اؤزبیک ادبیاتی تاریخی
تیل سیورلر التماس بیراؤقینگ قنچه قینچیلیکلربیلن بویوک انسانلر آنه تیلیمیزنینگ منه شودرجه گچه بای ایتگن .
7 ) اۉزبیکیستانده ادبي حرکتلر
- 2 -
اختلاف طفیلی پیدا بۉلگن قیسقه مدتلی تنفسدن سۉنگ ”قیزیل قلم“ 1928 ییلی ینه اۉز فعالیتینی دوام اېتتیردی. 1929 ییلده اېسه جمعیتنینگ باشقروو آرگنی قیته کۉریلیب، ضیا سعید اونینگ رهبری اېتیب سهیلندی. شو ییلی جمعیتنینگ ایکّینچی مجموعهسی نشردن چکدی.
ساوېت حاکمیتی ”قیزیل قلم“ آرقه لی یازووچیلرنی اۉزبېکستاندهگی ستسیالیستیک قوریلیش موضوعیگه بغایشلنگن، شونینگدېک، شوروی نینگ پخته مستقللیگیگه اېریشیشی اوچون قیشلاق اهلینی ”قهرمانانه محنت“گه سفربر اېتووچی اثرلر یازیشگه رغبتلنتیردی. بوندهی اثرلر پیدا بۉلیشی بیلناق اولر ینگی اۉزبېک ادبیاتینینگ عجایب نمونهلری صفتیده بهالندی. شو طرزده یلنگغاچ غایه لر افادهلنگن دالضرب موضوعلردهگی اثرلر آقیمی وجودگه کېله باشلهدی.
”قیزیل قلم“ اۉزبېکستاننینگ بیر نېچه ولایتلریده اۉز بۉلیملرینی آچیش و اولر حیاتینی جانلنتیریش اوستیده قیغوریبگینه قالمهیٔ، آذربایجان و تاتَرستاندهگی ادبي تشکیلاتلر بیلن هم یقین علاقه اۉرنهتدی.
- ”یاش لېنینچی“ گزېته سی قاشیدهگی توگرهک. شو ییللرده ”قیزیل قلم“ جمعیتی بیلن بیرگه بعضی گزېته لر و عالي اۉقوو یورتلری قاشیده هم ادبي توگرهکلر تشکیل اېتیلیب، اولر یاش قلم اهلینی تربیهلش ایشلری بیلن شغوللندی. شوندهی توگرهکلردن بیری تاشکېنتده، ”یاش لېنینچی“ گزېته سی قاشیده توزیلدی. ”یاش پرولېتر ادیبشایرلری“ دېب ناملنگن بو توگرهک گزېته نینگ ینگی محرری ساتتی حسین تشبثی بیلن 1927 ییلده تشکیل تاپدی.
ساتتی حسین گزېته ده اۉز شعرلری، حکایه و آچېرکلری بیلن قتنشگن یاش ایجادکارلرنی تۉپلب، اولرنینگ دستلبکی اثرلرینی توگرهک محاکمهسیگه قۉیدی، اېپَقه لی اثرلر اوستیده مولفلر بیلن بیرگه ایشلب، سۉنگ گزېته ده اعلان قیلیب باردی. بوندن الهاملنگن یاشلر توگرهک اطرافیده ینهده جیپسلشیب، دستلبکی ادبي سباقلرنی شو یېرده آلدیلر.
