|
uzbegim
ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی
| ||
|
کوره ش - پالوان-پهلوان ********************* کوره ش — سپورت توری، بېلگیلنگن قاعدهگه موافق ایکّی سپورتچی نینگ یکّمه-یکّه آلیشووی. کوره شیش صنعتی کۉپ خلقلرده قدیم زمانلردن بویان معلوم. کوره ش اینیقسه یونانستانده کېنگ ترقه لیب، قدیم. المپیاد مسابقهلریدن دایمي اۉرین آلیب کېلگن. ملي کوره ش نینگ خیلمه-خیل کۉرینیشلری گرېتسيه(یونان)، ایتالیا، جاپانلیکيه، تورکيه، اېران، افغانستان، روسسيه، اۉزبېکستان، گروزيه(گرجستان)، ارمنیستان، آذربایجان، قازاغایستان و باشقه مملکتلرده موجود. زمانوي سپورت کوره ش اینینگ اساسي قاعدهلری 18-عصر آخری — 19-عصر باشلریده اروپا نینگ بیر نېچه مملکتلریده ایشلب چیقیلدی. 1912 ییل خلقارا هوسکارلر کوره ش فدراسیونسی (فیلهFILA) توزیلدی (حاضر اونگه 144 مملکت اعضا). خلقارا میدانده سپورت کوره ش اینینگ یونانروم کوره شی، اېرکین کوره ش، دزیودا، سامبو و باشقه تورلری کېنگ ترقهلگن. کېینگی ییللرده اۉزبېک کوره شی هم علیحده کوره ش توری صفتیده دنیا مقیاسیده تن آلیوه باشلندی. کوره ش انساننی کوچلی، اېپچیل، چیدملی و ارادهلی قیلیب تربیهلش واسطهلریدن بیری حسابلنهدی. شفاکارلر نظارتی آستیده 12 یاشدن کوره ش بیلن شغللنیشگه رخصت اېتیلهدی. کوره ش ازلدن اۉزبېک تورموش طرزی نینگ عضوي قِسمی بۉلگنلیگینی ارکیولوگیک تاپیلمهلر، تاریخي قۉلیازمهلر تصدیقلهیدی. قدیم باختريا (اۉزبېکستان ) حدودیدن تاپیلگن جېز دوریگه عاید سیلیندرسیمان سفال ایدیشده ایکّی پالوان و اولردن بیری ایکّینچیسینی چلهیاتگنی تصویرلنگن. شو دورگه منسوب باشقه ارکیولوگیک تاپیلمهده اېسه پالوانلر نینگ کوره ش اصوللرینی نمایش قیلهیاتگنی عکس اېتتیریلگن. بو نایاب تاپیلمهلر میلاددن 1،5 مینگ ییل ایلگری هم کوره ش اجدادلریمیز تورموش طرزی نینگ بیر قِسمی بۉلگنیدن دلالت بېرهدی. یونان یازووچیسی کلودي اېلیان Klavdiy Elian(2—3-عصر) و باشقه تاریخي شخصلر نینگ یازیشیچه، شو حدودده عمر کېچیرگن سک قبیلهسی قیزلری اۉزلریگه کویاونی ییگیتلر بیلن کوره شیب تنلهگنلر. کېینچهلیک قیزلر کویاونی شرط قۉییش یۉلی بیلن انیقلشگن و بو شرطده کوره ش مسابقهسی بۉلگن. بونگه اۉزبېک خلق قهرمانلیک داستانی — „الپا-میش«دهگی برچین شرطلرینی مثال قیلیب کۉرسهتیش ممکن. ابن سینا „طب قانونلری« اثریده یازگن: „کوره ش نینگ تورلری هم بیر اولردن بیری ایکّی کورهشووچی نینگ بیری اۉز رقیبی نینگ بېلباغیدن اوشلب اۉزیگه تارته دی، شو بیلن بیرگه اۉز رقیبیدن قوتولیش نینگ چارهسینی قیلهدی…«. بو تعریف زمانوي کوره ش قاعدهلریگه یقیندیر. شونینگدېک، محمود کاشغریی نینگ „دېوان ا لغآتیت تورک«، علیشېر نوایي نینگ „خمسه«، „حالاتی پهلوان محمد«، ظهیرالدین واثیفي نینگ „بدایه الوقایېʼ«، حسین واعظ کاشیفي