|
uzbegim
ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی
| ||
|
November 11, 2015 at 8:31 PM · 10 نوامبر — تورکيه جمهوریتی اساسچیسی مصطفی کمال آتهتورک خاطرهسی کونی. آتهتورک بیلن مویسفید چال تورکيلر تاریخی سان-سناقسیز اوروشلر بیلن تۉلهدیر. بیز بو اوروشلردن فارغ بۉلیب، نه اۉز یورتلریمیزنی تیکلهی آلگن، نه اۉزیمیز تینچ حیات کېچیره آلگنمیز. بونده بیز نینگ عیبیمیز قنچهلیک بۉلسه، دشمنلریمیزنیکی هم شونچهلیکدیر. آتهتورک، مېرسین شهریگه بارگنیده، شهردهگی اولکن بنالرنی کۉریب، سۉردی: آتهتورک هر گل بو آنلرنی اېسلرکن: قصهدن حصه: تصور قیلهمن: زمان چرخ ایلنیب، بیز نینگ کېلگوسی آتهتورکیمیز تاشکېنتنی ایلنیب یوریب،بیر تۉده ضیالیلرنی (معلمو شاعرو عالِمو ژورنالیستنی) قاشیگه چقیریب سوال بېرسه: بو گپلرنی اېشیتیب بیز نینگ یاش آتهتورکیمیز عصبيلشیب سۉرهسه: [ سه شنبه بیست و یکم آبان ۱۳۹۸ ] [ 5:11 ] [ داکترفاریابی ]
November 11, 2013 at 11:44 AM · دؤزخ ایشیگی آلدیده گی " یخشی " آدم دان پیدرا کالدران - 1600 - 1681 إیللرده مادرید ده یشب اؤتگن بیوک هسپانیه لیک درامتورگی . ادبیات ساحه سیده اونگه مشهور درامتورگ لاپیدی بیگه اوستاذلیک قیلگن .هسپانیه ده سرای درامتورگی مرتبه سینی إیگللگن کالدرانینگ "حیات-آرزو" ، "مقدس پاتریک آلاوی " ، "کابالد خانم" اثرلری دنیاگه مشهوردیر . دؤزخ ایشیگی آلدیده گی "یخشی" آدم ... دوزخ تؤلیب قالگن ایمیش . حیاتلیک چاغیده قیلگن گناهلری طفیلی دؤزخ گه یوباریلگن آدملر ایچکریگه کیره آلمی ، نوبت کوتوب توریب قالیشیبدی . احوال شو درجه گه باریبدیکی ، شیطان اولرنی دؤزخ گه سیغدیریش اوچون استایدل باش قاتیریشگه مجبور بؤلیبدی .دؤزخ ده گی نظارتچی شیطان واچچه لردن سوریشتیرسه ،اولر اتیگی بیتته گینه بؤش جای بارلیگینی ایتیبدیلر . شیطان جهنم تؤریده گی بو جایگه إینگ گناهکار آدم تشلنیشی کیره ک دیب حسابلب ، شو پیت شیطان نینگ نگاهی گناهکارلرگه قؤشیلمی ، بیر چیککه ده سکوت سقلب تورگن آدمگه توشیب ، اونگه هم اؤشه سوالنی بیریبدی :- سین نیمه گناه قیلگن سنکی ،بو یرده سن ؟ آلمانچه تیلدن الفبا اوگیروچی : عزیز فاریابی . [ سه شنبه بیست و یکم آبان ۱۳۹۸ ] [ 5:9 ] [ داکترفاریابی ]
گبریېل گارسیا مرکېس. کونلر نینگ بیریده یاغاینگهرچیلیکسیز کېلگن ایلیق دوشنبه تانگی هم اۉتدی. او قدَر یوقاری ملَکهلی بۉلمهگن تیش دوکتوری اورېلیا اېسکاوېر جوده اېرته اویغآنیب، ساعت آلتیده آفیسینی آچدی. او هنوزگچه شکل بېریلیشینی کوتیب یاتگن ناتۉغری تیشلرنی شیشه ایدیش ایچیدن آلیب پلستر قالبگه سالیب کۉره باشلهدی. کۉرسهتیلگن ترتیب بۉییچه ایشلش اوچون اۉلچاو اسبابلرینی چوکی اوستیگه قۉیدی. او یاقهسیز یۉل-یۉل کۉیلک کيیب آلگن، بۉینی طلا علمهتوگمه بیلن یاپیلگن و بونگه قۉشیمچه روشده باغیچلی باغلهمه تقیب آلگنی اوچون نفسی نهق بۉغیلیب قالهیازگندېک اېدی. او قد-قامتی تیک و آزغایندن کېلگن بۉلیب، شو کۉرینیشیده بیر نهعوی کر-ساقاو آدمدېک تهعسورات قالدیرردی. او عادتده نرسهلرینی ترتیبگه سالهیاتگنیده، تیش دریلینی دېنتهل مېز یانیگه ایتریب بارر و ناتۉغری تیشلرگه او بیلن سیقل بېرردی. گرچه او کۉرینیشیدن هېچ نرسهنی اۉیلهمهیاتگندېک تویولر، تیش دریلی اونگه کېرهک بۉلمهگنده هم اونی آیاقلری بیلن تۉختاووسیز باسیب ایشلهتردی. [ دوشنبه بیستم آبان ۱۳۹۸ ] [ 12:23 ] [ داکترفاریابی ]