توگرهک قتنشچیلریدن بیری - میرتېمیرنینگ ”شعلهلر قۉاینیده“ (1928) دېب ناملنگن دستلبکی تۉپلانی اۉشه دورده کتّه واقعه بۉلدی. بو تۉپلاندن جای آلگن اکثر شعرلر شو توگرهکده محاکمه قیلینیب، سیقللنگن اېدی. مذکور تۉپلانگه کیریش سۉزی یازگن ساتتی حسین استعدادلی یاش شاعر توغیلگنیدن غایت ممنون بۉلیب، اونینگ ادبي کېلهجهگیگه کتّه اومید بیلدیرگن اېدی. بو، اۉشه پیتده میرتېمیرگه نسبتاَ اوچ-تۉرت کۉیلکنی آرتیق کيگن اَیریم قلمکشلرنینگ غَشینی کېلتیرهدی. اولر میرتېمیرگه قرشی مقالهلر بیلن چیقیب، سیاسي عبارهلر اعتبارینی اونینگ کېلیب چیقیشیگه جلب اېتماقچی بۉله دیلر. بوندهی آشکاره غرضگۉیٔلیک و حسد یاش شاعرنی معیوب قیلیشی ممکنلیگینی سېزگن مربي اونی اۉز پناهیگه آلهدی. او فقط میرتېمیرنی اېمس، باشقه یاشلرنینگ ادبي کېلهجهگی حقیده هم قیغوریب، 1929 ییدده توگرهک اعضالرینینگ اثرلریدن ترکیب تاپگن ”کۉرمنه“ تۉپلانینی باستیریب چیقرهدی. بو تۉپلاندن میرتېمیر، یشین، صابر عبدالله، اېرگش، حسن پۉلت، یونوس لطیف و باشقه شاعرلرنینگ شعرلری اۉرین آلگن اېدی.
میرتېمیر ساتتی حسین تۉغریسیدهگی خاطرهلریده اۉشه دورنی اېسلب، بوندهی یازگن: ”ساتتی حسین تشبثی بیلن قلمکشلرنینگ “کۉرمنه ” سرلوحهلی تۉپلانی یاروغلیک کۉرگنی هم کتّه حادثه بۉلگنی یادیمده. “حاضرگی واقعلیک بدیعي اثر اوچون الهام بېریشدن عاجز!” دېب ایاالهاالناس سالگنگه بو تۉپلان: “کۉر، منه!” معناسیده بۉلگنلیگینی ساتتی حسین فخر بیلن ادبي ییغینلرده تکرارلهگنی اېسیمده “.
ساتتی حسین مارکسچی منقید بۉلگنی اوچون توگرهک اعضالریده مارکسیزم-لېنینزم تعلیماتیگه نسبتاَ حرمت تویغوسینی سینگدیریش، اولرنی ساوېت دوری موضوعلریده اثرلر یازیشگه رغبتلنتیریشگه اوریندی. اۉزینینگ مارکسچه-لېنینچه قرهشلریگه حددن زیاد ایشانگن منقید حتّی بیر تورکوم مقالهلر یازیب، اۉزبېک ادبیاتینینگ ”اۉتگن کونلر“دېک بویوک اثرینی چیلپرچه قیلیب تشلهماقچی هم بۉلدی. اما او توگرهک رهبری صفتیده شو ییللرده کۉپلب شاعرلرنینگ شکللنیشیده معین رولنی اۉینهدی.
- پرولېتر یازووچیلری اویوشمهلری. 1923 ییل مرتیده بۉلیب اۉتگن ماسکوه پرولېتر یازووچیلرینینگ 1-قورولتاییده ماسکوه پرولېتر یازووچیلری اویوشمهسی — م. ا .پ .پ .گه اساس سالینهدی. و اۉشه ییلنینگ مَی آییده م .ا.پ .پ تشکیلاتچیلری بوتون اتفاق پرولېتر یازووچیلری اویوشمهسی (و.ا.پ .پ) نی تشکیل اېتیشگه قرار قیله دیلر. بو هر ایکّله اویوشمه نی توزیشدن مقصد ادبیاتگه رهبرلیک قیلیش حقوقینی پرتیهگه بېریش و شو یۉل بیلن پرولېتر ادبیاتینی یرهتیشده اشتراک اېتمهگن یازووچیلرنی پرتیه یاردمیده چېتلهشتیریش اېدی. اولرنینگ اساسي شاعرلری اېسه ادبي میراثنی اۉرگنیشگه چېک قۉییش، یۉقسیل یازووچیلر قرشیسیده کېنگ ایجادي میدان و شرایطنی یره تیش، “یۉلچی” یازووچیلرنی ادبیاتدن چېتلشتیریش آرقه لی “بورجوه مفکورهسی”نینگ جانله نیشیگه امکان بېرمهسلیک اېدی.
