عبدالله قادري !
**********
بیریوزوییگیرمه آلتی(126) تولدییللیگی بیلن
10 اپریل 1894، تاشکېنت شهری ده تولد تاپگن
04 آکتبر 1938، تاشکېنت شهری ده وفات اېتگن
عبدالله قادری شاعر یازووچی محرر درامه نویس ترجمان باغبان مخبر 
اۉزبېک ادبیاتی نینگ ییریک نماینده‌ لریدن بیری عبدالله قادري (جُلقون بای) 1894 ییل 10 اپرېلده تاشکېنت شهریده توغیلدی.
«هر حالده بې‌موردراق بۉلسه کېره‌ ک، کمبغل، باغبانلیک بیلن کون کېچیرگوچی بیر عایله‌ ده ... توغیلغآ نمن»، دېیدی او اۉز ترجمه‌ی حالیده، — یاشیم تۉقّیز-اۉنلرگه بارغآندن سۉنگ مېنی مکتبگه یوباردیلر. مکتبده ایکّی-اوچ ییل چمه‌ سی اېسکی اصولده اۉقیب، کېینگی وقتلرده عایله‌ میز نینگ نهایتده‌ قشّاق کون کېچیرگنی وجه‌ هیدن اۉن ایکّی یاشیمده مېنی بیر بایگه خدمتچیلیککه بېردیلر. خۉجه‌ یینیم اۉزی سوداگر کیشی بۉلوب، اۉریسچه یازوو-چیزوو بیله‌ تورغآن آدمگه محتاج اېدی. شو طعمه بۉلسه کېره‌ ک، مېنی اۉریس مکتبگه یوباردی... 1912 ییلده منفه‌ کتور بیلن سودا قیلووچی بیر کیشیگه ییلیگه 50 سۉم برابریگه پریکزچیک بۉلوب کیردیم...شو میانه‌ لردن بازار واسطه‌ سی بیلن تاتارلردن چیقه‌ دیرغآن گزېته‌ لرنی اۉقیب، دنیاده گزېته‌ دېگن گپ بارلیغیگه ایمان کېلتیردیم. 1913 ییلده اۉزبېکچه «صدای تورکستان»، «سمرقند»، «آینه» گزېته‌ لری چیقه باشله‌غآچ، مېنده شولرگه گپ یازیب یوریش فکری اویغآندی. 1913 ییلده چیققن «پدرکش» تأثیریده «بختسیز کویاو» دېگن تیاتر کتابینی یازیب یوبارغه‌ نیمنی اۉزیم هم پَیقه‌ مه‌ ی قالدیم (1915 ییلده). ینه‌ شو ییلده تیاترلرده چیقیب تورغآن حکایه‌ و رۉمانلرگه تقلیدن «جُوانباز» آتلیق حکایه‌چه‌ نی یازیب ناشر تاپیلمه‌ غآنیدن، اۉزیم نشر قیلیب یوباردیم. نیکاله‌ ی تختدن ییقیلغآندن کېین عادي خلق پولیس‌سیگه کۉنگیللی بۉلیب یازیلدیم...

1918 ییل باشلریده اېسکی شهر آزیق کمیته ی بایلر قۉلیدن آلینیب، کمیته نینگ رئیسلیغیگه اۉرتاق سلطانخۉجه قاسیمخۉجه‌ یېو تعیین قیلینغآن اېدی و مېن مذکور کمیته نینگ اۉزبېکچه سرکاتبلیگیگه کیردیم. 1919 ییل نینگ اوّللریده آزیق کمیته ی نینگ اسمیدن چیقریلماقچی بۉلغآن «آزیق ایشلری» گزېته‌ سیگه محرر بۉلیب تعیینلندیم...شو کونگچه شۉرا اداره‌ لریده قیلغآن خدمتلریمنی بیرمه-بیر سنه‌ ب اۉلتیریشیم اوزاققه چۉزیله‌ دورغآن بۉلغآنلیکدین موندن کېین مؤسسه‌ اسملرینی‌گینه اتش بیلن کفایه‌ لنه‌ من: «رۉستا» دېواري گزېته‌ سیگه مخبر بۉلیب، «اشتراکيون» و «قیزیل بیراق» گزېته‌ لریده ساترودنیک... «موشتوم» ژونالی نینگ   تحریريه اعضاسی بۉلیب، تا 1924 ییلگچه محنتکشلر منفعتیگه خالص ایشلب کېلدیم. شو اۉتگن یېتّی ییل آره‌ سیده شۉرالر حکومتی و فرقه‌ دن بیر اۉغیز تنبیه‌ آلمه‌ دیم. خلاصه‌ —باشقه‌ لر نینگ خدمتی دفتر بیلن ثابت بۉلسه، مېنیم خدمتلریم مطبوعات بیلن روشندیر... ایشچی-دهقانلر یازغآن اثرلریمنی سویونیب اۉقيدیلر و مېنی یازووچیلر قطاریگه کیرگزدیلر و مېنی همان اۉقیرلر و اونوتمسلر...»

