. اۉغلی اۉت ایچیده اۉزینی هر یاققه اورهرمیش. خاله فریاد سالگنچه اۉزینی اۉتگه اورماقچی بۉلهر، اما جاییدن قۉزغهلالمس، آیاق-قۉللری باغلب تشلنگندېک قیمیر اېتمسمیش... کۉزینی آچگنیده بیر کۉرپه تېر ایچیده یاتردی. اوی هم نظریده خیله تارهیگندېک، دیمیققندېک تویولدی. یورهگی ضرب بیلن اوره باشلهدی. یۉق، بو آواز ایچیدن اېمهس، تشقریدن کېلردی. کیمدیر اېشیکنی ضرب بیلن تقیللهتهیاتگنینی اېندی انگلهدی. احتمال انه شو ضرب اونی اویغآتیب یوبارگندیر. -توف، توف، یمان توش کۉرهیاتگن اېکنمن، یخشییم اویغآندیم، - دېدی خاله یاقهسیگه توفلرکن. کېین یۉرغهلهی-یۉرغهلهی کۉچه اېشیگی تمان یوردی. بۉساغهده قۉشنیسی مولوک خانیم نینگ سکّیز یهشر قیزچهسی پروانه تورردی: - آییجانیم سیزنی چقیریب یوباردیلر، تېز کېلسین دېدیلر. ددهم کلّه-پاچه آپکېلدیلر. شونی تازهلب بېررکنسیز! خاله ییقیلیب توشمسلیک اوچون اېشیک کېسهکیسیگه سویهنیب، قیزچهگه مهربانلیک ایله سۉز قاتدی: -خالهنگ اۉرگیلسین، آیینگگه باریب ایتگین، خالهم ایسیتمهلب یاتیبدی اېکن، کېلالمس اېکن، دېگین. پراونه هر دایمگیندهی خاله نینگ قۉلیدن اوشلب اوییگه قَیتیشگه شَیلنیب تورردی. بو گپدن سۉنگ ییغلب یوبارگودېک لبلری چۉچچهیدی: -آییجانیم، خالهنگنی نیمه بۉلسهیهم آپکېلگین، دېدیلر. همه ایشینگیزنی تشلب بۉلسهیهم باررکنسیز. خدا حققی شونهقه دېدیلر. -بیلهمن، بالهجانیم، - اینگرهندی خاله. - اۉزیم گیرگیتتونینگ بۉلهی. آیاغیمده آیاق قالمهدی، بالهم. خالهم اویدن چیقالمس اېکنلر، قتّيق آغریب یاتیبدیلر، دېب ایت. بارهقال جانیم، اۉزیم ایلنهی سېندن. آفتابده یورمه قاقیندیق، سایهدن کېتگین. خاله بیر زوم چاپقیللب کېتهیاتگن قیزچه نینگ آرتیدن تېرمیلیب توردی. «برکه تاپکورلر شونداق ایسّیقده یاش بالهنی یوگورتیریشهدی-یه! کسل-پهسهل بۉلهدی دېییشمهیديهم. کتّهراغاینی جۉنهتسهیهم بۉلهردی-کو!» اۉیلهدی خاله اویگه قَیتیب کیرارکن. ینه معصومه نینگ یانیدن جای آلدی. کیمدیر اونینگ یېلکهسیدن قتّيق تورتیب اویغآته باشلهگهچ، کۉزلرینی آچدی. باشی چنگککه چالینگندېک عذاب بېرردی. کۉز آلدی قارانغی کېکیب کېتگندی. «نېگه بیر چیلیمگینه اوخلهگنيهم قۉییشمهیدی»، دېیه آغرینیبگینه خَیالیدن اۉتکزدی. غیره-شیره قارانغیلیک ایچیدن اسمهت خانیم نینگ یوزینی ایلغهی آلدی. اونینگ یانیده اېسه، کیچکینه اۉغیلچهسی اکبر معصومه نینگ باشی آستیدن کېکیب آلینگن یاستیققه اۉتیرگنچه، قۉلیگی رول چنبرهگیدهی ایلنتیریب، «ملاشین-ماشین» اۉینر، اونینگ شاوقینی خانهنی توتیب کېتگندی. -دیییي، دییي، وهنگ، بیبییییپ! -خاله، آدم نمازشام پیتی اوخلهمهیدی، قرهنگ، همهیاققه قارانغی توشیپتی، تورسنگیز-چی! خاله ضعیف آواززده پیچیرلهدی: -خالهنگ ایلنسین، باشیمنی کۉترالمهیمن. مزهم یۉق. - کېین ینه قۉشیب قۉیدی. - هېچقیسی یۉق، بالهم، اۉتیب کېتهدی. نیمه، کۉچه اېشیگی آچیق اېکنمی؟ -هه، آچیق اېکن، نیمهیدی؟ خاله خيده بېزاوتهلندی: -اېسیم قورسینه، بایه اېشیکنی زنجیرلشنی اونوتگن اېکنمن. یخشییهی سیزلر کېپ قالیبسیزلر. بۉلمهسه، بیرو کیریب شیپ-شییدیم قیلیب کېتسه هم بیلمسدیم. ایتگنچه ابباس توزهلیب قالدیمی؟ -هه، حاضر انچه یخشی. ایسسیغی توشدی. خاله سۉردی: -زریدن خبرینگ بارمی؟ بوگون بیر خبر آلهی دېودیم، علاجیم بۉلمهدی. چمهسی اسمهت خانیم نینگ خَیالی تماماً باشقه جایده اېدی، بېزاوتهلدیک بیلن اطرافگه کۉز یوگورتیردی، کېین معصومهگه قرهب سۉردی: -ایې، معصومهگه نیمه بۉلدی؟ قرهنگ-ه، کسللیک بیر کېلسه قۉیمس اېکن-ده! -توشدن بېری ایسیتمهلب یاتیبدی، - ضعیف آوازده جواب قَیتردی خاله. - موسههههل ایچیرسهممی دېودیم، اما، کیم بیلسین حلی یاش باله. کۉترالمهی... اسمهت خانیم عادتیگه مانند ینه اونینگ سۉزنی بۉلدی: -خاله، احوالی جوده یمانمی؟ - کېین باش چهیقهب قۉشیب قۉیدی. - خالهجان پېشانهنگیزگه شویهم بار اېکن-ده ه؟ خاله ینه خستههال طلاندی: -بویهم خدا نینگ بیر سیناویدیر-ده! مېن-کو، توزهلرمن، بیرته اوخلب تورسهم، بۉلدی. اما، معصومهگینهم... اسمهتجان، خالهنگ ایلنسین، شونداق سید مههدیخان نینگ دوکانیدن... اسمهت خانیم ینه گپیریشگه امکان بېرمهدی: -خاله، اکبرگه قرهب تورسنگیز دېب آپکېلوودیم، دېمک، قرهب تورالمهیسیز-ه؟ ایتوودیم-کو، اېریم بیلن سینماگه بارهمیز، دېب. ابباسنی-کو، سهکینه نینگ آلدیده قۉییب کېلدیم. اکبرنی سیزگه تشلب کېتماقچيدیم... کېین بیرآز عصبيلشیب قۉشیب قۉیدی: -سیز بو احوالده یاتگن بۉلسنگیز، مېن اکبرنی تشلب کېتالمهیمن. سهکینه اوی ایشلری بیلن بۉلیب هم بونگه، هم اونیسیگه قرهب تورالمهیدی. دېمک...راستدن هم قرهب تورالمهیسیزمی خاله؟ شوندهی دېدی-یو، جوابینی کوتمهیاق اۉرنیدن توردی: -اېندی اۉزیم بیلن آبارهمن، باشقه علاج یۉق، اوخلب-نېتیب قال گنینگیزده، اکبر حوض لبیگه بارسه... یۉق بۉلمهیدی، - کېین اۉغلی نینگ باشیگه شپهتیلهدی. - اې، باله بۉلمهی هر بلا بۉل-ه، فقط یۉلیمگه تا‘غهناق بۉلهسن. سېنینگ دستینگدن اۉینهب کلالمسهم. - کېین ینه خاله طرفگه اۉگیریلدی، - خاله یخشیلب اۉرهلیب دَمینگیزنی آلینگ، آتدېک بۉپ کېتهسیز، منه مېنی ایتدی دېرسیز! خاله ینه مسکینلیک بیلن اۉتیندی: -اسمهتجان، آشخانهده قازان آسگنمن. قَینهب یاتیبدی. توز نمهگینی راستلب، زرچېوهسینی سالیب کېت. کېین سید مههدیخان نینگ دوکانیدن بیر یهلهمگینه سوزمه آپکېلسنگ، معصومهگینهم توزهلرمیکین، دېودیم. اسمهت خانیم باش ایرغهدی، اما خاله نینگ گپی تمام بۉلیشینی کوتمسدن، اۉزی معصومه نینگ باشی آستیدن سوغوریب آلینگن یاستیقنی ینه اۉرنیگه قۉییشنی هم اونوتیب، تشقریلهدی. خاله قیزرگن کۉزلری بیلن اونینگ آرتیدن نگاران تېرمیلگنچه قالدی. اسمهت خانیم نینگ اوزاقلشهیاتگن قدم تاووشلری خاله نینگ مییهسیگه بالغهدېک اوریلیب، انچه پیتگچه قولاقلری آستیده عکس-صدا بېریب توردی. کېین هنوز ایسیتمه ایچیده الههسیرهب تۉلغانهیاتگن قیزیگه یورهکزدهلیک بیلن تیکیلدی. قلتیراق قۉللری بیلن قیزی نینگ باشینی استه کۉتریب، اوهیلبگینه یاستیققه قۉیدی. کېین اېسه، اۉزی اونینگ یانیده، رنگی اوننیققن پلاس اوستیده خستههال اوزهندی. جمال میرصادیقي. فارس تیلیدن رستم جباراو ترجمهسی [ دوشنبه بیست و دوم تیر ۱۳۹۴ ] [ 14:10 ] [ داکترفاریابی ]
|
درباره وبلاگ  حرمتلی وعزیز دوستلر بو ویبلاگه خوش کیلدینگیز .سیز بو ویبلاگه یازیلگن ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی مضمونلر نی قویگن من .اوقوب وکمچیلیک لرنی تولدیره سیز دیگن امیده من.باشلنیش بیتیده حرمتلی متفکر شاعر ایرکین واحدوف نینگ اوزبیگیم عنوانلی شعرینی قویب شو شعر اساسیده آزگینه بولسه هم تورک اوزبیک تاریخی توغری سیده معلومات لر قیدیریب وب گه تشلب باره یابمن .سیز اولوغ شخصلر گه مقول بولسه دیگن امیده من.داکتر عزیزالله فاریابی AZIZULLAH FARYABI DR.FARYABI@GMAIL.COM DR-FARYABI@HOTMAIL.COM کانادا +1 778 998 3643 SKYPE DR-FARYABI65 | |
| [قالب وبلاگ : تمزها] [Weblog Themes By : themzha.com] | ||