افسوسکی، بوندهی قرهشلر اۉزبېکستانده توغیلیب کېلهیاتگن یۉقسیل یازووچیلرگه هم بېگانه اېمس اېدی. اولر 1924 ییل اِیونیده یوقاریده ذکر اېتیلگن کفناو نامیدهگی ایشچیلر کلوپیده تاسیس ییغیلیشینی اۉتکزیب، و.ا.پ.پ.نینگ تاشکېنت بۉلیمی (ت.ا.پ.پ) نی آچیشگه قرار قیلدیلر. شوندن کېین تپپ متصدیلری مپپ و لپپ بیلن علاقه اۉرنهتیب، پرولېتر ادبیاتینینگ احوالی و وظیفهلریگه بغایشلنگن کېچهلر اۉتکزدیلر، معروضهلر قیلدیلر.
1928 ییل اپرېلیده ت.ا.پ.پ ضمیریده اۉرته آسيا پرولېتر یازووچیلری اویوشمهسی (س.ا.پ.پ) تشکیل اېتیلدی. اۉز نوبتیده بو اویوشمهنینگ اۉزبېکستان، قیرغیزستان، تاجیکستان و تورکمنستان بۉلیملری توزیلیب، اولر بو اۉلکهلرده پرولېتر ادبیاتینینگ کېنگ قنات یازیشی اوچون تورلی-تومن تدبیرلرنی عملگه آشیردیلر. اویوشمه قاشیده روس تیلیده ”اۉرته آسيا ادبیاتی“ گزېته سی و ”اۉرته آسيا خلقلرینینگ ساوېت ادبیاتی“ ژونالی نشر اېتیله باشلهدی.
1928 ییلنینگ اپرېل-مَی آیلریده ماسکوهده پرولېتر یازووچیلرینینگ 1-بوتون اتفاق قورولتایی اۉتکزیلیب، اونده وپپنی پرولېتر یازووچیلری اویوشمهسینینگ بوتون اتفاق بیرلشمه سی (و.ا.پ.پ)گه ایٔلنتیریش همده راسسيه پرولېتر یازووچیلر اویوشمهسی (ر.ا.پ.پ)نی توزیش حقیدهگی قرارگه کېلیندی. شو وقتدن اعتباراً وپپ اۉز موقعینی یۉقاتیب، پرولېتر ادبیاتیگه رهبرلیک جیلاوی رپپ قۉلیگه اۉتدی. رپپچیلر اۉز قرارلرینی قبول قیلمهگن برچه یازووچیلرگه قرشی کورشیب، اولرگه ”یۉلچی“ یارلیغاینی یاپیشتیره باشلهدیلر. اولر حتّی م.گورکي و و.میَکاوسکينی هم ”یۉلچی یازووچیلر“، دېب اعلان قیلدیلر.
رپپنینگ بوتون اتفاق پرولېتر ادبیاتیدهگی کوندهنکونگه آشیب بارهیاتگن موقعینی کۉرگن رېسپوبلیکه رهبریتی 1930 ییلده ”قیزیل قلم“ جمعیتینی توگهتیب، اۉزبېکستان پرولېتر یازووچیلر اویوشمهسی (اۉز.اپ.پ) گه پایدېوار قۉیدی. اعمرجان اسماعیلاو بو ینگی تشکیلاتنینگ رهبری اېتیب تیینلندی. شو وقتدن باشلب رپپنینگ اۉزبېکستاندهگی ایزداشلری روس آغهلرینینگ هر بیر حرکتیدن عبرت آلیب، زوات و فَبریکه لردهگی ”ایجادي کوچلر“دن پرولېتر یازووچیلرنی یېتیشتیریشگه کیریشدیلر. ”سېلمش“ سینگری زوات و فَبریکه لر قاشیده ایشچیلر اوچون ادبي توگرهکلر تشکیل اېتیلدی. اۉز.ا.پ.پ اۉز صفلریدهگی اَیریم یاشلرنی ”حیات مکتبی“نی اۉتش اوچون بو زوات و فَبریکه لرگه ایشگه یوباردی. ”قیزیل قلم“نینگ غایوی خطالرینی توزه تیش بهانهسی بیلن ادبي میراثنی اۉرگه-نیشگه قرشی کوره ش باشلندی. پرولېتر یازووچیلری 1-بوتون اتفاق قورولتایینینگ دېلېگنتی بۉلگن اۉزبېک یازووچی و تنقیدچیلری اۉز همکسبلرینی تورلی گُروه لرگه اجره تیب، ”یۉلچیلر“نی هر تامانلمه سیقوو و تعقیب آستیگه آله باشلهدیلر.
