|
uzbegim
ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی
| ||
|
فیض الله خواجه فیض الله خواجیف
1896-جولای بیرینچی، بخارا
1938-إیل 15 مارچ ،مسکو
دولت و سیاست اربابی ،جدیدچیلر حرکتینیگ رهنمالریدن بیری. سوداگر عایله سیده توغیلگن .بخارا مدرسه سیده 2- إیل تحصیل آلگچ ،1907 - 12 -إیللرده مسکوده خصوصی مکتبده اؤقیگن. بخاراگه قیتگچ ،1912-إیلدن یاش بخارالیکلر حزبینینگ ،1913-إیلدن حزب مرکزینینگ اعضاسی بؤ ّلدی .
آته سیدن میراث قالگن کتته بایلیکنی ینگی اولوس مکتبلری آچیشگه ،یاش بخارالیکلر سیاسی فعالیتینی مادی قؤللب -قووتلشگه صرفلدی.
1917-إیلدن باشلب فیض الله خواجیف و فطرت حزبینینگ سؤل قناتیگه باشچیلیک قیلیب ،بخاراده اول کانستیتوتشن مانرخیه ، سؤنگره دموکراتیک جمهوریتی توزیش اوچون کوره شدیلر .یاش بخارالیکلر امیر تامانیدن تعقیب قیلینگچ ، فیض الله خواجیف و اونینگ صفداشلری بخارانی ترک ایتیشگه مجبور بؤلیشدی . فیض الله خواجیف 1920-إیل جنوری ده تاشکینت ده توزیلگن انقلابچی یاش بخارالیکلر حزب تورکستان مرکزی بیوروسی ریسی،"اوچقون "گزیته سی محرری (1920-إیل اپریل -سیپتمبر) دیر.
1920-إیل 14-سیپتمبر ده بخارا حکومتی -خلق ناظرلر شؤراسی توزیلیب ،فیض الله خواجیف حکومت باشلیغی قیلیب سیلندی. خواجیف بخارا تشقی ایشلر ناظری (1920-22،حربی ایشلر ناظری (1921-24)،ایشکی ایشلر ناظری (1922)،بخارا محنت و مدافعه کینگش ریسی (1922-24.).شونینگدیک ،شرقی بخارا انقلابی حربی کینگش ریسی 1923-24،اتحادجماهیر سوسیالیستی شوروی نینگ حربی دینگیز ایشلری خلق کمیته سینینگ اؤزبیکستان جمهوریتی بؤییچه رسمی وکیلی (1925-إیلدندیر.).
فیض الله خواجیف "یاش بخارالیکلر "غایه لری روحیده گی دستوری حجت -مرامنامه نی توزدی و نشر یتدی،خواجیف رهبرلیگیده گی "انقلابچی بخارالیکلرنینگ تورکستانده گی مرکزی بیوروسی "تشکیلاتی نفوذلی سیاسی کوچلرنی اؤزیده ایفاده یتمدی.او اؤرته آسیانی بوتونلی ضبط یتیش و اونی بلشویک لر تؤلیق رهبر بؤلگن ینگی دولت ترکیبیگه قؤشیب آلیش اوچون بلشویک لرنینگ کوره ش واسیطه سیگه ایلندی .فیض الله خواجیف رهبرلیک قیلگن یاش بخارالیکلرنینگ بیرگلیکده گی سعی حرکتلری بیلن بخارا ده تؤنته ریش تیارلدیلر و امیر اردوسی نی پراگنده لش بؤییچه فعال ایشلر آلیب باریشدی همده محلی اهالی آره سیده تشویقات ایشلری یورگیزیشدی."تانگ"مجله سی و "قوتیلیش "گزیته سینی نشر یته باشلدیلر.
رسپوبلیکه ناظرلری کینگش نینگ ریسی فیض الله خواجیف بخاراده گی جدیدچیلیک حرکتیده فعال اشتراک یتگن .
او یاش بخارالیکلر حزبی رهبریدن بؤلگن.اروپا ترقیاتینی اؤزلشتیرگن یدی.حکومت ریسلیگیدن تشقری حربی ناظر ،تشقی ایشلر ناظری بؤلگن .یاش بخارالیکلرنینگ پروگرسیو دموکراتیک غایه لریگه عمل قیلگن .بخارا رهبریتی 1921-إیل مارچ آییده قطار چیت مملکتلر حکومتلریگه یؤللگن مراجعتنامه سیده "بخارا خلقی...یاش بخارالیکلر تاثریده اویغاندی"،دیب تاکیدلدی .بخارا کمونیست حزبینی فیض الله خواجیف "صنعی توزیلگن حزب"،دیب اته دی .فیض الله خواجیف نینگ قاطعیتی بیلن بخارا چیکه سی توگتیلدی،تریبونه لر ،سیاسی بؤلیم لر تمانیدن فقرالرنی جزاگه تارتیش وقتینچه لیک تؤخته تیلدی . اسلام دینی،مسجد و مدرسه لر خذمتی ، روحانیلر نینگ فعالیت ایرکینلیگی تیکلندی ،ینگی قاضیلیکلر ایش باشلدی.1924-إیل یازیده فیض الله خواجیف اهالینینگ قششاقلشگنینی اعتراف یتیب ،بوندن قوتیلیش تدبیرلرینی ایزچیل عملگه آشیریش ضرورلیگینی اوقتیردی.