گبرېل گارسا مرکېس (1928-2014؛ کالومبیا) ادامه مطلب [ دوشنبه بیستم آبان ۱۳۹۸ ] [ 7:44 ] [ داکترفاریابی ]
آنارې دې بلزهک و اونینگ «انسان کمیدیسی» انارې دې بلزهک 1799 ییل نینگ 20 مییده فرانسيه نینگ تور شهریده منصبدار شخص عایلهسیده تولد تاپدی. یاش بلزهک اۉرته معلوماتنی پریج پانسیون (یاپیق تیپدهگی مکتب-انترنات – م.خ.)ایده آلگهچ، آته-آنهسی نینگ خواهشی بیلن حقوق مکتبیگه اۉقیشگه کیرادی. عینِ پیتده، سارباننه یونیورسیتییگه قتنهب، ادبیاتدن معروضهلر تینگلهیدی، بار ته لنت و اقتدارینی بدیعي ایجادگه بخشیده اېتهدی. یازووچیلیککه بۉلگن ایستهگی خام خَیال اېمسلیگینی اثباتلشگه و اۉز آرزو-امیدلرینی رۉیابگه چیقریشگه اینتیلگن بلزهک آتهسیدن ایکّی ییلگه مهلت سۉرب، پریجده قالهدی. بو پیت استعفاگه چیققن جناب فرانسوه بلسه (یازووچی نینگ آتهسی – م.خ.) عایلهسی بیلن پریجدن اوزاق بۉلمهگن ویلپریزی شهرچهسیگه کۉچیب کېتگن اېدی. دېیرلی برچه کونلرینی محتاجلیکده اۉتکزگن یاش بلزهک، ایکّی ییل دوامیده XVIIعصر کلاسیک ترهگېديه ژانری نینگ اوستهلری پېر کارنېل و جهن ره سین ایجادیگه تقلیده ن «کراموېل» (1819) ناملی شعري فاجعهسینی یازیب توگهتهدی. بختگه قرشی یازووچی نینگ بو ایلک اثری اونگه شهرت کېلتیرمهیدی، ادبیات انجمنلریده تنقیدگه اوچرهیدی. شوندن سۉنگ او بیر نېچه تخلصلرده قطار قصه همده ناوللرینی اعلان قیلهدی. بو اثرلر هم یاش ادیب نامینی ادبیات عالمیگه تنیتمهیدی. و حالانکه، یازووچی نینگ مذکور اثرلری سوژه سیده رومانتیزم ادبیاتی روحی عکس اېتیب تورسه-ده، بیراق اولردهگی خیالي واقعهلر، افسانهوي حادثه و تۉقیمه سیمالر تصویری مضمونگه زېریکرلی توس بېرگن، کتابخواننی زېریکتیریب قۉیگووچی حالتده اېدی. خلص، بلزهک نینگ رئاللیکدن اوزاق بۉلگن بو اثرلری هم رومانتیک یازووچیلر ویکتار گیوگا، جارج سند، الېکسندر دیومه و سېنت-بیاو طرفیدن کېسکین تنقید قیلینهدی. دستلبکی مشقلری سنهلگن بو اثرلری بحریدن اۉتگن بلزهک کېینچهلیک «فقط اۉز نامیم (بلزهک-م.خ) بیلن چیققن کتابلریمنیگینه اۉزیمنیکی حسابلهیمن»، دېب یازهدی. یازووچی نینگ بلزهک تخلصی بیلن 1829 ییلده چاپ قیلینگن «شوهنلر» ناملی بیرینچی رومانی اۉز مؤلفینی ادبیات عالمیگه تنیتدی. درحقیقت، بلزهک بو اثری بیلن رومانتیزم آقیمیدن چېکینیب، تنقیدي رئالیزم تامان بوریلگندی. «شوهنلر»ده 1799 ییلی فرانسيه نینگ برېتان ولایتیده جمهوریتگه قرشی باشلنگن عصیاننی باستیریش بیلن باغلیق واقعهلر رئال سیمالر واسطهسیده تصویرلنگن اېدی. یازووچی رومانده منصبدار شخصلر و جنراللر بیلن بیر قطارده عادي خلق وکیللرینی هم باش قهرمان درجهسیگه کۉترهرکن، اولر نینگ اۉز وطنی فرانسيه تقدیریگه بېفرق