نینگ „فوت التنامهی سلطاني«، شهیرالدین محمد بابور نینگ „بابورنامه« اثریده کوره ش حقیده قیمتلی معلوماتلر بار. 9—16-عصرلرده کوره ش خلق اۉرته سیده کېنگ عامهلشگن. شُودورده پهلوان محمود، صادق پالوان قبیلر کوره ش داوروغینی آشیریشگن. اۉزبېک خلق یکّه کوره شی نینگ بېلباغلی کوره ش دېب ناملنگن توری هم بار. اونگه هم تعلقلی کۉپلب ارکیولوگیک تاپیلمهلر و تاریخي قۉلیازمهلر موجود. بوندن 5 مینگ ییل ایلگری دورگه منسوب قدیم مېساپاته ميه Mesopotamiya ماوالنهرحدودیدن تاپیلگن هیکلچهده بېلباغلی کورهش اصولیده مسابقهلشهیاتگن پالوانلر تصویرلنگن. ختای(چین) نینگ قدیم „تن-شو« قۉلیازمهسیده فرغانه واديسیده تۉیلر، سیللر کوره ش مسابقهلریسیز اۉتمسلیگی یازیلگن. احمد پالوان، خۉجه پالوان و شهری کوره ش . کوره ش نینگ انه شو توریده شهرت قازانیشگن (19-عصر آخری — 20-عصر باشی). چاریزم اصطلاحسی و شۉرالر دوریده اۉزبېک ملي کوره شینی خلق تورموش طرزیدن صنعی روشده سیقیب چیقریشگه حرکت قیلیندی. 20-عصر نینگ 90-ییللری آخریگه کېلیب بو اورینیشلرگه برهم بېریلدی. 1991 ییلدهکورهشچیلر سلالهسی وکیلی، بیر نېچه کوره ش تورلری بۉییچه خلقارا مقیاسده سپورت اوستهسی کامل یوسفاو اۉزبېکچه کوره ش نینگ خلقارا اندازهلرگه ماسلنگن قوییدهگی قاعدهلرینی ایشلب چیکدی: کوره ش توشووچیلر 14 x 14 متر دن 16x 16 مترگچه بۉلگن، چېتراق قِسمی قیزیل رنگلی „خوفلی چیزیق« بیلن بېلگیلنگن کۉک-یشیل توسلی کوره ش قالینیده تیک تورگن حالتده بېللشهدیلر. غالب ایشلهتیلگن اصوللر و میداندهگی خطی-حرکتلریگه قۉییلهدیگن بهالرگه قره ب انیقلنهدی. کوره شده بۉغیش، رقیبگه آغریق بېرووچی اصوللر قۉللشگه رخصت اېتیلمهیدی، کوره شووچیلر نینگ بیری کۉک، ایکّینچیسی یشیل رنگلی یکتک (عیاللر یکتک ایچیدن آق رنگلی فوتبالکه) کيهدی، بېلگه اېنی 4—5 سیملی تسمه (بېلباغ) باغلنهدی، اېرککلر 60، 66، 73، 81، 90، 100 کیلوگرام و 100 کیلوگرام دن زیاد، عیاللر 48، 52، 57، 63، 70، 78، و 78 کیلوگرام دن زیاد وزن طایفهلریده کورهشهدیلر (بالهلر، اۉسمیرلر، اۉسپیرینلر، یاشی اولوغلر و قیزلر مسابقهلریده هم یاش خصوصیتلری حسابگه آلینگن حالده وزن طایفهلری بېلگیلنهدی). خلقارا کورهش اسّاتسیهتیهسی assotsiatsiyasi (IKA) نینگ 2003 ییل تاشکېنتده اۉتگن کانگرسی هر بیر اوچرهشوو نینگ قیزغین بۉلیشینی تامینلش مقصدیده رسمي مسابقهلرده بېللشوو وقتینی 3 مینوت(دقیقه). قیلیب بېلگیلهدی. ایشلهتیلگن اصوللرگه بجریلیشیگه ماس روشده „چله«، „یانباش«، „حلال« بهالری، قاعدهگه ضد حرکتلرگه اېسه „تنبیه«، „دکّی«، „غیرّام« جزالری بېریلهدی. کورهشووچی „حلال« بهاسینی آلسه (یاکه رقیبی „غیرّام« بیلن جزالنسه) بو اونینگ غلبهسینی بیلدیرهدی. ایکّی بار „یانباش« بهاسینی آلیش (یاکه رقیبی نینگ ایکّی بار „دکّی« دېیه جزالنیشی) هم