|
uzbegim
ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی
| ||
|
 قدیمگی یادگارلیکلر
2 )- تونیوقوق بیتیگی. (اورخون بیتیگلری) 1889 ییل، کیمسه سیز مغول چۉلی، بېپایان کېنگلیکلرده احیان-احیانده آدم یشهیدیگن کلبهلر اوچره یدی. آذیق-آوقتنی یېترلیچه غملمهیٔ، اوزاق یۉلگه یېنگل-یېلپی آتلنگن کیشی بو جایلرده جوده قېنلهدی. دریا ساحلیدن ساووق شمال اېسه دی. گرچی یون آیی بۉلسه هم ساووق شمال سویک-سویککهچه اۉتیب کېتهدی. آتده بوکچه ییب آلگن بیر نېچه چونداز اورخون دریاسینینگ چپ ساحلی بۉیلب کېتیٔه پتی. اولر کېتیدن ایکّی آت اراوه لرنی ارنگ تارتیب بارماقده. اراوه لرنینگ بیریده آغیر کسل ن. یدرینسېو یاتیبدی. او باشچیلیک قیله یاتگن کیچکینه اېکسپېدیتسیه نېچه-نېچه کونلردن بویان مغولستاننینگ کم اۉرگنیلگن ریانلری ایچکریسیگه تاباره کۉپراق کیریب بارماقده. کۉپ نرسه پلنلشتیریلگن، همّه سیگه اولگوریش کېره ک. شونینگ اوچون هم ن. یدرینسېو شوندهی آغیر یۉللردن بارماقده... اېکسپېدیتسیه اعضالری قدیمگی تورک دولتی مرکزی بۉلگن قاره قوروم شهری خرابه لریدن قدیمگی تورک دوریگه عاید جوده کۉپ متېریاللر — بلبللر (باشی کېسیک هیکلچهلر)، تورلی حیوانلر تصویرینی تاپدیلر. اولرنی جوده قیزیقتیرگن نرسه یازوو بیتیلگن تاشلر بۉلدی. دستلبکی تاپیلگن بیتیگتاشلرنینگ آرقه تامانیده ختایچه تېکست هم بار اېدی. بو ختایچه تېکستلردن معلوم بۉلدیکی، بیتیگتاشلر تورک خاقانی بیلگه خاقان و اونینگ اوکه سی، تورک دولتینینگ لشکرباشیسی قُل تیگین شرَفیگه بیتیلگن اېدی. اما بیتیگلرنی هېچ کیم اۉقي آلمه دی. اوزاق ایزلنیشلردن سۉنگ دنيالیک عالِم و. تامسېن 1893 ییلده بو یازوولرنی اۉقیشگه موفق بۉلدی. یادنامهلرده گی واقعه لر و شخصلر تاریخي بۉلیب، اۉز دورینینگ برچه تامانلری—تورکي خلقلرنینگ مادّي، اجتماعي-سیاسي حیاتینی قمره ب آله دی، شونینگدېک، اۉشه دوردهگی قبیلهلر حیاتیده یوز بېرگن جدّي اۉزگریشلر، باشقه خلقلر بیلن مناسبتلری اۉز عکسینی تاپگن. فقط شوگینه اېمس. بیتیگتاشلر اېنگ اوّلا تورکي خلقلرنینگ یازمه ادبیاتی نمونهلریدیر. بیتیگلرده تصویرلنگن واقعه لرنینگ رېل تاریخي اساسلری خلق آغزه کی ایجادی ماتیولری زمینیده بیریکیب، یازمه ادبیاتنینگ علیحده بیر تورینی یوزه گه چیقرگن. اَینیقسه قهرمانلیک، وطنپرورلیک، گُمانیستیک غایه لرنینگ باش اۉرینگه چیقیشی علیحده دقّتگه سزاواردیر. تونیوقوق بیتیگی بو بیتیگتاش ایکّینچی تورک خاقانلیگیگه اساس سالگن اېلتریش خاقاننینگ مصلحتچیسی و سرکرده سی تۉنیوقوققه بغایشلب 712-716 ییللرده یازیلگن. تۉنیوقوق قاپاغآن و بیلگه خاقانلرنینگ هم مصلحتچیسی بۉلگن. تۉنیوقوق