|
uzbegim
ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی
| ||
|
آدمزاد کتّه محیط قوچاغیده قیلیشی کېرهک بۉلگن ایشلرینی کیچیککینه دایره ایچیده عملگه آشیرسه هم قناعت حاصل قیلیش ممکن. کېچیرگن حیاتینگگه نظر تشله… فرانتسوز ادیبی آنارې دې بلزه ک (20.05.1799، تور — 18. 08.1850، پریج) ایجادي رېجهلری آره سیده شونده ی قیسقهگینه یازوو بار اېکن: «چال – عایله وي پانسیون – 600 فرانکلی رېنته – قیزلری دېب اۉزینی همه نرسه دن محروم قیله دی، اما هر ایکّله قیز نینگ 50000 فرانکدن درآمدی بار؛ ایتدېک خار بۉلیب اۉله دی». بو خامکی یازوو ادیب نینگ مشهور «گاریا آته» رومانی سوژه سی اېدی. عایله، جمعیت، انسان نینگ اېنگ اېزگو تویغولری و اولرنی یېمیریلیشگه محکوم اېتگن سببلر خصوصیده سۉز یوریتیلگن اثردهگی فکرلر، حتا اجتماعيلری هم، بوندن بیر یریم عصر ایلگری ایتیلگن بۉلیشیگه قره مهی بوگونگی اۉقووچینی بېفرق قالدیرمهیدی، اۉزی و جمعیت حقیدهگی ملاحظهلرینی ینگی تصورلر بیلن باییتهدی. …بو یېرده حیات شوندهی واهمهلی تۉس-تۉپالان بیلن اۉتردیکی، فقط اېنگ غیرعاددي حادثهلر کیشیلر تصوریده خیله اوزاقراق سه قلنیب قالیشی ممکن. *** کېچیرگن حیاتینگگه نظر تشلهگه نینگده، اونینگ نیلوفردېک پاکیزهلیگینی کۉریشدن هم یخشی نرسه بارمی؟ *** حالبوکه، بعضاً بو یېرده هم شوندهی آغیر غصهگه دوچ کېلیش ممکنکی، مرض علتلر بیلن خیرلی فضیلتلر چیرمشیب کېتیب، اۉشه غم-غصهنی دبدبهلی و اولوغوار قیافهگه کیریتهدی: بو مصیبت قرشیسیده طمعگیرلیک و خودبینلیک آرقهگه چېکینیب، رحم-شفقت تویغوسیگه اۉرین بۉشهتیب بېرهدی، لېکن شیرین مېوهنی شاشهلاقلیک بیلن یوتیب یوبارگنده مزهسی اۉغیزده قالمهگنیدېک، بو عجیب حسیات هم تېزده اونوت بۉلهدی. *** *** اېجېن دې ره ستین`یه ک – ییگیت نینگ نامی شوندهی اېدی – محتاجلیک عاقبتیده محنتگه اۉرگنگن ییگیتلردن اېدی، بوندهی ییگیتلر عایله اعضالری نینگ بوتون امیدی یالغیز اۉزلریدن اېکنینی یاشلیکدناق یخشی توشونهدیلر و علم نینگ جمعیکه فایدهلی تامانلرینی یخشیلب ترازوده تارتیب کۉریب همده کېلهجک جمعیت ترقیاتیدن بیرینچیلر قطاریده بهرهمند بۉلیشنی اۉیلب، بوتون آلگن علملرینی جمعیتنی ترقي قیلدیریش یۉلیگه ماسلهیدیلر، اۉزلریگه علاجی باریچه پارلاق استقبال حاضرلشگه تیریشهدیلر. *** …عیال کیشی نینگ حسنی-جمالی کییم باشیده بۉلگنیدېک، نفاستی اونینگ خاطرجمعلیگیده. *** …آدملر نقصانلرنی کېچیرسهلر کېچیرهدیلرو، اما بوندهی نرسهلرگه یاپیشیب آلهدیلر… یاکه بۉلمهسه، آدمزاد همه آغیرلیکنی مومن-قابللیگی، بېپروالیگی یا بۉلمهسه عاجزلیگیدن کۉتریب کېتهوېرهدیگن آدملر نینگ صبر-طاقتی قنچهگه یېتیشینی سینهب کۉریش اوچون، طبیعتهن جورتّگه شوندهی قیلرمیکن؟ اخیر همهمیز هم اۉز افضللیگیمیزنی دوچ کېلگن کیمسهده یاکه دوچ کېلگن نرسهده سینهب کۉریشنی یخشی کۉرمهیمیزمی؟ حتا که کۉچه بالهسیدېک ضعیف بیر گودک هم قهرتان قیش پیتیده آدملر نینگ کۉچه اېشیکلریدهگی قۉنغیراقلرنی بیرمه-بیر چهلیب قاچهدی، یا بۉلمهسه اېندیگینه اۉرنهتیلگن ینگی هیکلگه چیقیب آلیب، اونگه اۉز نامینی یازیب کېتهدی. *** …شوندهی بیر تورکوم آدملر بارکی، اۉزلری نینگ اېنگ یقین آدملری و دۉستلریگه سیره یخشیلیک قیلمهیدیلر، و حالانکه بوندهی آدملرگه یخشیلیک قیلیش اولر نینگ بېواسطه بورچی؛ شونگه قرهمهی، بوندهی آدملر بېگانهلرگه یخشیلیک قیلیشهدی، سببی – بېگانه آدملر نظریده اۉز بهاسینی کۉترماقچی بۉلهدیلر. *** آدمزاد نینگ قلبی یخشی مناسبتلر داوانیگه کۉتریلیشده تینیم آلیشی ممکنو، اما یامان حسلر جرلیگیگه توشیب کېتهیاتگنده کمدن-کم تینیم آلهدی. *** کۉنگلی تار آدملر اۉزلری نینگ خواه یخشی، خواه یامان حسلرینی بېحساب ميده قیلیقلر قیلیب قاندیرهدیلر. *** اۉزی نینگ معنوي جهتدن قشّاقلیگینی اۉزگهلرگه هم یاپیشتیریش – بېفراست، کلتهفهم آدملرگه خاص اۉتهکېتگن بېمعنی عادت. *** بعضی اېرککلر اوچون، ایکّی ساعت متصل کۉز یاش تۉکیب، آه-واح قیلگنیدن کېین، حاضر اۉلیب قالهدیگندېک اۉزینی تشلب یوبارهدیگن و هیدلش اوچون هوشیگه کېلتیرهدیگن دارو سۉرهیدیگن عیال آلدیده تورگندن کۉره یکّمه-یکّه آلیشووده حدېمهی کۉکسیگه شمشیرینی سنچیب آلیشی مقرر بۉلگن اۉزگه اېرکک قرشیسیده توریش آسانراق بۉلهدی. *** کویاو – سیز بیلن بیز نینگ اۉن یېتّی ییل مابینیده ارداقلب باقیب کتّه قیلگن، لمهرتین تعبیری بیلن ایتگنده، تامیر-تامیری بیلن جسمیمیزگه توتهشیب کېتگن، اېنگ قیمتلی جگریمیزنی – عایلهمیز قووانچینی اوییمیزدن آلیب کېتیب، کېین شو قووانچنی باشیمیزگه بیتگن بلاگه ایلنتیرووچی اېرکک. *** بیز نینگ یورهگیمیز — بیر خزینه: اونی بیردن صرفلب قۉیدینگیزمی، گدا بۉلهسیز قالهسیز. *** باشیمیزگه بیرار بختسیزلیک توشیشی بیلناق، درّاو بو خبرنی یېتکزیب، یورهگیمیزگه خنجر اوریب، اونی کهولهیدیگن و خنجر نینگ بېجیریم دستهسینی تماشا قیلیشیمیز اوچون، اونی شو الفاظده تشلب کېتهدیگن دۉست همه وقت هم تاپیلیب تورهدی. *** عیاللر سیزنی استعدادلی و عقللی ییگیت دېب اعتراف اېتیشلری بیلناق، اېرککلر بونگه ایشانهدیلر، اولر نینگ حوصلهسینی اۉزینگیز پیر قیلیب قۉیمسهنگیز بس. *** دنیا اونگه حقیقي بشرهسینی آچیب کۉرسهتگندی: بایلیک آلدیده اخلاق و قانون عاجز اېدی… *** شبههسیزکی، فکرلر اوزاقدن توریب اۉز منبعی حسابلنمیش کوچگه تۉغری متناسب روشده حرکت قیلهدی و مارتیرهدن آتیلگن بۉمبهنی باشقهرهدیگن قندهیدیر متیماتیک قانونگه اۉخشهگن بیرار قاعدهگه اساسهن عیناً مییه یۉنهلتیرگن نقطهگه باریب اوریلهدی. بو نینگ نتیجهسی هر خیل بۉلیشی ممکن. یومشاق طبیعتلی آدملر بۉلهدیکی، بوندهی آدملر نینگ دلی کۉنگیلگه چوقور جایلشیب آلگن اۉزگهلر نینگ فکریدن ویران بۉلهدی؛ اما شوندهی مستحکم ارادهلی آدملر هم اوچرهیدیکی، بوندهی آدملر نینگ مییه قاپقاغاینی گۉیا برونزدن قوییلگن دېیسیز — دېوارگه آتیلگن اۉق اونگه اوریلیب یېرگه توشگنیدېک، اۉزگه کیشی نینگ فکری هم اونگه اوریلیب پچق-پچق بۉلهدی. *** بیر اۉزینگ همهگه قرشی بارسنگو، غالب چیقیشینگگه ایشانچ بۉلسه، منه شوندهی آدم رۉلینی اۉیناش نینگ اۉزی گۉزل اېمسمی؟ *** دوئیل، اۉغلیم، بالهلر اېرمهگی، احماقلیک. دوئیلده ایکّی تیریک آدمدن بیری اۉلیشی لازم بۉلگندن کېین فقط احماق آدم اۉزینی تصادفلر قوچاغیگه ایشانیب تاپشیرهدی. *** دایم آرزو قیلهمیز، اما هېچ وقت آرزونی اوشهته آلمهسلیک کیشی نینگ تینکهسینی قوریتهدی. *** پولدار بۉلیشنی حسابگه آلیب اویلنیش – خاتین نینگ آلدیده ایکّی بوکیلیب قولّوق قیلیب توریش، قَینانه نینگ آیاغاینی اۉپیش، حتا چۉچقه نینگ هم عاری کېلهدیگن درجهده بېمزهگرچیلیکلر قیلیش دېگن سۉز… *** خایینلیک هر قدمده اوچرهیدی، استعداد اېسه نایاب نرسه. شو نینگ اوچون خایینلیک همه یاقده تۉلیب-تاشیب یاتگن استعدادسیز آدملر نینگ قورالی بۉلیب قالگن… *** پریجده ایندهمهی ایشینی بیتکزیب یورهدیگن و هېچ کیم بیلن سِرداش بۉلمهیدیگن آدم – حلال آدمدیر. *** پرینتسیپلر بیلن قانونلر اۉزگرمس نرسهلر بۉلگنده اېدی، آدملر اولرنی بیز کۉیلک المشتیریب تورگنیمیزدېک، حدېب المشتیرهوېرمهگن بۉلهردی. *** عالیجنابلیک بیلن، حلاللیک بیلن محنت قیلهمن. کېچهسی-یو کوندوزی ایشلشگه تیارمن، فقط شو یۉسینده بایلیک آرتتیرهمن. بو بایلیک آرتتیریش نینگ اېنگ مشکل یۉلی، اما هر کونی کېچقورون یاستیققه خاطرجمعلیک بیلن باش قۉیهمن، بیرانته هم یامان فکر اویقومنی حرام قیلمهیدی. کېچیرگن حیاتینگگه نظر تشلهگه نینگده، اونینگ نیلوفردېک پاکیزهلیگینی کۉریشدن هم یخشی نرسه بارمی؟ *** عادتده یاشلر حقیقتدن یوز اۉگیرگندن کېین وجدان آینهسیگه قرهشگه یورهگی بېتلهمهیدی، و حالانکه، کتّه یاشدهگی کیشیلر اېسه بو پیتده او آینهگه قرهب تۉیگن بۉلهدیلر؛ آدملر حیاتیده ایکّی دور اۉرتهسیدهگی تفاوت منه شو، خلاص. *** آدمزاد کتّه محیط قوچاغیده قیلیشی کېرهک بۉلگن ایشلرینی کیچیککینه دایره ایچیده عملگه آشیرسه هم قناعت حاصل قیلیش ممکن. *** فقط محبت تویغولری غایب بۉلگندن کېینگینه پول رۉل` اۉینهی باشلهیدی. *** یالغان گپیریش – اۉزینگدن یوز اۉگیریش دېگن گپ! *** محبت هم بیر دین، اونگه سیغاینیش باشقه نرسهلرگه سیغاینیشدن قیمتراق تورهدی: محبت تېز اۉتیب کېتهدی. *** …یۉلگه آتلنیشدهگی آخرگی تیارگرلیکلر بیلن رسّام نینگ رسمگه آخرگی پرداز بېریشی اۉرتهسیده الّهقندهی اۉخشهشلیک بار: شو آخرگی ایشلرگه اساسي ایشگه کېتگندن کۉره کۉپراق وقت صرف بۉلهدی. *** آته البته بای آدم بۉلیشی کېرهک، بالهلری نینگ جلوینی قۉلیده محکم اوشلب توریشی کېرهک. منبع: «قشقهدریا» گزېتهسی وېب–صحیفهسی [ یکشنبه نوزدهم آبان ۱۳۹۸ ] [ 14:26 ] [ داکترفاریابی ]
|
درباره وبلاگ  حرمتلی وعزیز دوستلر بو ویبلاگه خوش کیلدینگیز .سیز بو ویبلاگه یازیلگن ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی مضمونلر نی قویگن من .اوقوب وکمچیلیک لرنی تولدیره سیز دیگن امیده من.باشلنیش بیتیده حرمتلی متفکر شاعر ایرکین واحدوف نینگ اوزبیگیم عنوانلی شعرینی قویب شو شعر اساسیده آزگینه بولسه هم تورک اوزبیک تاریخی توغری سیده معلومات لر قیدیریب وب گه تشلب باره یابمن .سیز اولوغ شخصلر گه مقول بولسه دیگن امیده من.داکتر عزیزالله فاریابی AZIZULLAH FARYABI DR.FARYABI@GMAIL.COM DR-FARYABI@HOTMAIL.COM کانادا +1 778 998 3643 SKYPE DR-FARYABI65 | |
| [قالب وبلاگ : تمزها] [Weblog Themes By : themzha.com] | ||