قالمهی، بلکه اېنگ آغیر دَملرده هم اونگه جان فدا ایلب کورهشگنلیکلرینی یوکسک مهارت بیلن تعریفلهیدی. XIXعصر اۉتّیزینچی ییللری نینگ بیرینچی یرمیده بلزهک فرانسوز جمعیتیگه منسوب تورلی طبقهلر وکیللری نینگ حیاتینی تصویرلاوچی «گابسېک»، «صغری تېریسی طلسمی»، «پولکونیک شهبېر»، «قیشلاق ورهچی»، «یېوگېنيه گرهندې»، «گاریا آته» سینگری قطار رومان و قصهلرینی یرهتدی. بو ییللر آنارې دې بلزهک ایجادی نینگ اېنگ گُللهگن دوری بۉلیب، او یرهتگن یوقاریدهگی اثرلر اۉز مؤلفینی تنقیدي رئالیزم ادبیاتی نینگ شاه سوپهسیگه آلیب چیققن اېدی. 1834 ییل بلزهک یازگن اثرلرینی بیرلشتیریب، اولرگه «انسان کمیدیسی» دېگن عمومي نام بېرهدی. «انسان کمیدیسی» اوچته اساسي بۉلیمدن («عادتلر حقیده اېتیود»، «فلسفي اېتیود» و «انالیتیک اېتیود») عبارت بۉلیب، اولر اۉز ایچیگه 143 نامدهگی کتّه-کیچیک اثرنی قهمرهب آلیشی لازم اېدی. بیراق یازووچی اۉزی نینگ ییگیرمه ییلگه یقین ایجادی دوامیده اولردن 97 تهسینی یازیشگه اولگورهدی. بویوک ادیب اۉزی نینگ معظم «انسان کمیدیسی»گه یازگن سۉزباشیسیده شوندهی تأکیدلهگندی: «فرانسوز جمعیتی اۉزی تاریخ نینگ یرهتووچیسی بۉلیب چیقدی، مېنگه اېسه اونینگ کاتبی بۉلیش وظیفهسی نصیب اېتدی. احتمال مېن شونچه تاریخچیلر تامانیدن اونوتیلگن تاریخ یعنی خُلقلر تاریخینی یازیب چیقیشگه میسر بۉلهرمن. مېن کۉپ برداش و جسارت ییغیب، نصیب بۉلسه، XIXعصر فرانسيهسی حقیدهگی کتابیمنی آخریگه یېتکزرمن» درحقیقت، بلزهک اۉز آلدیگه قۉیگن بو اولکن وظیفهنی ایتگنیدېک ساز ادا اېته آلدی، اۉزی یشه گن دور بورجوه فرانسيهسی نینگ خُلقلر تاریخینی بدیعي سوژه و سیمالرده روشن تصویرلب بېردی. یازووچی یرهتگن اېپاپېیه نینگ باش کتابی، بو «گاریا آته» رومانیدیر. اوندهگی واقعهلر ادیب نینگ باشقه اثرلریده دوام اېتتیریب باریلهدی. کتابخوان رومانده اشتراک اېتگن ره ستینیهک، بیهنشان، واترېن، نوسینگېن، گابسېک، تهیفېر کبی پېرسانهجلر بیلن کېینگی اثرلرده هم اوچرهشهدی. مثلاً، «گاریا آته» رومانیدهگی ایکّی مهم سیما – گاریا آته بیلن اېجېن رهستینیهک بیر-بیری بیلن باغلنگندیر. گاریا آته اصلیده بورجوه کارچلانلری دورهسیده کۉپ ییللر نام چیقرگن، آخرگی پیتگه کېلیب اۉز قیزلری نینگ بختلی بۉلیشلری اوچون بار بساطینی صرفلهگن، عاقبت بیر میری هم پولی قالمهی، «ایتدېک خار بۉلیب اۉلگن» زمانهسی نینگ وکیلی بۉلسه، رهستینیهک کمبغل عایلهدن چیققن، اېندیگینه کبارلر دورهسیگه قدم قۉیگن کېلگوسی بورجوه جمعیتی وکیلی سیمایدیر. ییگیت نینگ کبارلر دورهسیدهگی دستلبکی موفقیتلری و کېکسه گاریا آته نینگ هلاکتی رېستهورهتسيه (1815–1830) ییللری فرانسوز جمعیتیده بلزهک شاهدی بۉلگن اجتماعي اخلاق قانونلریدن بنیاد بۉلگندی. یازووچی بو طایفه آدملرنی روماندهگی ویکانتېسسه دې باسېهن خانیم تیلیدن شوندهی تعریفلهیدی: «قنچه ساووققانلیک بیلن ایش توتسنگیز، شونچه مرتبهنگیز آشهدی. هېچ ایهمهی ضربه بېرهوېرینگ، انه اونده قرشینگیزده تیترهب توریشهدیگن بۉلیشهدی… حیاتده جلّاد بۉلینگ (رهستینیهککه قرهته – م.