بیتیگینی اۉزی تیریکلیگیده یازدیرگن. بیتیگتاش مانگاليه نینگ بین-ساکتا منزلیدن تاپیلگن و حاضر هم اۉشه یېرده سقلنهدی. بیتیگده تورکيلرنینگ بیر قنچه دشمن قبیلهلرگه قرشی کوره شی، تۉنیوقوقنینگ خلق آلدیده گی خدمتلری حکایه قیلینهدی. بیتیگده تۉنیوقوقنینگ خدمتلری یوکسک بهالنهدی. تۉنیوقوق بوتون کوچ-غیرتییی خلقنی دشمندن حمایه قیلیشگه، اونینگ غلبه سی اوچون صرفلهیدی. تۉنیوقوقنینگ دانالیگی، تدبیرکارلیگی، جسورلیگی کۉپ غلبه لرنینگ گراوی صفتیده تاکیدلنهدی. سطرلرده بیان اېتیلگن واقعه لر تۉنیوقوقنییگ فعالیتینی و اونینگ تورک خلقیگه صادقلیگینی کۉرستهدی. تۉنیوقوق بیتیگی هم یوکسک سویه ده یازیلگنلیگی اوچون و گُمنیزمی، اَینیقسه قهرمانلیک ماتیوینینگ اساسي اۉرین توتگنلیگی بیلن اهمیتلیدیر. مذکور بیتیگده خلق مقال و متَللرینینگ کۉپ قۉللنیشی اونینگ بدیعي افاده امکانیتلرینی کېنگیتیرگن. تۉنیوقوق بیتیگی دانا تۉنیوقوق—مېن اۉزیم، تبغچ دولتیده تربیهلندیم. تورک خلقی تبغچ دولتیگه بۉیسونر اېدی. تورک خلقی اۉزینینگ خانی بیلن هم بۉلمهیٔ، تبغچ خاقانلیگیگه قۉشیلدی، خانلیک بۉلدی. اۉز خانینی قۉییب، ینه تبغچ خاقانلیگیگه قۉشیلدی. تنگری شوندهی دېگن اېکن: خان بېردیم. خانینگنی قۉییب تسلیم بۉلدینگ. تبغچگه تسلیم بۉلگنی اوچون تنگری اۉل، دېگن شېکیللی. تورک خلقی اۉلدی، یۉق بۉلدی، توگه دی. تورک سِر خلقی یېریده بیرارته هم اوروغ قالمهدی. ایچکرییو تشقریده قالگنی تۉپلنیب یېتّی یوزته بۉلدی، ایکّی قیامی اۉتلیق، بیر قِسمی ییو اېدی. یېتّی یوز کیشینی اویوشتیره دیگن باشلیغی شد اېدی. عنوان آل، دېدی. عنوان آله دیگنی مېن اېدیم — بیلگه تۉنیوقوق. خاقاننی هم قۉلگه آله یین، دېدیم، سۉنگره اۉیله دیم: آریق بوقه و سېمیز بوقه نی (بیرو) تېزه گیدن بیلسه، بیرو سېمیز بوقه و آریق بوقه نی اجره ته آلمس اېمیش، شوندهی دېب اۉیلهدیم. شوندن سۉنگ تنگری بیلیم بېرگنی اوچون فقط اۉزیم خاقاننی قۉلگه آلدیم، دانا تۉنیوقوق، بۉیله بغه ترخن بیلن اېلتریش خاقان بیرگه بۉلیب، جَنوبده تبغچنی، شرقده ختاینی، شِمالده اۉغوزنی کۉپلب اۉلدیردی. علامه سی، چاووشی مېن اۉزیمگینه اېدیم. چوغهیٔ کوزنی و قاره قومنی منزل قیلیب آلگن اېدیک. او یېرده کییک یېب، قویان یېب تورر اېدیک. خلقنینگ تاماغی تۉق اېدی. دشمنیمیز طرافگه قناتینی یېتکزدی. بیز شَی اېدیک، شوندهی تورر (یشهگووچی) اېرک اهلی. اۉغوزدن اۉشنده کوزه تووچی کېلدی. کوزه تووچینینگ گپلری شوندهی: تۉقوز اۉغوز خلقی اوستیگه بیر خاقان حکمران بۉلدی، دېیدی. تبغچگه کونی سنگوننی یوباریبدی، ختایگه تۉنگره سېمنی یوباریبدی. اولرگه شوندهی گپ یوباریبدی: آزگینه