غلبهنی انگلهتهدی. „چله« بهالری حسابگه آلیب باریلهدی و هکذا. بهالر تېنگلیگیده آخرگی بها آلگن کورهش-چیگه غلبه بېریلهدی، کورهشچیلر نینگ بها و جزالری سانی تېنگ حالتده بها اوستونلیککه اېگه بۉلهدی، جزالر سانی تېنگ بۉلسه آخرگی جزا آلگن مغلوب حسابلنهدی، اگر برچهسی تېنگ (یاکه بها و جزا آلینمهگن) بۉلسه، غالب حکملر نینگ کۉپچیلیک آوازیگه کۉره اعلان قیلینهدی. اۉزبېک خلقی نینگ عنعنوي سپورت تورلریدن بیری بۉلمیش کورهش اوچ یریم مینگ ییللیک تاریخگه اېگه. کورهش اۉزبېکچه سۉز بۉلیب، او قطار قدیمي شرق ادبي منبعلریده یکّمه-یکّه آلیشوو و اجتماعي کۉنگیلآچر سپورت توری صفتیده تیلگه آلینگن. بوندن مینگ ییل مقّدم پیدا بۉلگن افسانه وي الپامیش اېپوسیده کورهش آلیس اۉتمیشده برچه تورکستان زمینیده عاموي توس آلگن اېنگ سېویملی و نفوذلی سپورت توری بۉلگنلیگی قید اېتیلهدی. قدیمده و اۉرته عصرلرده یشب ایجاد اېتگن قطار فیلسوف و تاریخچیلر اۉز اثرلریده کورهشنی علیحده احترام ایله تیلگه آلگنلر. شرق نینگ بویوک متفکرلریدن بیری بۉلمیش ابو علی ابن سینا کورهش بیلن شغللنماق جان و تن ساغلیگینی تامینلش نینگ اېنگ یخشی واسطهسیدیر، دېیه اعتراف اېتگن. شونگه قرهمهسدن حلی-هنوز کورهش عیناً قچان و قهېرده پیدا بۉلگنلیگی خصوصیده انیق معلوماتلر موجود اېمس. اۉز نوبتیده بوندهی موهوملیک قطار عالِملر تامانیدن کورهشنی قدیمي سپورت تورلریدن بیری صفتیده اعتراف اېتیلیشی اوچون تۉسیق بۉله آلمهدی. عصرمیز نینگ IX عصریده کورهش رواجی ینگی باسقیچگه کۉتریلدی. اۉشه کېزلرده زمانوي برچه تورکستان حدودیده استقامت قیلووچی اهالی عنعنوي بیرهملر، تۉی-حشملر و ییریک جماعتچیلیک تدبیرلری دوامیده کورهشدن کۉنگیل آچیش و دَم آلیش واسطهسی صفتیده فایدهلنگنلر. کېینراق کورهش کۉنگیل آچیش واسطهسیدن مستقل سپورت توری و جسماني چینیقیش اصولیگه ایلندی. اېنگ کوچلی کورهشچیلر خلق آرهسیده معلوم ومشهور بۉلیب، اولر حقیده افسانهلر تۉقیله باشلندی.XIIعصرده یشب اۉتگن پهلوان محمود بو نینگ یقّال نمونهسیدیر. حلی-هنوز اونینگ قبری زیارتچیلر نینگ سېویملی مسکنی و مقّدس قدمجالردن بیری حسابلنهدی. XIV عصرده انسانیت تاریخیده یارقین ایز قالدیرگن تېنگی یۉق سرکرده و دولت اربابی امیر تېمور اۉز عسکرلرینی چینیقتیریش و جسماني تیارگرلیگینی آشیریش مقصدیده کورهشدن فایدهلنگن. معلومکی، امیر تېمور اوردوسی زمانهسی نینگ اېنگ قدرتلی و یېنگیلمس قۉشینی حسابلنگن. *** کورهش – اېنگ قدیمي بېللشوو تورلریدن بیری. تاریخي کتابلرده یازیلیشیگه قرهگنده، اۉرته آسیا خلقلری کورهش بیلن بوندن 3000 مینگ ییل آلدین هم شغلهنگن. حاضرگی کونده اوشبو سپورت توری دنیاده تن آلینیب، اېنگ نفوذلی خلقارا مسابقهلر رۉیخطیگه کیریتیلگن. کورهش اۉرته آسیا حدودیده، تخمیناً 3،5 مینگ ییل آلدین پیدا بۉلگن. «کورهش» سۉزی نینگ معناسی بو «حلال اصول بیلن مقصدگه اېریشیش دېگنی. 