شو ییللرده اۉزپپنینگ مفکوره وي رهبرلریدن بیری بۉلگن ساتتی حسین دستور اهمیتیگه اېگه بۉلگن بیر مقالهسیده قلمکش برادرلرینی گُروه-گُروه لرگه اجره تیب، بوندهی یازگن اېدی:
”...اېندی یۉلچیلرنینگ کیملیگینی بیلیب قۉیهیلیک.
یۉلچینی بېلگیلهگنده، اونینگ طبقهلرگه بۉلینیشینی کۉزده توتیشیمیز لازم. یۉلچیلرنی اجره تیشده حاضرچه فقط مفکوره وي یاقدن قرهیٔمیز، حاضرگی ادبیاتیمیزده اۉنگ بوریلیشدهگی یۉلچی عبدالله قادري، فطرت، چۉلپاندیر. عبدالله قادري اۉنگچیلیکدن بیر مونچه قیتیب کېلمهکدهدیر.
فطرت، چۉلپانلر انقلاب باشیده اۉته اۉنگ اېدیلر. کېین-کېین ملي بایلر تامانی یېنگیلیشی بیلن سۉنیب قالدیلر. سۉنیشلری طبيعی اېدی. اولرگه بیر چاره انقلاب بیلن بیرگه باریب، یازووچیلیکده کوچلنیش بۉلسه، ایکّینچی چاره بوتونلهیٔ سۉنیشدیر...
شاکر سلیٔمان، اېلبېک، آیبېک، ن.رهیمي سۉللهشمهکده بۉلگن یازووچیلردیر. بولر ایچیدن شاکیر سولهیٔمان مفکورهوي یاقدن اۉسیب، سۉللشیب کېلماقده “.
ر.ا.پ.پ بیلن اۉز.ا.پ.پ.نینگ شو ییللردهگی فعالیتینی اۉزارا قیاسلسک، عجبتاوور بیر منظرهنی کۉره میز. اگر رپپچیلر نفقط م.گورکي و و.میَکاوسکي، بلکه ه.تالستایٔ، س.یېسېنین، س.سېرگېیېو-سېنسکي، ای.اېرېنبورگ، ل.لېاناو، ک.فېدین و باشقه روس یازووچیلریگه هم شبهه بیلن قرهگن بۉلسهلر، اۉزپپچیلر هم شو دوردهگی برچه اېنگ استعدادلی یازووچیلرنی بدنام اېتماقچی بۉلدیلر. فطرت و چۉلپانلرگه قرشی 20-ییللرنینگ اۉرتهلریده مطبوعاتده باشلنگن کوره ش اولرنی ادبیاتدن سیقیب چیقریش بیلن توگهدی. اۉزپپچیلر اولر قرشیسیده مطبوعات و نشریات اېشیکلرینی یاپیب قۉیدیلر. نفقط بو اولوغ یازووچیلر، بلکه ادبیاتده اۉزیگه اېندیگینه اۉرین حاضرلهیاتگن یاشلر شانیگه هم بۉلمغور گپلرنی ایٔتدیلر. ”قیزیل اۉزبېکستان“ گزېته سینینگ 1928 ییل 5 اِیول سانیده باسیلگن مقاله مولفی آیبېککه مراجعت اېتیب: ”...اثرلرینگیزدهگی مفکوره نی لېنینچی کامسامال نامیگه جواب بېرهدیگن وضیعتگه کېلتیرسنگیز، سیزگه - نجات، بۉلمش - هلاکت “ — دېب یازدی. اېلبېک اېسه ”یۉلدن آزگن مُرتد “ دېب اتهلدی. عادي انساني مدنیتنی اونوتگن اۉزپپچیلرنینگ ”فکر افکاری“ - ”قوریلیش“ ژونالی اېسه نوايی، مشرب، توردی، مقیمي و باشقه ممتاز ادبیاتیمیز نمایندهلرینی ”حاضرگی زمان کېمهسی“دن اولاقتیریب تشلشگه چقیردی.