تورک خلقی یورگن اېمیش. خاقانی بهادر اېکن، مصلحتچیسی علامه اېکن. اۉشه ایکّی کیشی بار بۉلسه، سېنی، تبغچنی اۉلدیرهجک، دېیمن، شِمالده ختاینی اۉلدیرهجک، دېیمن، مېنی، اۉغوزنی او هم اۉلدیرهجک، دېیمن. تبغهچ، سېن اۉنگدن هجوم قیل! ختای، آلدیدن هجوم قیل! مېن چپدن هجوم قیلهیٔ. تورک سِر خلقی یېریده باشقه اېگه یورمه سین. اېپلهسک، اۉشه اېگه نی یۉق قیلهیٔلیک، دېیمن. اۉشه گپنی اېشیتیب، تون اوخلهگیم کېلمهدی، کوندوز اۉتیرگیم کېلمهدی. اویدن سۉنگ خاقانیمگه التماس قیلدیم. شوندهی التماس قیلدیم: تبغچ، اۉغوز، ختای — بو اوچاوی قمل قیلسه، قملده قالهجکمیز. اونده وجودینینگ ایچی-تاشینی — مالو جانینی تاپشیرگن کیشیدهیٔ بۉله میز. یوپقه ییغین تار-مار قیلیشگه آسان اېمیش، اینگیچگه ییغین اوزیشگه آسان اېمیش. یوپقه قلین بۉلسه، تار-مار قیلهدیگن بهادر اېمیش. اینگیچگه یاغان بۉلسه، اوزه دیگن بهادر اېمیش. شرقده ختایدن، جَنوبده تبغچدن، غربده قورده مدن، شِمالده اۉغوزدن حمایهلنیش اوچون ایکّی-اوچ مینگ عسکریمیز بار. بوندن باشقه کېلهدیگنیمیز بارمیدی؟ شوندهی دېب التماس قیلدیم. خاقانیم، مېن دانا تۉنیوقوقنینگ عرضینی اېشیتدی. کۉنگلینگگه قرهب یۉل توت،— دېدی. کۉک اۉنگنی یوقاریلب، اۉتوکن ییشگه تامان یۉل آلدیم. اینیگک قۉل بۉییگه تؤغلدن اۉغوز کېلدی. اولرنینگ لشکری اوچ مینگ اېکن، بیز ایکّی مینگ اېدیک، اوروشدیک، تنگری یارلیقهدی، قاچیردیک، دریاگه توشدی. قاچگن یۉلیده ینه اۉلدی. شوندن کېین اۉغوز کۉپلب تسلیم بۉلیب کېلدی. مېن اۉزیم تورک خلقینی هم اۉتوکن یېریگه کېلتیردیم. بیلغه تۉنیوقوق اۉتوکن یېریگه قۉنیبدی دېب اېشیتیب، جَنوبدهگی، شِمالدهگی خلق کېلدی. بیز ایکّی مینگ اېدیک، ایکّی قۉشین بۉلدی. تورک خلقی یېر یوزیگه اۉرنشگندن بېری، تورک خاقانی تختگه اۉرنشگندن بېری شنتونگ شهریگه، دېنگیز، دریاگه یېتمهگن اېدی. خاقانیمگه عرض قیلیب لشکر تارتدیم. شنتونگ شهریگه، دېنگیز، دریاگه یېتکزدیم، ییگیرمه اوچ شهر مغلوب بۉلدی. دشمننینگ اویقوسی حرام بۉلیب، چۉل-بیابانده یاتیب قالدی. تبغچ خاقانی دشمنیمیز اېدی. اۉن اۉق خاقانی هم دشمنیمیز اېدی. اوندن آرتیق قیرغیزنینگ قدرتلی خاقانی دشمنیمیز بۉلدی، اۉشه اوچ خاقان مصلحتلشیب، آلتین ییش اوستیگه تالات سالهیلیک دېپتی، شوندهی مصلحت قیلیشیبدی. شرققه تورک خاقانیگه لشکر تارتهیلیک دېپتی، اونگه قرشی لشکر تارتمه سه، قچان غضبلنسه، او بیزنی یۉق قیلهدی، دېپتی. خاقانی بهادر اېکن، مصلحتچیسی علامه اېکن، قچان غضبلنسه، اۉلدیره دیگن کۉرینه دی. اوچاویمیز یاپیریلیب هجوم قیلهیلیک، اونی یۉقاتهیلیک دېپتی. تورگش خاقانی شوندهی دېپتی: مېنینگ خلقیم