20 عصر آخریده اۉزبېکستانلیک سپورت تورلری متخصصی کامل یوسفاو کورهش تاریخی و اصوللرینی بیرن نېچه ییل دوامیده اۉرگنیب اونینگ اونیوېرسال قاعدهلرینی یرهتدی. نتیجهده کورهش خلقارا سپورت توریگه ایلندی. 1998 ییلده خلقارا کورهش اسّاتسیهتیهسی (IKA) یرهتیلدی. حاضرگی کونده اوشبو اسّاتسیهتیهگه 100دن آرتیق مملکت اعضا بۉلگن. 2018 ییلده کورهش اندونیزیالیکيهده بۉلیب اۉتهدیگن آسیا اۉیینلری 2018 رۉیخطیگی کیریتیلگن. *** اۉزبېک کورهشی اۉز ترتیب-قاعدهلری بیلن قید اېتیلگن تۉرت تور نینگ اۉرتهسیده تورهدی. اونده یونان-روم یاکه اېرکین کورهشدهگی کبی قالینده "اېمهکلش"، یودزیو-دا و سامبودهگی کبی هر قندهی اصولنی قۉللب، رقیبنی یېنگیش ترتیبی یۉق. *** یونان تاریخچیلرینینگ یازیب قالدیریشیچه، اۉزبېکستان زمینیده یشگن سک قبیلهسی قیزلری اۉزیگه تورموش اۉرتاغاینی او بیلن کورهش توشیب، تنلهگن. کېینچلیک اولر کویاونی شرط قۉییش یۉلی بیلن انیقلهگن. *** کورهش آرقهلی جهان سپورت میدانلریده اۉزبېک سۉزلری جرنگلهیاتگنی حقیده کۉپ ایتیلهدی. اساسيسی، اوشبو سۉزلر افادهلهیدیگن معناده. کورهشده پالوان آلیشی ممکن بۉلگن اېنگ یوقاری بها — "حلال". *** کورهش کۉپراق کوچ اېمس، عقلي صلاحیت، معنوعي قرهشلر مجموعی اېکنینی شوندن بیلیش ممکن-کی، پالوانلر جمعیتده آغیر-باسیقلیک، تنتیلیک تمثالی، شونگه صادق بۉلیشگه اینتیلهدی. اۉزبېک تیلیده "پالوان" سۉزی هر دایم تنتیلیک، مردلیک، جوانمردلیک کبی سۉزلر نینگ سینونیمی بۉلیب کېلگن. *** اصلیده "کورهش" سۉزی حلاللیک و تۉغریلیکنی افادهلهیدی. باشقه تورلرنی کمسیتمهگن حالده ایتیش ممکن-کی، اۉزبېک کورهشی اولر نینگ آرهسیدهگی اېنگ تۉغری و حلالی. سلطان سنجرجان نی هم حلال یوتوقی بیلن تبریک ایته من وبوندن اولکن موفقیتلر الله دن سوره ب قاله من حرمت وادب بیلن عزیزفاریابی منبعلر:اؤز سپورت .اؤزسپونیک .آوز ویکیپیدیه وباشقه سایتلر. [ چهارشنبه بیست و سوم مهر ۱۳۹۹ ] [ 7:15 ] [ داکترفاریابی ]
جلال الدین منگوبېردی و جلال الدین رومي قرینداشمی؟ ******************************************* جلال الدین منگوبېردی 1199-ییلده خوارزمده تولد تاپگن بۉلیب، 1169 — 1220-ییللرده یشه گن و 1200 — 1220-ییللرده خوارزم شاه لر دولتینی باشقهرگن حکمدار علاوالدین محمدII نینگ اۉغلی. جلال الدین منگوبېردی 1220-ییلده آتهسی وفات اېتگهچ، 1221-ییل فبروریده خوارزم شاه لر دولتی تختیگه اۉتیرگن و اۉن ییل اوشبو دولتنی باشقهرگن سۉنگگی حکمداردیر. او مۉغول اصطلاحچیلریگه قرشی کوره شلرده مثل سیز جسارت کۉرستب، 1231-ییلده قراقچیلر تامانیدن 31 یاشیده اۉلدیریلگن. آنهسی نینگ اسمی آی چېچک، آتهسی علاوالدین محمدII 1172 — 1200-ییللرده حکمدارلیک قیلگن انوشتېگینيلر سلالهسیگه