بۉلگوسی ادیب نینگ ایلک ایجادی 1913—1914 ییللرده باشلنگن بۉلیب، دستلب او شاعر صفتیده قلم تېبره‌ تدی. اونینگ «احوالیمیز»، «ملتیمگه»، «تۉی» (1914-1915) کبی شعرلری «آینه» جریده‌ سیده باسیلیب چیققن اېدی. او اۉز ملتینی معرفتگه چقیره‌ دی، معرفتپرور شاعر و ادیب صفتیده میدانگه چیقه‌ دی. «بختسیز کویاو» (1915) ناملی فاجېعه‌سی، «جُوانباز» (1915)، «اولاقده» (1916) کبی حکایه‌ لریده هم اۉز خلقینی سوادلی، بیلیملی، مدنیتلی و آزاد کۉریش ایسته‌گی سېزیلیب توره‌دی.

1924 ییلی عبدالله قادري ماسکوه‌ گه باریب، ژورنالیستلر انستیتوتیده تحصیل آلدی.ماسکوه‌ دن قَیتیب «موشتوم» ژونالیده شتاتسیز مخبر بۉلیب ایشله‌ ی باشله‌ دی. اونینگ «تاشپۉلت تجنگ نیمه‌ دېیدی؟» و «کلوَک محزوم نینگ خاطره‌ دفتریدن» تورکومیده‌ گی سه‌ تیریک حکایه‌ لری انه‌ شو ژونالده ایلک بار باسیلیب باردی.

عبدالله قادري 1917-1918 ییللردن باشلب «اۉتگن کونلر» رومانی اوچون ماتریال ییغیشگه کیریشدی. 1922 ییلده بیرینچی اۉزبېک رومانی نینگ دستلبکی بابلری «انقلاب» ژونالیده چاپ اېتیله باشلندی. 1925-1926 ییللرده «اۉتگن کونلر» اوچ بۉلیم حالیده کتاب» بۉلیب نشر اېتیلدی.

1928 ییل یازووچی نینگ ایکّینچی تاریخي رومانی «محرابدن چَیان» نشردن چیقدی.

1934 ییلگه کېلیب عبدالله قادري قیشلاق خۉجه‌لیگی موضوعیگه بغایشلنگن «عابد کېتمان» قصه‌ سینی یره‌ تدی. اوندن تشقری او گاگال نینگ «اویلنیش»، چېکاو نینگ «آلچه‌ زار» و باشقه‌ غرب یازووچیلری نینگ سه‌ تیریک حکایه‌ لرینی اۉزبېک تیلیگه ترجمه‌ قیلدی.

عبدالله قادري 1934 ییلده بۉلیب اۉتگن ماسکوه‌ ده‌ گی بوتون اتفاق یازووچیلری نینگ بیرینچی قورولتاییده قتنه‌ شه‌ دی.او «امیر عمرخان نینگ کنیزی»، «نماز اۉغری»، «دهشت» کبی رومانلر یره‌ تیش آرزوسیده بۉلگنی هم معلوم. اما بې‌وقت اۉلیم آرزولری رۉیابگه چیقیشیگه امکان بېرمه‌ دی.

عبدالله قادري 1937 ییل نینگ 31 دیکابریده قماققه آلیندی. «مېنگه قۉییلگن عیبلرنی باشدن آیاق رد اېته‌ من. حقیقت یۉلیده هېچ قنده‌ ی جزادن، قییناقدن قۉرقمه‌ یمن. اگر آتماقچی بۉلسه‌ لر، کۉکره‌ گیمنی کېریب توره‌ من...» عبدالله قادري 1938 ییل 4 آکتیبرده تاشکېنتده آتیلدی. اونینگ اثرلری  XXسیېزددن سۉنگ، 1956 ییلدن باشلب ینگیدن نشر اېتیله باردی. 1990 ییلده جمهوریت‌ پرزیدنتی فرمانی بیلن ه.قادري نامیده‌ گی جمهوریت‌ دولت مکافاتی تأسیس اېتیلدی. 1991 ییلده اېسه ه. قادريگه علیشېر نوايی نامیده‌گی دولت مکافاتی بېریلدی.حاضرگی کونده‌ اېسه بیر قطار کۉچه‌ لر، باغلر، مکتبلر، کتبخانه‌، محله‌ و عالي بیلیمگاهلر اونینگ تبرک نامی بیلن یوریتیله‌ دی. اونینگ نامیده‌ گی تاشکېنت دولت مدنیت عالي بیلیمگاهیده اېنگ بیلیمدان طلبه‌لرگه عبدالله قادري نامیده‌ گی نفقه‌ بېریله‌ دی.