او یېرده بۉله دی. تورک خلقی ینه هیجانده دېپتی. اۉغوزی ینه پراکنده دېپتی. اۉشه گپینی اېشیتیب تونلری اویقوم کېلمس اېدی، کوندوزلری اۉتیرگیم کېلمس اېدی. شوندهی اۉیلهدیم: تبغچ، اۉن اۉق، قیرغیز خاقانیگه کۉگمن تاغیدن آشیب اۉتیب هجوم قیلهمیز. شونینگ اوچون اوّل بیز لشکر تارتهیلیک دېدیم. کۉگمن یۉلی بیتّه اېکن. یۉلنی قار باسگن دېب اېشتیب، بو یۉل بیلن یورسه یره مهیدی، دېدیم. یېرچی (یېر بیلهدیگن کیشی) سوریشتیردیم. چۉللیک از قبیلهسیدن بیر ییگیتنی تاپدیم. از یېرینی او یخشی بیلر اېکن، بیر منزلی بار اېکن. انی دریاسی بیلن باریلر اېکن، اۉشه یېرده بیر آتلیغ یۉل یوریب باریلهدی، دېدی. اۉشه یۉل بیلن یورسه امکان بار دېب اۉیلهدیم. خاقانیمگه بونی ایتیب یؤشینّی یۉلگه سالدیم، آتلهنتیر!— دېب بویٔرۉق بېردیم. آق ترمل (حاضرگی خوه کېم) دریاسینی کېچیب اۉتیب، قۉشینگه لگېر قوریشگه اجازت بېردیم. بیر آز دَم آلگچ، آتلنیشگه بویروق بېردیم، قارنی یاریب، یوقاریگه آتنی یېتکلب، اۉزیمیز ییو یوریب، درختلرگه تیٔه نیب قۉشیننی چیقردیم. آلدینده گی ییگیتلر ایلگریلب، اۉسیملیکلر بار داواندن آشدیک. اوندن قېنهلیب پستگه توشدیک. اون کون دوامیده بیز یانلمه یۉللردن یوردیک، تۉسیقنی ایلهنیب اۉتدیک. یېرچی هم ینگلیشیب، بۉغیزلندی. خاقان خفه بۉلیب، آتلرنی چاپتیرینگلر، دېدی. انی دریاسیدن باره یلیک! — دېدیم. دریا سووینینگ قویی تامانیگه یوردیک. لشکرنی سنهگنی توشیردیک، آتلرنی اۉتگه بایله دیک. کېین ینه یۉلگه توشدیک. کون هم، تون هم یېلیب باردیک. قیرغیزنی اویقوده باسدیک. بیز لشکرلریمیزنینگ اېنگهگینی (آلد قِسمینی) جنگگه کیریتدیک. قیرغیز خانینینگ لشکری ییغیلدی. جنگ قیلدیک، سنچدیک، خاقانینی اۉلدیردیک. بیزنینگ خاقانگه قیرغیز خلقی تسلیم بۉلدی، تعظیم قیلدی. قیتدیک. ینه کۉگمننی ایلهنیب کېلدیک. قیرغیزدن قیتگنیمیزدن سۉنگ، تورگش خاقانیدن کوزه تووچی کېلدی. گپی شوندهی: شرقدن تورک خاقانیگه قۉشین تارتهیلیک، قۉشین تارتمهسک، او بیزنی یۉق قیلهدی. خاقانی بهادر اېکن، مصلحتچیسی علامه اېکن، هر قندهی یۉل بیلن بیزنی اۉلدیرهدیگن کۉرینهدی، دېپتی. تورگش خاقانی یۉلگه چیقیبدی، دېدی. اۉن اۉق خلقنینگ همّه سی چیقیبدی، دېدی. تبغچ لشکری هم بار اېکن، اۉشه گپنی اېشیتیب، خاقانیم مېن اویگه توشهیین، دېدی. خاتینی وفات اېتگن اېدی. اونینگ مراسمینی اۉتکزه یین، دېدی. قۉشین بیلن بارینگ، دېدی. آلتین ییشده اۉرنه شینگ، دېدی. لشکرباشی اینال خاقان، تردوش شد بارسین دېدی. دانا تۉنیوقوققه — مېنگه ایتدی: بو قۉشیننی آلیب بار، دېدی. کرَم و غضبنی کۉنگلینگدهگیدهیٔ قیل، مېن سېنگه نیمه هم دېیین، دېدی. دشمن