خ)، جلّاد بۉلمهسهنگیز، اونینگ آیبالتهسی آستیده قالهسیز». یاش اېجېن رهستینیهک انه شو نصیحت کېتیدن، یعنی «ظفر قازانیش» یۉلیده کورهشماق نیتیده کېتهدی. گاریا آته بۉلسه، «حیاسیز نقدینه» یۉلیده ضربهگه اوچرهب قربان بۉلهدی. 1830 ییللر نینگ ایکّینچی یرمیده یازووچی «سېزر بیراتتا»، «اوشهلمهگن آرزولر»، «دهقانلر»، «کوزینه بېتته»، «ارسلیک دېپوتات»، «یلنگآیاقلر نینگ دبدبهسی و قشّاقلیگی» کبی قطار رومان، قصه و ناوللرینی یرهتدی. بلزهک بو اثرلریده هم سودخۉرلیک و رقابت، مالیهچی نیرنگبازلر، ملک اوچون، آلتین اوچون کورهشیب توبنلیک باتقاغیگه باتگن کارچلانلر، تورلی طایفهدهگی آدملر قیافهسینی گودهلنتیردی. مثلاً، بورجوه ایدیولوژیسی، پولگه و آلتینگه سیغاینیش عادتی نینگ خیخ عصر فرهنسيهسی شهرلریدن اېنگ آلیس ولایتلریگچه یېتیب باریب، اېنگ صافدل کیشیلرنی هم بختسیز اېتهیاتگنینی صنعتکار «یېوگېنيه گرهندې» رومانیده تصویرلر اېکن، بوندهی حیات اوستیدن چیقرگن حکم نینگ سیمالر آرقهلی افادهلشدن تشقری «بو بورجوه زمانی فاجعهسیدیر، اونده زهر یۉق، خنجر اشتراک اېتمهیدی، اما بو فاجعه اونده اشتراک قیلووچی اوچون مشهور اتریدلر عایلهسیده بۉلیب اۉتگن برچه درامهلردن هم بېشهفقهتراقدیر» دېگن تعریفنی قۉشیمچه قیلهدی. «گابسېک» قصهسیده اېسه آلتینگه، بایلیککه حرص قۉیگن سودخۉر گابسېک سیمایده خسیسلیک نینگ کیشی حیاتیده قندهی میدانگه کېلیشینی و اونینگ عاقبتلرینی تحلیل اېتیب بېرهدی. تحلیل قیلیبگینه قالمهی، بلکه بو حادثهنی تمامیله قارهلهیدی هم. بونی صنعتکار اۉز قهرمانی نینگ معنوي قشّاقلیگینی فاش قیلیش بیلن رۉیابگه چیقرهدی. شونینگدېک، بورجوه جمعیتیده استعداد اېگهلری نینگ خارو زار بۉلیشی یازووچی نینگ «سهغری تېریسی طلسمی» رومانیدهگی عالِم رفهېل، «اوشهلمهگن آرزولر» رومانیدهگی لیوسېن شردان، «ز.مارکس»دهگی فیلسوف مارکس سیمالری آرقهلی آچیب بېریلگن. استعدادسیز، لېکن عهدهبرا کیشیلر، مثلاً «اوشهلمهگن آرزولر»دهگی ژورنالیست لوستا، «پېر گرهسسو»دهگی رسّام پېر، «یېوگېنيه گرهندې»دهگی شرل هر خیل یۉللر بیلن منصبگه کۉتریلهدی، بایلیک آرتتیریشهدی. یازووچی بو اثرلریده بورجوه توزومی حکمران بۉلگن جمعیتده فقط جنایت یۉلیگه کیرگن، ییرتقیچلیک قاعدهلرینی مکمل اېگهللهگن شخصلرگینه فراوان حیات کېچیرهدی، دېگن خلاصهگه کېلهدی. 1835–1843 ییللر دوامیده بلزهک اۉزی نینگ اېنگ ییریک اثرلریدن بیری «اوشهلمهگن آرزولر» رومانینی یازیب توگهتهدی. بو رومان مؤلف نینگ آلدینگی اثرلریگه قرهگنده حجم جهتیدن هم، سیمالر دنیاسی نینگ برکماللیگی، واقعهلر تصویری نینگ کېنگلیگی و حقّانيلیگی جهتیدن هم بیرمونچه اوستون تورهدی. مثلاً، شو پیتگچه مشهور سنهلگن «گاریا آته» رومانیدهگی واقعهلر فقط پریج شههریده صادر بۉلیب اۉتسه، «اوشهلمهگن آرزولر» نینگ سوژهی دستلب چېکّه ولایتلر نینگ بیری انگولېمده باشلنیب، سۉنگره پریجگه کۉچهدی و نهایهسی ینه انگولېمده یکونلنهدی. «گاریا آته» رومانیده باش قهرمان اېجېن رهستینیهک نینگ پراوینتسيهدهگی حیاتی اېسلهتیبگینه اۉتیلهدی، خلاص. «اوشهلمهگن آرزولر»ده اېسه، باش قهرمان لیوسېن شردان نینگ قیشلاقدهگی حیاتی هم باتفصیل یاریتیلگنینی کوزهتهمیز. آنارې دې بلزهک بایلیککه حرص قۉیگن بورجوه صنفی نینگ جیرکنچ قیافهسینی، بوزوق اخلاقینی تۉغری توشونه بیلدی. او اۉز اثرلریده محنتکش خلق نینگ یاپّهسیگه ناراضیلیگینی، اولر نینگ تورمهدهگیدن بدتر تورموشینی حقّاني کۉرسهتیب بېردی. بلزهک انسان پسیکولوژيسی نینگ چوقور بیلیمدانی هم اېدی. بونی بیز ادیب نینگ خصوصي ملکچیلیک پسیکولوژيسینی آچیب بېریشدهگی مهارتیده هم کوزهتهمیز. شو نینگ اوچون هم «بویوک انسانشناس» نینگ بو صنعتی جهان ادبیاتیده ینگی صحیفه – تنقیدي رئالیزم صحیفهسینی آچدی. اونینگ رئالیزمی – اۉزی یشهگن جمعیتنی مُراضاتسیز تنقید اېتگن رئالیزم اېدی. بلزهک اۉزی نینگ «انسان کمیدیسی» تورکومینی یرهتیش بیلن زمانهسی نینگ هوشیار ضیالیسی، اۉتکیر تیللی سهتیریک یازووچیسی، بیلیمدان فیلسوفی صفتیده جهان ادبیاتیده شهرت قازاندی. درحقیقت، بلزهک آغیر حیات و ایجاد یۉلینی باسیب اۉتدی. سورونکهلی محنت و حیاتي قیینچیلیکلر طفیلی ساغلیگینی یۉقاتگن ادیب عمری نینگ آخرگی (1848–1850) ییللریده ینگی اثر اعلان قیلالمهدی. اوزاق ییللر خط یازیشیب کېلگن مهربان دۉستی و سِرداشی پولندلیک عیالی اېوېلینه گنسکهیهگه اویلنیش نیتیده 1850 ییل نینگ مرتیده اوکراینهگه کېلهدی. 14 مرت کونی بلزهک و گنسکهیه نینگ نکاح تۉیی بۉلیب اۉتهدی. آرزوسی اوشهلگن ادیب پریجدهگی سِرداش دۉستی زیولمه کررا خانیمگه قوییدهگی خبرنی یۉللهگن اېدی: «مېنگه حیاتیم نینگ نه بختلی بالهلیگیدن، نه نوقیران یاشلیگیدن تۉییب بهره آلیش نصیب اېتدی. افتیدن عمریم نینگ یازی و کوزی تاتلی اۉتهدیگن کۉرینهدی». افسوس، بوندهی بخت بلزهککه نصیب بۉلمهدی. می آییده کسلی زۉرهیگن ادیب رفیقهسی بیلن پریجگه قَیتهدی. پریجگه کېلگهچ، او تۉشککه یاتیب قالهدی. 1850 ییل نینگ 18 اگوستیده بویوک رومانیست عالمدن کۉز یومدی. «جناب بلزهک برچه بویوکلر نینگ بویوگی، اولوغ انسانلر نینگ اولوغی اېدی… او یازیب قالدیرگن اثرلر بوتون بیر کتابنی، زمانهمیزنی تۉلیق و یارقین کرتېنهلرده عکس اېتتیرووچی حیات صحیفهسینی تشکیل قیلهدی»، دېگندی دفن مراسمیده سۉز آلگن یازووچی ویکتار گیوگا. درواقع، بلزهک یشهگن جمعیت اونینگ میراثینی قدرلهمهگن بۉلسه-ده، ادیب اۉز اثرلری بیلن اۉن تۉقّیزینچی عصر نینگ اۉرتهلریدهیاق بوتون اروپاگه تنیلگن اېدی. اۉتگن عصرگه کېلیب، اۉزبېک کتابخوانلری هم یازووچی اثرلرینی آنه تیلیده اۉقیشگه میسر بۉلدیلر. «یازووچی نینگ اۉز عالي حکمی بار – بو کېلهجکدیر»، دېگندی بلزهک نینگ اۉزی. اولوغ صنعتکار ایتگن بو حکمت نینگ نېچاغلیک رۉیابگه چیققنینی جهان خلقلری نینگ ادیب ایجادیگه کتّه قیزیقیش بیلن قرهب کېلهیاتگنیدن هم بیلسهک بۉلهدی. منبع: «جهان ادبیاتی»ژونالی، 2009 ییل، 1-سان. [ یکشنبه نوزدهم آبان ۱۳۹۸ ] [ 15:4 ] [ داکترفاریابی ]