منسوب خوارزم شاه علاوالدین مظفر تکېش(یاکه ابولمظفر تکېش) نینگ اۉغلی. جلال الدین رومي (بلخي) 1207-ییل 30-سېنتیبرده افغانستان نینگ بلخ شهریده تولد تاپیب، 1273-ییل نینگ 17-دیکابریده تورکيه نینگ قۉنيه شهریده 66 یاشیده وفات اېتگن. اونینگ آتهسی اسلام و تصوف علمی نینگ تنیقلی سیمالریدن بیری، «سلطان العلما» («عالِملر نینگ سلطانی») عنوانیگه مشرف بۉلگن اولوغ ذات، کبره ويه طریقتی نینگ شیخی محمد بهاوالدین ولددیر. بهاوالدین ولد نینگ آتهسی اۉز دوری نینگ تنیلگن انسانلریدن بیری حسین ابن احمد. آنهسی خوارزم شاه علاوالدین مظفر تکېش نینگ قیزی ملکهی جهان امت الله سلطاندیر. معلوم بۉلگنیدېک، جلال الدین منگوبېردی نینگ آتهسی — خوارزم شاه علاوالدین محمد II ، آتهسی نینگ آتهسی، یعنی باباسی — خوارزم شاه علاوالدین مظفر تکېش. جلال الدین رومي نینگ آتهسی — بهاوالدین ولد، آتهسی نینگ آنهسی، یعنی بوویسی — ملکهی جهان، اونینگ آتهسی — خوارزمشاه علاوالدین مظفر تکېش. خلاصه قیلیب ایتگنده،جلال الدین رومي جلال الدین منگوبېردی نینگ عمهسی نینگ نېوره سی، یعنی جیینی حسابلنهدی. علاوالدین مظفر تکېش نینگ کتّه قیزی ملکهی جهاندن جلال الدین رومي، کیچیک اۉغلی علاوالدین محمد II دن اېسه جلال الدین منگوبېردی کېلماقده. منگوبېردی خوارزمده توغیلیب، کردستانده وفات اېتگن. رومي بلخده توغیلیب، قۉنيهده وفات اېتگن. هر ایکّلهسی نینگ توغیلگن و وفات اېتگن جایلری اۉز دوریده خوارزمشاهلر دولتی ترکیبیده بۉلگن. بلخ شهر صفتیده، قۉنيه سلطانلیک صفتیده خوارزمشاهلر دولتی تصرفیده اېدی. قالهوېرسه، اولر نینگ توغیلگن و وفات اېتگن جایلری مسألهنینگ ماهیتینی اۉزگرتیرمهیدی. منگوبېردی و رومي قان-قرینداش اېکن. بو نینگ قندهی اهمیتگه اېگهلیگینی ایکّی بویوک سیما تمثالیده، بو اولوغ وطن نینگ بېتکرار اۉتمیشی کېسیمیده قرهلماغاینی ایستر اېدیک. مرادالله میزرایېو، تاریخ فنلری نامزادی *** Jaloliddin Manguberdi va Jaloliddin Rumiy qarindoshmi? Jaloliddin Manguberdi 1199-yilda Xorazmda tavallud topgan boʻlib, 1169 — 1220-yillarda yashagan va 1200 — 1220-yillarda Xorazmshohlar davlatini boshqargan hukmdor Alouddin Muxammad II ning oʻgʻli. Jaloliddin Manguberdi 1220-yilda otasi vafot etgach, 1221-yil fevralda Xorazmshohlar davlati taxtiga oʻtirgan va oʻn yil ushbu davlatni boshqargan soʻnggi hukmdordir. U moʻgʻul istilochilariga qarshi kurashlarda mislsiz jasorat koʻrsatab, 1231-yilda qaroqchilar tomonidan 31 yoshida oʻldirilgan. Onasining ismi Oychechak, Otasi Alouddin Muxammad II 1172 — 1200-yillarda hukmdorlik qilgan Anushteginiylar sulolasiga mansub Xorazmshoh Alouddin Muzaffar Takesh(yoki Abul Muzaffar Takesh)ning