کېلهدیگن بۉلسه، بهادر ییگیتلرنی ییغ و دشمننی اۉلدیر. کېلمهیدیگن بۉلسه، تیل توتیب معلومات آلیب تور، دېدی. آلتین ییشده اۉرنشدیک. اوچ کوزه تووچی کیشی کېلدی، گپی بیر: خاقانی لشکر بیلن یۉلگه چیققن، اۉن اۉق لشکری بېکم و کۉست چیققن، دېدی. یریس دشتیده ییغیلهمیز، دېگن. اۉشه گپنی اېشیتیب، خاقانگه او گپنی جۉنهتدیم: «نیمه اۉیلهیین!» گپنی آلیب قیتیب کېلدی: شو یېرده تورینگ!— دېب ایتیبدی. بارمه، یخشیلب قاراوول قۉی، دشمنگه باستیریب قۉیمه! — دېپتی. بوگو خاقان مېنگه شوندهی دېب ایتیب یوباریبدی. باش لشکرباشیگه مخفي گپ یوباریبدی: دانا تۉنیوقوق هوشیار، او اۉزی بیلهدی. لشکر بیلن یۉلگه چیقماقچی بۉلسه، اونهمنگ. او گپنی اېشیتیب، قۉشیننی یۉلگه سالدیم. آلتین ییشنینگ اۉتیب بۉلمس جاییدن آشدیک، ایرتیش دریاسینینگ اۉتیب بۉلمس جاییدن کېچیب اۉتدیک، تنده تؤختهمهدیک. بۉلوچوگه تانگ آتگنده یېتیب کېلدیک. بیزنینگ کوزه تووچیلریمیز تیل توتیب کېلتیردی. گپی شوندهی: یریس دشتیده اۉن تومن لشکر ییغیلدی. بو گپنی اېشیتیب، بېکلر همّه سی قیتهیلیک، پاکیزه اویت یخشیدیر، دېدیلر. مېن اېسه شوندهی دېگنمن، مېن دانا تۉنیوقوق: آلتین ییشنی آشیب کېلدیک، ایرتیش دریاسینی کېچیب کېلدیک. جنگچیلرنینگ کېلگنی قهرمان، دېگنلر. دشمن سېزمهیٔ قالدی. تنگری، اومهیٔ، مقّدس یېر-سوو دشمننی باسیب بېرگن کۉرینهدی. نېگه چېکینهمیز، دشمننی کۉپ دېب، نېگه قۉرقهمیز، اۉزیمیزنی آز دېب. قنی باسهیلیک، هجوم قیلهیٔلیک، دېدیم. هجوم قیلدیک، دشمننی تار-مار قیلدیک. ایکّینچی کون کېلدی. اوروشدیک. اولرنینگ قۉشینی بیزنیککدن ایکّی قناتی یرمیچه آرتیق اېدی. تنگری یارلقهگنی اوچون، دشمن کۉپ دېب بیز قۉرقمهدیک، جنگ قیلدیک. تردوش شدی هم اۉن اۉق خاقانی تامانده اشتراک قیلدی. اولرنی هم تار-مار قیلدیک، خاقانی، یبغوسی، شهدی اۉشه یېرده اۉلدیریلدی. اېللیکتهچه ییگیتنی توتدیک و اۉشه کېچهسییاق هر بیرینی اۉز خلقیگه جۉنهتدیک. او گپنی اېشیتیب، اۉن اۉق بېگلری، خلقی، همّه سی بیزگه باش اېگیب کېلدی. کېلگن بېکلرنی، خلقینی سوریب، آزگینه خلق قاچگن اېدی. اۉن اۉق لشکرینی جنگ قیلدیردیم. بیز هم لشکر تارتدیک، اونی قوودیک. اینجو آغیزنی کېچیب تینسی اۉغلی یېتهدیگن بنگلیگک تاغینی آشیب اۉتیب، تېمیر دروازه گهچه قوویب باردیک. اۉشه یېردن قیتردیک. اینل خاقانگه عرب و توخار (عربلرنینگ اتفاقداشی) هجوم قیلدی. اۉشنده اجره لهدیگن چاکی بار دوبولغه کيگن سۉغداق خلقی همّه سی کېلدی. اۉشه کونی هجوم قیلدی. تورک خلقی تېمیر دروازه گه، تینسی اۉغلی یاتهدیگن تاققه یېتدی. اېگه سی یۉق اېکن. او یېرگه مېن، دانا تۉنیوقوق یېتکزیب بارگنیم اوچون سریق