فیض الله خواجیف روسیه تشقی سودا بیرلشمه سینی بخارادن "همه نرسه نی آلیشگه ،اما هیچ نرسه بیرمسلیکه قادر ..."دیب عیب لدی.
نتیجه ده 1922-إیل بهاریده بخاراگه بیر قطار قوریلیش موادلری ،دیزل ،نفت ،تیمر ،قاغاز ،کتابچه لر ،گوگرد ،کلیشلر آلیب کیلیندی .
1924-إیل می آییده فیض الله خواجیف اهالینینگ تورموش درجه سی پسیگنی نی اعتراف یتدی .فیض الله خواجیف باشلیق بخارا خلق جمهوری حکومتی قؤرباشلر بیلن یشیرین علاقه اؤرنتیب ،مذاکره اساسیده تینچلیک یؤلی بیلن مراثه قیلیش گه ایتیلدی .افسوس که ،فیض الله خواجیف باشچیلیگیده گی بخارا حکومتی ترکیبیده گی ملی وطن پرور کوچلر )سابق یاش بخارالیک جدیدلر )بیلن مخالفتده گی قورالی گروه لر یؤلباشچیلری اؤرته سیده کیلیشو عملگه آشمه دی.
بو تاتلیتار رژیم شرایطیده عملگه آشیشی ممکن هم یمس یدی. خواجیف بخارنینگ مستقل ایچکی و تشقی سیاست یوریتیشیگه ،اقتصادی اصلاحاتلر اؤتکزیش و دموکرتیک ایرکینلیکلرنی جاری قیلیشگه علیحده اعتبار قره تیب ،روسیه جمهوریتی دن تشقری ایران ،تورکیه ، افغانستان ، چین ،آذربایجان شونینگدیک ،جرمنی و جاپان بیلن دیپلماتیک علاقه لر اؤرنتگن.او طلبه لرنی خارجگه جؤنتیب اؤقیتیش نینگ تشبثکاریدن بیری بؤلگن .اؤزبیکستان انقلابی کمیته سی -موقت ایچی دهقان حکومتی ریسی )1924-إیل نومبر-1925إیل فبرل )،اؤزبیکستان جمهوریت ریسی )1925-1937)،اتحادشوروی ریسلری دن بیری .خواجیف اؤز فعالیتی دوامیده اؤزبیک خلقینینگ اقتصادی و مدنی رونقیگه خذمت قیلوچی تدبیرلرنی عملگه آشیریشگه اینتیلدی .او اؤرته آسیا بیوروسی و اؤزبیکستان کمونست حزبیگه نسبتن مخالفت موقعیده تورگن "اؤن سککیز لر گروهی" )1925-إیل نومبر)گه خیرخواه بؤلگن .او بو گروه نینگ رسمی اعضاسی بؤلمسه هم ،اصلیده اولرنینگ غایه وی الهامچی سی یدی."قولوق"لرنی صنف صفتیده توگتیش سیاستی نی یاقلمه گن .اؤزبیکستان ده یاپپه سیگه چیگیت ایکیلیشی پخته یککه حاکمیتلیگیگه آلیب کیلدی ،دیب حسابلگن .اؤزبیکستان ده زمانوی صناعت انشات لری قوریلیشیده تشبثکار بؤلگن.
تیا رلاوچی :فاریابلی [ پنجشنبه بیست و نهم مهر ۱۳۸۹ ] [ 23:1 ] [ داکترفاریابی ]
امیر سید عالم خان
امیر سید عالم خان ابن عبدالاحد
(1881 ، کرمنه - 1944. 28-اپریل ، کابل)
(1910 - 1920)
منغیتلر دن بؤلگن بخارا امیری . پطربورگ ده تعلیم آلگن (1893 - 96) .1898 -أیل قرشی والیعد صفتیده کرمنه بیکلیکلریگه حاکم بؤلگن.
آته سی وفاتیدن سؤنگ 1910 -إیل 24 - دسمبرده بخارا تختیگه اؤتیرگن. اونینگ دوریده بخارا امیرلیگینینگ روسیه گه قرملیگی ینه ده کوچیدی .ترقی پرور کوچلر شونینگدیک ، یاش بخارالیکلر قتتیق تعقیب قیلیندی .
بیرینچی جهان اوروشی دوریده روسیه امپرا طوری نیکالی ایککی اونی جنرال -حربی عنوانی بیلن تقدیرلگن و اؤزینینگ جنرالقیلیب تعینلگن (1915-إیل دسمبر).چونکه او روسیه گه کتته مقدارده پول یاردم بیرگن یدی .