oʻgʻli. Jaloliddin Rumiy (Balxiy) 1207-yil 30-sentyabrda Afgʻonistonning Balx shahrida tavallud topib, 1273-yilning 17-dekabrida Turkiyaning Koʻniya shahrida 66 yoshida vafot etgan. Uning otasi islom va tasavvuf ilmining taniqli siymolaridan biri, “Sulton ul-Ulamo” (“Olimlarning Sultoni”) unvoniga musharraf boʻlgan ulugʻ zot, Kubraviya tariqatining shayxi Muhammad Bahovudin Valaddir. Bahovuddin Valadning otasi oʻz davrining tanilgan insonlaridan biri Husayn ibn Ahmad. Onasi Xorazmshoh Alouddin Muzaffar Takeshning qizi Malikai Jahon Amatulloh Sultondir. Maʼlum boʻlganidek, Jaloliddin Manguberdining otasi — Xorazmshoh Alouddin Muhammad II, otasining otasi, yaʼni bobosi — Xorazmshoh Alouddin Muzaffar Takesh. Jaloliddin Rumiyning otasi — Bahouddin Valad, otasining onasi, yaʼni buvisi — Malikai Jahon, uning otasi — Xorazmshoh Alouddin Muzaffar Takesh. Xulosa qilib aytganda, Jaloliddin Rumiy Jaloliddin Manguberdining ammasining nevarasi, yaʼni jiyani hisoblanadi. Alouddin Muzaffar Takeshning katta qizi Malikai Jahondan Jaloliddin Rumiy, kichik oʻgʻli Alouddin Muhammad II dan esa Jaloliddin Manguberdi kelmoqda. Manguberdi Xorazmda tugʻilib, Kurdistonda vafot etgan. Rumiy Balxda tugʻilib, Koʻniyada vafot etgan. Har ikkalasining tugʻilgan va vafot etgan joylari oʻz davrida Xorazmshohlar davlati tarkibida boʻlgan. Balx shahar sifatida, Koʻniya sultonlik sifatida Xorazmshohlar davlati tasarrufida edi. Qolaversa, ularning tugʻilgan va vafot etgan joylari masalaning mohiyatini oʻzgartirmaydi. Manguberdi va Rumiy qon-qarindosh ekan. Buning qanday ahamiyatga egaligini ikki buyuk siymo timsolida, bu ulugʻ Vatanning betakror oʻtmishi kesimida qaralmogʻini istar edik. Murodulla Mirzayev, tarix fanlari nomzodi ЎЗБEКИСТОН ТАРИХИ. ИСТОРИЯ УЗБEКИСТАНА. HISTORY OF UZBEKISTAN *** Жалолиддин Мангуберди ва Жалолиддин Румий қариндошми? Жалолиддин Мангуберди 1199 йилда Хоразмда таваллуд топган бўлиб, 1169 — 1220 йилларда яшаган ва 1200 — 1220 йилларда Хоразмшоҳлар давлатини бошқарган ҳукмдор Алоуддин Мухаммад II нинг ўғли. Жалолиддин Мангуберди 1220 йилда отаси вафот этгач, 1221 йил февралда Хоразмшоҳлар давлати тахтига ўтирган ва ўн йил ушбу давлатни бошқарган сўнгги ҳукмдордир. У мўғул истилочиларига қарши курашларда мислсиз жасорат кўрсатаб, 1231 йилда қароқчилар томонидан 31 ёшида ўлдирилган. Онасининг исми Ойчечак, Отаси Алоуддин Мухаммад II 1172 — 1200 