آلتین، آق کوموش، قیز-جُوان، اېگری تویه، ایپگ حدسیز کېلتیردیلر. اېلتریش خاقان دانا مصلحتچیسی بار اوچون، قهرمان بۉلگنی اوچون تبغچگه قرشی اۉن یېتّی مرته اوروش قیلدی. قیتهنیلرگه قرشی یېتّی مرته اوروش قیلدی. اۉغوزگه قرشی بېش مرته اوروش قیلدی. اۉشنده مصلحتچیسی هم مېنینگ اۉزیم اېدیم، اوروشووچی هم مېن اۉزیم اېدیم. اېلتریش خاقانگه، تورک بۉگو خاقانگه، تورک بیلگه خاقاپگه خدمت قیلدیم، تون اوخلهمهیٔ، کوندوز اۉتیرمهیٔ، قیزیل قانیمنی توگهتیب، قاره تېریم یوگورتیب، محنتنی، کوچنی بېردیم، اخیر، مېن اۉزیم اوزاقلرگه باسقین اویوشتیریب توردیم. قۉنغیر قۉی، آق آتنی کتّه قیلدیم. باسیب آلیشگه اورینهدیگن دشمننی پایمال قیلر اېدیم. خاقانیم بیلن لشکرلر تارتدیک، تنگری یارلیقهسین! بو تورک خلقیگه قوراللی دشمننی کېلتیرمهدیم، یلولی آتنی یوگورتیرمهدیم. اېلتریش خاقان موفقیت قازانمهسه، اونگه قۉشیلیب مېن اۉزیم موفقیت قازانمهسم، دولت هم، خلق هم یۉق بۉله دیگن اېدی. خاقانیم موفقیت قازانگنی اوچون، مېن اۉزیم موفقیت قازانگنیم اوچون دولت هم دولت بۉلدی، خلق هم خلق بۉلدی، اۉزیم چال بۉلدیم، اولغهیدیم. اله قندهی یېرده گی خاقانلیک خلققه دان سۉک بۉلسه هم، نیمه غمی بۉلر اېدی؟! تورک بیلگه خاقان دولتیده بو بیتیگنی یازدیردیم، مېن بیلگه تۉنیوقوق، اېلتریش خاقان موفقیت قازانمهسه اېدی، او بۉلمش اېدی، مېن اۉزیم، دانا تۉنیوقوق، موفقیت قازانمهسم اېدی، مېن بۉلمشم اېدی، قپه غن خاقان باشلیق تورک سِر خلقی یېریده اوروغ هم، خلق هم، کیشی هم، تورک خلقی یېریگه خوجه یین هم بۉلمس اېدی. اېلتریش خاقان و دانا تۉشاقوق موفقیت قازانگنی اوچون قپهغن خاقان، تورک سِر خلقی یورگن بو دولت یشب توریبدی. تورک بیلگه خاقان تورک سِر خلقینی، اۉغوز خلقینی تربیت قیلیب توریبدی. منبع :ادبیات بوبستانی حرمت وادب بیلن عزیز فاریابی . [ دوشنبه چهاردهم اسفند ۱۳۹۶ ] [ 5:55 ] [ داکترفاریابی ]
|
درباره وبلاگ  حرمتلی وعزیز دوستلر بو ویبلاگه خوش کیلدینگیز .سیز بو ویبلاگه یازیلگن ادبی فرهنگی تاریخی اجتماعی مضمونلر نی قویگن من .اوقوب وکمچیلیک لرنی تولدیره سیز دیگن امیده من.باشلنیش بیتیده حرمتلی متفکر شاعر ایرکین واحدوف نینگ اوزبیگیم عنوانلی شعرینی قویب شو شعر اساسیده آزگینه بولسه هم تورک اوزبیک تاریخی توغری سیده معلومات لر قیدیریب وب گه تشلب باره یابمن .سیز اولوغ شخصلر گه مقول بولسه دیگن امیده من.داکتر عزیزالله فاریابی AZIZULLAH FARYABI DR.FARYABI@GMAIL.COM DR-FARYABI@HOTMAIL.COM کانادا +1 778 998 3643 SKYPE DR-FARYABI65 | |
| [قالب وبلاگ : تمزها] [Weblog Themes By : themzha.com] | ||