اۉز.ا.پ.پ.نینگ شو ییللرده آلیب بارگن عملي فعالیتی حقیده قوییدهگی فکتلر هم انیق تصور بېریشی ممکن: ”قوریلیش“ ژونالینینگ 1931 ییل 3-سانیده بېریلگن معلوماتده ایٔتیلیشیچه، حسین شمس اۉز.ا.پ.پ. تاپشیریغیگه کۉره ”ایشچیلر کتبخانهسی“ اوچون 12 ته اثر یازیب بېرگن; حاضر اېسه ”کالخاز کتبخانهسی“ اوچون 3 ته اثر یازماقده. اگر بوندهی خبرلرنینگ شو ییللرده چۉلپان و آیبېکلرگه قرشی آلیب باریلگن حرکت بیلن قیاسلهیٔدیگن بۉلسک، اۉزپپ فعالیتیدهگی غیریمدني حالت کۉزگه ینهده یقّالراق تشلنیشی ممکن.
شو نرسه عجبلهنرلیکی، اگر بیز 30-ییللر ادبیاتیگه نظر تشلهسک، اونینگ اېنگ یخشی نمونهلرینی نه حسین شمس سینگری اۉزپپ ایشانچینی قازانگن یازووچیلر، نه زوات و فَبریکه لردن ادبیاتگه ”کیریب کېلگن“ غیاث ساعتي، فتح الله غلام، صالح صابري، هاشیم زاهداو سینگری قلمکشلر، بلکه ”اۉنگ و سۉل یۉلچیلر“ یازگنینی کۉره میز. قیزیغی شوندهکی، روس ادبیاتیده هم پېشانهسیگه ”یۉلچی“ تمغهسی باسیلگن یازووچیلرگینه شو دوردهگی اېنگ مشهور اثرلرنی یرهتگنلر.
شو طرزده پرولېتر ادبیاتینی یرهتیشگه قرهتیلگن اورینیش پیراوردیده سراب بۉلیب چکدی; پرولېتر یازووچیلری اویوشمهلرینینگ فعالیتی اېسه ادبیاتگه فایده دن کۉره کۉپراق ضرر کېلتیردی.
- یازووچیلر اویوشمهسی. 30-ییللرنینگ باشلریگه کېلیب، سابق اتفاق، رېسپوبلیکه و حتّی ولایت مقیاسیدهگی پرولېتر یازووچیلری اویوشمهلرینینگ ادبي حرکتگه سلبي تاثر کۉرستهیاتگنی کوندېک روشن بۉلدی. پرتیه، بیر تاماندن، اۉز مقصدیگه اېریشدی: یخشیمی-یامانمی، تلهیگینه پرولېتر یازووچیلری یېتیشیب چیقدی; زوات و فَبریکه لرنینگ دودینی آزمی-کۉپمی سیمیرگن قلمکشلر هم پیدا بۉلدیلر; پرتیه بو ایکّی کوچنینگ یاردمی بیلن ”بورجوه کیفیتی“دهگی استعدادلی ادیبلرنی جیلولب آلدی. لېکن، ایکّینچی تاماندن، تورلی موقعدهگی اویوشمهلر حتّی بیر-بیرلری بیلن هم رقابتلشهدیگن، بیر-بیرلرینینگ بورونلرینی قانهتهدیگن گُروهلرگه ایٔلهنیب قالدیلر. شونینگ اوچون هم و.ا.ک.پ(ب) مرکزکامی 1932 ییل 23 اپرېلده ”ادبي-بدیعي تشکیلاتلرنی قیته قوریش تۉغریسیده“ قرار قبول قیلدی. بو قرارگه موافق پرولېتر یازووچیلری اویوشمهلری ترقتیلیب، ساوېت حاکمیتینی قۉللب-قوّتلاوچی برچه قلم اهلینی ساوېت یازووچیلرینینگ یگانه اویوشمهسیگه بیرلشتیریش وظیفهسی قۉییلدی.