йилларда ҳукмдорлик қилган Ануштегинийлар сулоласига мансуб Хоразмшоҳ Алоуддин Музаффар Такеш(ёки Абул Музаффар Такеш)нинг ўғли. Жалолиддин Румий (Балхий) 1207 йил 30 сентябрда Афғонистоннинг Балх шаҳрида таваллуд топиб, 1273 йилнинг 17 декабрида Туркиянинг Кўния шаҳрида 66 ёшида вафот этган. Унинг отаси ислом ва тасаввуф илмининг таниқли сиймоларидан бири, «Султон ул-Уламо» («Олимларнинг Султони») унвонига мушарраф бўлган улуғ зот, Кубравия тариқатининг шайхи Муҳаммад Баҳовудин Валаддир. Баҳовуддин Валаднинг отаси ўз даврининг танилган инсонларидан бири Ҳусайн ибн Аҳмад. Онаси Хоразмшоҳ Алоуддин Музаффар Такешнинг қизи Маликаи Жаҳон Аматуллоҳ Султондир. Маълум бўлганидек, Жалолиддин Мангубердининг отаси — Хоразмшоҳ Алоуддин Муҳаммад II, отасининг отаси, яъни бобоси — Хоразмшоҳ Алоуддин Музаффар Такеш. Жалолиддин Румийнинг отаси — Баҳоуддин Валад, отасининг онаси, яъни бувиси — Маликаи Жаҳон, унинг отаси — Хоразмшоҳ Алоуддин Музаффар Такеш. Хулоса қилиб айтганда, Жалолиддин Румий Жалолиддин Мангубердининг аммасининг невараси, яъни жияни ҳисобланади. Алоуддин Музаффар Такешнинг катта қизи Маликаи Жаҳондан Жалолиддин Румий, кичик ўғли Алоуддин Муҳаммад II дан эса Жалолиддин Мангуберди келмоқда. Мангуберди Хоразмда туғилиб, Курдистонда вафот этган. Румий Балхда туғилиб, Кўнияда вафот этган. Ҳар иккаласининг туғилган ва вафот этган жойлари ўз даврида Хоразмшоҳлар давлати таркибида бўлган. Балх шаҳар сифатида, Кўния султонлик сифатида Хоразмшоҳлар давлати тасарруфида эди. Қолаверса, уларнинг туғилган ва вафот этган жойлари масаланинг моҳиятини ўзгартирмайди. Мангуберди ва Румий қон-қариндош экан. Бунинг қандай аҳамиятга эгалигини икки буюк сиймо тимсолида, бу улуғ Ватаннинг бетакрор ўтмиши кесимида қаралмоғини истар эдик. Муродулла Мирзаев, тарих фанлари номзоди ЎЗБEКИСТОН ТАРИХИ. ИСТОРИЯ УЗБEКИСТАНА. HISTORY OF UZBEKISTAN [ چهارشنبه بیست و سوم مهر ۱۳۹۹ ] [ 7:7 ] [ داکترفاریابی ]
المارتاریخ کوزگوسیده ! *** الماراوزی یورتلرایچره آتلی دیر ، ایل -ایلتی خلقلرارا ذاتلی دیر . ییریوزیده آتی کیتگن آلمه سین ، المارجان نینگ آلمه لری تاتلی دیر . شونده ی قیلیب المارجانینگ آلمه لری تاتلی بؤلگنیدیک برچه خلقینینگ اوزلری سؤزلری مهماندوستلیکلری وقاله ویرسه برچه فرهنگی ، ادبی ، نظامی ، سیاسی ، اقتصادی و... ساحه لرده هم ایخچم ولونده قیلیب ایتگنده تاتلیگینه اوز اورنی وتاثری باربؤلگن .اؤتمیش وحالده توغریدن توغری همه ساحه لرده اوز اولوشینی قوشیب کیلگن وکیلماقده.