آدمزاد کتّه محیط قوچاغیده قیلیشی کېرهک بۉلگن ایشلرینی کیچیککینه دایره ایچیده عملگه آشیرسه هم قناعت حاصل قیلیش ممکن. کېچیرگن حیاتینگگه نظر تشله… فرانتسوز ادیبی آنارې دې بلزه ک (20.05.1799، تور — 18. 08.1850، پریج) ایجادي رېجهلری آره سیده شونده ی قیسقهگینه یازوو بار اېکن: «چال – عایله وي پانسیون – 600 فرانکلی رېنته – قیزلری دېب اۉزینی همه نرسه دن محروم قیله دی، اما هر ایکّله قیز نینگ 50000 فرانکدن درآمدی بار؛ ایتدېک خار بۉلیب اۉله دی». بو خامکی یازوو ادیب نینگ مشهور «گاریا آته» رومانی سوژه سی اېدی. عایله، جمعیت، انسان نینگ اېنگ اېزگو تویغولری و اولرنی یېمیریلیشگه محکوم اېتگن سببلر خصوصیده سۉز یوریتیلگن اثردهگی فکرلر، حتا اجتماعيلری هم، بوندن بیر یریم عصر ایلگری ایتیلگن بۉلیشیگه قره مهی بوگونگی اۉقووچینی بېفرق قالدیرمهیدی، اۉزی و جمعیت حقیدهگی ملاحظهلرینی ینگی تصورلر بیلن باییتهدی. …بو یېرده حیات شوندهی واهمهلی تۉس-تۉپالان بیلن اۉتردیکی، فقط اېنگ غیرعاددي حادثهلر کیشیلر تصوریده خیله اوزاقراق سه قلنیب قالیشی ممکن. *** کېچیرگن حیاتینگگه نظر تشلهگه نینگده، اونینگ نیلوفردېک پاکیزهلیگینی کۉریشدن هم یخشی نرسه بارمی؟ *** حالبوکه، بعضاً بو یېرده هم شوندهی آغیر غصهگه دوچ کېلیش ممکنکی، مرض علتلر بیلن خیرلی فضیلتلر چیرمشیب کېتیب، اۉشه غم-غصهنی دبدبهلی و اولوغوار قیافهگه کیریتهدی: بو مصیبت قرشیسیده طمعگیرلیک و خودبینلیک آرقهگه چېکینیب، رحم-شفقت تویغوسیگه اۉرین بۉشهتیب بېرهدی، لېکن شیرین مېوهنی شاشهلاقلیک بیلن یوتیب یوبارگنده مزهسی اۉغیزده قالمهگنیدېک، بو عجیب حسیات هم تېزده اونوت بۉلهدی. *** *** اېجېن دې ره ستین`یه ک – ییگیت نینگ نامی شوندهی اېدی – محتاجلیک عاقبتیده محنتگه اۉرگنگن ییگیتلردن اېدی، بوندهی ییگیتلر عایله اعضالری نینگ بوتون امیدی یالغیز اۉزلریدن اېکنینی یاشلیکدناق یخشی توشونهدیلر و علم نینگ جمعیکه فایدهلی تامانلرینی یخشیلب ترازوده تارتیب کۉریب همده کېلهجک جمعیت ترقیاتیدن بیرینچیلر قطاریده بهرهمند بۉلیشنی اۉیلب، بوتون آلگن علملرینی جمعیتنی ترقي قیلدیریش یۉلیگه ماسلهیدیلر، اۉزلریگه علاجی باریچه پارلاق استقبال حاضرلشگه تیریشهدیلر. *** …عیال کیشی نینگ حسنی-جمالی کییم باشیده بۉلگنیدېک، نفاستی اونینگ خاطرجمعلیگیده. *** …آدملر نقصانلرنی کېچیرسهلر کېچیرهدیلرو، اما بوندهی نرسهلرگه یاپیشیب آلهدیلر… یاکه بۉلمهسه، آدمزاد همه آغیرلیکنی مومن-قابللیگی، بېپروالیگی یا بۉلمهسه عاجزلیگیدن کۉتریب کېتهوېرهدیگن آدملر نینگ صبر-طاقتی قنچهگه یېتیشینی سینهب کۉریش اوچون، طبیعتهن جورتّگه شوندهی قیلرمیکن؟ اخیر همهمیز هم اۉز افضللیگیمیزنی دوچ کېلگن کیمسهده یاکه دوچ کېلگن نرسهده سینهب کۉریشنی یخشی کۉرمهیمیزمی؟ حتا که کۉچه بالهسیدېک ضعیف بیر گودک هم قهرتان قیش پیتیده آدملر نینگ کۉچه اېشیکلریدهگی قۉنغیراقلرنی بیرمه-بیر چهلیب قاچهدی، یا بۉلمهسه اېندیگینه اۉرنهتیلگن ینگی هیکلگه چیقیب آلیب، اونگه اۉز نامینی یازیب کېتهدی. *** …شوندهی بیر تورکوم آدملر بارکی، اۉزلری نینگ اېنگ یقین آدملری و دۉستلریگه سیره یخشیلیک قیلمهیدیلر، و حالانکه بوندهی آدملرگه یخشیلیک قیلیش اولر نینگ بېواسطه بورچی؛ شونگه قرهمهی، بوندهی آدملر بېگانهلرگه یخشیلیک قیلیشهدی، سببی – بېگانه آدملر نظریده اۉز بهاسینی کۉترماقچی بۉلهدیلر. *** آدمزاد نینگ قلبی یخشی مناسبتلر داوانیگه کۉتریلیشده تینیم آلیشی ممکنو، اما یامان حسلر جرلیگیگه توشیب کېتهیاتگنده کمدن-کم تینیم آلهدی. *** کۉنگلی تار آدملر اۉزلری نینگ خواه یخشی، خواه یامان حسلرینی بېحساب ميده قیلیقلر قیلیب قاندیرهدیلر. *** اۉزی نینگ معنوي جهتدن قشّاقلیگینی اۉزگهلرگه هم یاپیشتیریش – بېفراست، کلتهفهم آدملرگه خاص اۉتهکېتگن بېمعنی عادت. *** بعضی اېرککلر اوچون، ایکّی ساعت متصل کۉز یاش تۉکیب، آه-واح قیلگنیدن کېین، حاضر اۉلیب قالهدیگندېک اۉزینی تشلب یوبارهدیگن و هیدلش اوچون هوشیگه کېلتیرهدیگن دارو سۉرهیدیگن عیال آلدیده تورگندن کۉره یکّمه-یکّه آلیشووده حدېمهی کۉکسیگه شمشیرینی سنچیب آلیشی مقرر بۉلگن اۉزگه اېرکک قرشیسیده توریش آسانراق بۉلهدی. *** کویاو – سیز بیلن بیز نینگ اۉن یېتّی ییل مابینیده ارداقلب باقیب کتّه قیلگن، لمهرتین تعبیری بیلن ایتگنده، تامیر-تامیری بیلن جسمیمیزگه توتهشیب کېتگن، اېنگ قیمتلی جگریمیزنی – عایلهمیز قووانچینی اوییمیزدن آلیب کېتیب، کېین شو قووانچنی باشیمیزگه بیتگن بلاگه ایلنتیرووچی اېرکک. *** بیز نینگ یورهگیمیز — بیر خزینه: اونی بیردن صرفلب قۉیدینگیزمی، گدا بۉلهسیز قالهسیز. *** باشیمیزگه بیرار بختسیزلیک توشیشی بیلناق، درّاو بو خبرنی یېتکزیب، یورهگیمیزگه خنجر اوریب، اونی کهولهیدیگن و خنجر نینگ بېجیریم دستهسینی تماشا قیلیشیمیز اوچون، اونی شو الفاظده تشلب کېتهدیگن دۉست همه وقت هم تاپیلیب تورهدی. *** عیاللر سیزنی استعدادلی و عقللی ییگیت دېب اعتراف اېتیشلری بیلناق، اېرککلر بونگه ایشانهدیلر، اولر نینگ حوصلهسینی اۉزینگیز پیر قیلیب قۉیمسهنگیز بس. *** دنیا اونگه حقیقي بشرهسینی آچیب کۉرسهتگندی: بایلیک آلدیده اخلاق و قانون عاجز اېدی… *** شبههسیزکی، فکرلر اوزاقدن توریب اۉز منبعی حسابلنمیش کوچگه تۉغری متناسب روشده حرکت قیلهدی و مارتیرهدن آتیلگن بۉمبهنی باشقهرهدیگن قندهیدیر متیماتیک قانونگه اۉخشهگن بیرار قاعدهگه اساسهن عیناً مییه یۉنهلتیرگن نقطهگه باریب اوریلهدی. بو نینگ نتیجهسی هر خیل بۉلیشی ممکن. یومشاق طبیعتلی آدملر بۉلهدیکی، بوندهی آدملر نینگ دلی کۉنگیلگه چوقور جایلشیب آلگن اۉزگهلر نینگ فکریدن ویران بۉلهدی؛ اما شوندهی مستحکم ارادهلی آدملر هم اوچرهیدیکی، بوندهی آدملر نینگ مییه قاپقاغاینی گۉیا برونزدن قوییلگن دېیسیز — دېوارگه آتیلگن اۉق اونگه اوریلیب یېرگه توشگنیدېک، اۉزگه کیشی نینگ فکری هم اونگه اوریلیب پچق-پچق بۉلهدی. *** بیر اۉزینگ همهگه قرشی بارسنگو، غالب چیقیشینگگه ایشانچ بۉلسه، منه شوندهی آدم رۉلینی اۉیناش نینگ اۉزی گۉزل اېمسمی؟ *** دوئیل، اۉغلیم، بالهلر اېرمهگی، احماقلیک. دوئیلده ایکّی تیریک آدمدن بیری اۉلیشی لازم بۉلگندن کېین فقط احماق آدم اۉزینی تصادفلر قوچاغیگه ایشانیب تاپشیرهدی. *** دایم آرزو قیلهمیز، اما هېچ وقت آرزونی اوشهته آلمهسلیک کیشی نینگ تینکهسینی قوریتهدی. *** پولدار بۉلیشنی حسابگه آلیب اویلنیش – خاتین نینگ آلدیده ایکّی بوکیلیب قولّوق قیلیب توریش، قَینانه نینگ آیاغاینی اۉپیش، حتا چۉچقه نینگ هم عاری کېلهدیگن درجهده بېمزهگرچیلیکلر قیلیش دېگن سۉز… *** خایینلیک هر قدمده اوچرهیدی، استعداد اېسه نایاب نرسه. شو نینگ اوچون خایینلیک همه یاقده تۉلیب-تاشیب یاتگن استعدادسیز آدملر نینگ قورالی بۉلیب قالگن… *** پریجده ایندهمهی ایشینی بیتکزیب یورهدیگن و هېچ کیم بیلن سِرداش بۉلمهیدیگن آدم – حلال آدمدیر. *** پرینتسیپلر بیلن قانونلر اۉزگرمس نرسهلر بۉلگنده اېدی، آدملر اولرنی بیز کۉیلک المشتیریب تورگنیمیزدېک، حدېب المشتیرهوېرمهگن بۉلهردی. *** عالیجنابلیک بیلن، حلاللیک بیلن محنت قیلهمن. کېچهسی-یو کوندوزی ایشلشگه تیارمن، فقط شو یۉسینده بایلیک آرتتیرهمن. بو بایلیک آرتتیریش نینگ اېنگ مشکل یۉلی، اما هر کونی کېچقورون یاستیققه خاطرجمعلیک بیلن باش قۉیهمن، بیرانته هم یامان فکر اویقومنی حرام قیلمهیدی. کېچیرگن حیاتینگگه نظر تشلهگه نینگده، اونینگ نیلوفردېک پاکیزهلیگینی کۉریشدن هم یخشی نرسه بارمی؟ *** عادتده یاشلر حقیقتدن یوز اۉگیرگندن کېین وجدان آینهسیگه قرهشگه یورهگی بېتلهمهیدی، و حالانکه، کتّه یاشدهگی کیشیلر اېسه بو پیتده او آینهگه قرهب تۉیگن بۉلهدیلر؛ آدملر حیاتیده ایکّی دور اۉرتهسیدهگی تفاوت منه شو، خلاص. *** آدمزاد کتّه محیط قوچاغیده قیلیشی کېرهک بۉلگن ایشلرینی کیچیککینه دایره ایچیده عملگه آشیرسه هم قناعت حاصل قیلیش ممکن. *** فقط محبت تویغولری غایب بۉلگندن کېینگینه پول رۉل` اۉینهی باشلهیدی. *** یالغان گپیریش – اۉزینگدن یوز اۉگیریش دېگن گپ! *** محبت هم بیر دین، اونگه سیغاینیش باشقه نرسهلرگه سیغاینیشدن قیمتراق تورهدی: محبت تېز اۉتیب کېتهدی. *** …یۉلگه آتلنیشدهگی آخرگی تیارگرلیکلر بیلن رسّام نینگ رسمگه آخرگی پرداز بېریشی اۉرتهسیده الّهقندهی اۉخشهشلیک بار: شو آخرگی ایشلرگه اساسي ایشگه کېتگندن کۉره کۉپراق وقت صرف بۉلهدی. *** آته البته بای آدم بۉلیشی کېرهک، بالهلری نینگ جلوینی قۉلیده محکم اوشلب توریشی کېرهک. منبع: «قشقهدریا» گزېتهسی وېب–صحیفهسی [ یکشنبه نوزدهم آبان ۱۳۹۸ ] [ 14:26 ] [ داکترفاریابی ]
|
درباره وبلاگ  حرمتلی وعزیز دوستلر بو ویبلاگه خوش کیلدینگیز .سیز بو ویبلاگه یازیلگن ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی مضمونلر نی قویگن من .اوقوب وکمچیلیک لرنی تولدیره سیز دیگن امیده من.باشلنیش بیتیده حرمتلی متفکر شاعر ایرکین واحدوف نینگ اوزبیگیم عنوانلی شعرینی قویب شو شعر اساسیده آزگینه بولسه هم تورک اوزبیک تاریخی توغری سیده معلومات لر قیدیریب وب گه تشلب باره یابمن .سیز اولوغ شخصلر گه مقول بولسه دیگن امیده من.داکتر عزیزالله فاریابی AZIZULLAH FARYABI DR.FARYABI@GMAIL.COM DR-FARYABI@HOTMAIL.COM کانادا +1 778 998 3643 SKYPE DR-FARYABI65 | |
| [قالب وبلاگ : تمزها] [Weblog Themes By : themzha.com] | ||