9 مَی کونی و.ا.ک.پ(ب) مکنینگ اۉرته آسيا بیوراسی مذکور قرارگه اساسلنیب، ”اۉرته آسياده ادبي-بدیعي تشکیلاتلرنی قیته توزیش حقیده“ قرار قبول قیلدی. 16 اِیونده تاشکېنت شهر ساوېت یازووچیلرینینگ سمرقند شهر یازووچیلری وکیللری بیلن بیرگه لیکدهگی کېنگه یٔتیریلگن ییغیلیشی بۉلیب اۉتدی. ییغیلیش و.ا.ک.پ(ب) مک اۉرته آسيا بیوراسینینگ مذکور قرارینی محاکمه قیلیشگه بغایشلندی. ”اۉرته آسيا ساوېت ادبیاتی“ ژونالی محرری الېکسېیېونینگ کیریش سۉزیدن کېین صدرالدین عینییٔنینگ ییغیلیش نامیگه یازگن ”ادبي کمبینَتلر“نی یاقلهگن خطی اۉقیب اېشیتتیریلدی: منقید رحمت مجیدي و.ا.ک.پ(ب) مک اۉرته آسيا بیوراسی قراری مناسبتی بیلن ساوېت یازووچیلری تشکیلاتی آلدیده تورگن وظیفهلر تۉغریسیده معروضه قیلدی. اوشبو معروضه یوزهسیدن بۉلیب اۉتگن محاکمهده سۉزگه چیققن ناطقلر بیورا قرارینی قۉللب-قوّتلهدیلر. ییغیلیش سۉنگیده ساوېت یازووچیلری اتفاقینینگ رحمت مجیدي رییسلیگیدهگی تشکیلي کمیتېتی سهیٔلندی. کمیتېتگه آیدین (کاتب)، ضیا سعید، گالاداویچ، حمید عالِمجان، م.عثماناو، م.الېکسېیېو، اېلبېک، انقه بایٔ، غفور غلام و ز.فتح للین اعضا قیلیب سهیلندیلر
شوندن کېین ینگی ادبي اویوشمه تاسیس اېتیلگونگه قدَر اۉزپپ موسسیسلیگیده نشر اېتیب کېلینگن ”قوریلیش“ ژونالی تؤختهتیلیب، اونینگ اۉرنیگه اِیون-اِیول آیلریدن باشلب ”اۉزبېکستان شۉرا ادبیاتی“ ژونالی (محرری ر. مجیدي) چیقریله باشلهدی.
شو ییلنینگ اَوگوست آییده ماسکوه ده ساوېت یازووچیلری اویوشمهسینینگ م.گورکي رییسلیگیده بوتون اتفاق تشکیلي کمیتېتی توزیلدی. 50 کیشیدن عبارت بو کمیتېتگه اۉزبېکستاندن م.الېکسېیېو، ر.مجیدي، او.اسماعیلاو، غفور غلام، آیدین و صدرالدین عینییٔلر کیریتیلدی.
1933 ییل 22 فېورلده وکپ(ب) مک اۉرته آسيا بیوراسی کاتبیتی اۉرته آسيا یازووچیلر اویوشمهسینینگ تشکیلي کمیتېتینی توزیش تۉغریسیده قرار چیقردی. بو قرارگه بناً کمیتېتگه م.الېکسېیېو — رییس، قاسیم لاهوتي — رییس اۉرینباسری، ر.مجیدي، س.ترېگوب، تاشنظزاو و ه.تاقامبایېولر ریاست اعضالری قیلیب سهیٔلندیلر.