بوگون فخرلنسه ارزیگودیک ایش بؤلدی .کوریب تورگنلرینگیزدیک بیرتعداد فرهنگ ، ادب ، یورت و ایلسیورلریاردمیده واینیقسه نوقران تیرن اویلی آنگلی یاش ییگیت حرمتلی سیدعزیزالله جان الماری نینگ تشبثی و تون وکون تینمه ی وتینچیمه ی قیلگن حرکتلری بیلن بوکتاب المارتاریخ کوزگوسیده(الماردرآیینۀ تاریخ ) چیرایلیکگینه تیاربؤلیب توغیلیب اوقوواوچون قرشیمیزده وقوللریمیزده دیر.برچه عزیز وقدردان فرهنگ ، ادب ، اؤتمیش ، حال ، کیله جک ، ایل ، یورتسیور اولکه داشلریمگه چین کونگیلیمدن قوتلوغ ایته من . بوکتاب نی تیاروباسیلیب چیقیشیده مادی ومعنوی یاردم بیرگنلرگه اوزمنتدارچیلیگیمنی بیلدیره من همه لرینگیزنی یخشی کوره من .ساغ وامان بؤلینگلر .الماراوزی یورتلرایچره آتلی دیر ،ایل -ایلتی خلقلرارا ذاتلی دیر .ییریوزیده آتی کیتگن آلمه سین ، المارجان نینگ آلمه لری تاتلی دیر .شونده ی قیلیب المارجانینگ آلمه لری تاتلی بؤلگنیدیک برچه خلقینینگ اوزلری سؤزلری مهماندوستلیکلری وقاله ویرسه برچه فرهنگی ، ادبی ، نظامی ، سیاسی ، اقتصادی و... ساحه لرده هم ایخچم ولونده قیلیب ایتگنده تاتلیگینه اوز اورنی وتاثری باربؤلگن .اؤتمیش وحالده توغریدن توغری همه ساحه لرده اوز اولوشینی قوشیب کیلگن وکیلماقده.بوگون فخرلنسه ارزیگودیک ایش بؤلدی .کوریب تورگنلرینگیزدیک بیرتعداد فرهنگ ، ادب ، یورت و ایلسیورلریاردمیده واینیقسه نوقران تیرن اویلی آنگلی یاش ییگیت حرمتلی سیدعزیزالله جان الماری نینگ تشبثی و تون وکون تینمه ی وتینچیمه ی قیلگن حرکتلری بیلن بوکتاب المارتاریخ کوزگوسیده(الماردرآیینۀ تاریخ ) چیرایلیکگینه تیاربؤلیب توغیلیب اوقوواوچون قرشیمیزده وقوللریمیزده دیر.برچه عزیز وقدردان فرهنگ ، ادب ، اؤتمیش ، حال ، کیله جک ، ایل ، یورتسیور اولکه داشلریمگه چین کونگیلیمدن قوتلوغ ایته من . بوکتاب نی تیاروباسیلیب چیقیشیده مادی ومعنوی یاردم بیرگنلرگه اوزمنتدارچیلیگیمنی بیلدیره من همه لرینگیزنی یخشی کوره من .ساغ وامان بؤلینگلر . [ چهارشنبه بیست و سوم مهر ۱۳۹۹ ] [ 7:2 ] [ داکترفاریابی ]
|
درباره وبلاگ  حرمتلی وعزیز دوستلر بو ویبلاگه خوش کیلدینگیز .سیز بو ویبلاگه یازیلگن ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی مضمونلر نی قویگن من .اوقوب وکمچیلیک لرنی تولدیره سیز دیگن امیده من.باشلنیش بیتیده حرمتلی متفکر شاعر ایرکین واحدوف نینگ اوزبیگیم عنوانلی شعرینی قویب شو شعر اساسیده آزگینه بولسه هم تورک اوزبیک تاریخی توغری سیده معلومات لر قیدیریب وب گه تشلب باره یابمن .سیز اولوغ شخصلر گه مقول بولسه دیگن امیده من.داکتر عزیزالله فاریابی AZIZULLAH FARYABI DR.FARYABI@GMAIL.COM DR-FARYABI@HOTMAIL.COM کانادا +1 778 998 3643 SKYPE DR-FARYABI65 | |
| [قالب وبلاگ : تمزها] [Weblog Themes By : themzha.com] | ||