بخاراده 1917-إیل اپریل نمایشی ، خصوصن ،کالیسوف واقعه سی (1918-إیل مارچ) دن کیین او امیرلیک حدودیده 3 مینگ کیشینی جدیدلیکده عیبلب ،ناحق قتل یتیرگن.
1920-إیل اوگوسته بخارا باسقینی نتیجه سیده امیرلیک توزومی اغده ریب تشلندی. سپتمبر آیینینگ اؤرته لریده عالمخان شرقی بخاراگه باریب ،بخارا خلقینینگ باسقینچی قیزیل ارمیه گه قرشی آلیب بارگن مستقیل کوره شیگه رهبرلیک قیلیشگه اوریندی .
عالمخان حصار ولایتینی اؤزیگه قرارگاه قیلیب ، 6 آی دوامیده قیزیل عسکرلرگه قرشی کوره شگن .حصارده ینگی حکومت تشکیل قیلیب ،بخارالیکلرنینگ قیزیل عسکرلرگه قرشی آلیب باره یاتگن جنگ حره کتلرینی موافقیتلشتیریشگه ایتیلگن.
عالمخان کؤلاب ،حصار و دوشنبه اطرافیده کتته مقدارده گی کوچلرنی بیرلشتیریشگه موفق بؤلگن . 1920 - إیل نومبر آیینینگ اؤرته لریده اونینگ قؤشینلری بایسون ،دربند ،شیرآبادنی قیزیل عسکرلردن آزاد قیلیشدی .
عالمخان اختیاریگه فرغانه دن یاردمگه یوباریلگن 4 مینگ أیگیت هم شرقی بخاراگه یتیب کیلدی. 1921-إیل 8 نومبر ده عالمخان قؤشینینگ مقداری 25 مینگ کیشیگه یتگن. حصاردن کؤلاب ولایتیگه کیلگن عالمخان بوتون قؤشینلریگه ابراهیم بیک نی عالی باش قوماندان (اؤرینباسرلر:شرقی بخاراده - دولتمن بیک و غربی بخاراده -ملا عبدالقهار)قیلیب تعینلیدی .بیراق ،بیر قطار جنگلرده مغلوبیتگه اوچره گچ ، عالمخان آمودریانینگ چوبیک کیچویدن اوغانستانگه اؤتیب کیتگن )1921 -إیل 4 مارچ).
عالمخان نی کابل گه اوغانستان امیری امان الله خان قبول قیلیب ،دایمی یشه شی اوچون اونگه قلعۀ فتحده مخصوص قرارگاه اجره تیب بیره دی.
او کابل ده یشه سه هم بخاراده گی آزادلیک حره کتیگه غایه وی جهتدن رهبرلیک قیلیشده دوام یتدی،قؤرباشلر و علمالر گه تورلی مکتوبلر و قیمت بها ساوغه لر جونه تیب ،اولرنی کوره شگه الهام لنتیرگن .عالمخان کابلده اؤزینینگ ایسته لیکلرینی یازیب توگللیدی .عمرینینگ آخریده کؤزی عاجزلنیب قاله دی ، آغیر دردگه چلینه دی اوزاق دوام یتگن خسته لیکلردن سؤنگ او قلعۀ فتح ده وفات یته دی .
کابل اطرافیده گی " شهیدان اسلام "(اسلام شهیدلری) قبرستانیگه دفن یتیلگن.
عالمخان نینگ خاطره لری پاریس ده فرانسه تیلیده (1929)،کیینچه لیک غربده فارس تیلیده، اؤزبیکستانده اؤزبیک و روس تیللریده (1991)،تاجیکستانده تاجیک تیلیده (1992)علیحده کتاب صفتیده چاپ قیلینگن .
عالمخان حکمرانلیگی دوریده بخاراده "عالمخان مدرسه سی" قوریلگن،"ستارۀ ماهی خاصه" سرایی نی قوریش یکونلنگن.
تیارلاوچی:فاریابلی [ سه شنبه بیستم مهر ۱۳۸۹ ] [ 7:3 ] [ داکترفاریابی ]
|
درباره وبلاگ  حرمتلی وعزیز دوستلر بو ویبلاگه خوش کیلدینگیز .سیز بو ویبلاگه یازیلگن ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی مضمونلر نی قویگن من .اوقوب وکمچیلیک لرنی تولدیره سیز دیگن امیده من.باشلنیش بیتیده حرمتلی متفکر شاعر ایرکین واحدوف نینگ اوزبیگیم عنوانلی شعرینی قویب شو شعر اساسیده آزگینه بولسه هم تورک اوزبیک تاریخی توغری سیده معلومات لر قیدیریب وب گه تشلب باره یابمن .سیز اولوغ شخصلر گه مقول بولسه دیگن امیده من.داکتر عزیزالله فاریابی AZIZULLAH FARYABI DR.FARYABI@GMAIL.COM DR-FARYABI@HOTMAIL.COM کانادا +1 778 998 3643 SKYPE DR-FARYABI65 | |
| [قالب وبلاگ : تمزها] [Weblog Themes By : themzha.com] | ||