ساوېت یازووچیلری اویوشمهسینینگ بوتون اتفاق، اۉرته آسيا و اۉزبېکستان تشکیلي کمیتېتلری تینیمسیز روشده تورلی پیلېنوم، ییغیلیش و مناظرهلر اۉتکزیب توردی. اما شوروی یازووچیلر اویوشمهسینینگ نظامی و توزیلمهسی اوستیده آلیب باریلگن ایشلر اۉز وقتیده توتهللنمهگنلیگی سببلی بو تشکیلي کمیتېتلرنینگ فعالیتی اوزاق دوام اېتدی.
نهایت، 1934 ییلنینگ 7 مرت کونی اۉزبېکستان ساوېت یازووچیلرینینگ ای قورولتایی اۉز ایشینی باشلهدی. تشکیلي کمیتېت رییسی ر.مجیدي اۉزبېکستاندهگی ادبي حرکتنی قیتهدن قوریش یکونلری و گلدهگی وظیفهلر حقیده معروضه قیلدی. ضیا سعید درَمهتوریه، انقهبایٔ یاش یازووچیلر بیلن ایشلش، ن.سفراو یازووچیلر اویوشمهسینینگ تشکیلي مسالهلری بۉییچه قۉشیمچه معروضهلر بیلن چیقدیلر. قورولتای 37 کیشیدن عبارت اۉزبېکستان یازووچیلر اویوشمهسی تشکیلي کمیتېتینی سهیلهدی. 12 مرت کونی اۉزبېکستان یازووچیلر اویوشمهسینینگ پیلېنومی بۉلیب، اونده ر.مجیدي ریاست رییسی اېتیب تصدیقلندی.شو طرزده اۉزبېکیستان یازووچیلر اویوشمهسی وجودگه کېلدی.
اۉشه ییلنینگ 17 اَوگوستیده ساوېت یازووچیلری ای بوتون اتفاق قورولتایی ماسکوهده اۉز ایشینی باشلهدی. قورولتای شوروی ساوېت یازووچیلر اوتاشمهسینینگ نظامینی هم قبول قیلدی. اونده، جملهدن، ساوېت ادبیاتینینگ ایجادي مېتادیگه عاید بوندهی سۉزلر بیتیلگن اېدی: ”ستسیالیستیک رېلیزم ساوېت بدیعي ادبیاتی و ادبي تنقیدینینگ اساسي مېتادی بۉلیب، صنعتکاردن واقعلیکنی انقلابي ترقیاتده حقّاني، تاریخن انیق تصویرلشنی طلب اېتهدی. عینی پیتده واقعلیکنی حقّاني و تاریخن انیق بدیعي تصویرلش محنتکشلرنی ساتسیهلیزم روحیده غایوی قیته قوریش و تربیهلش وظیفهسی بیلن بیرلشیشی لازم ".
ساوېت ادبیاتینینگ بو سۉزلرده اۉز افادهسینی تاپگن مېتادی ادبیاتیمیزنی اۉته سیاستلشتیریب، پریته لشتیریب یوباردی. لېکن شونگه قرهمهی، 1934 ییلدن کېینگی ادبیاتیمیزنینگ ترقیات یۉلیگه نظر تشلر اېکنمیز، کتّه و چینهکم استعدادنینگ، یوقاری ادبي مهارتنینگ محصولی بۉلگن کۉپگینه اثرلرنینگ هم یرهتیلگنینی کۉرهمیز. انه شو اثرلرنینگ میدانگه کېلیشی، نېچه-نېچه استعدادلی یازووچیلر اولادینینگ یېتیشیب چیقیشی، ادبیاتیمیزنینگ ینگی ادبي تور و ژانرلر، روس و جهان یازووچیلرینینگ بدیعي تجربهلری بیلن باییشی، ادبي حرکتنینگ اېسه مثلسیز درجه ده اۉسیب، خلق حیاتیگه یقینلشیشیده اۉزبېکستان یازووچیلر اویوشمهسینینگ هم خدمتی کتّهدیر.
نعیم کَریماو
منبع:ادبیات بوستانی
حرمت وادب بیلن عزیز فاریابی
Aziz Faryabi
